4 czerwca - Polski Serwis Naukowy

4 czerwca jest 155. (w latach przestępnych 156.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 210 dni.

Raul Hilberg (ur. 2 czerwca 1926 w Wiedniu – zm. 4 czerwca 2007 w Williston w stanie Vermont) – historyk amerykański żydowskiego pochodzenia, wybitny badacz zagadnień związanych z Holocaustem.

Pacyfik – imię męskie pochodzenia łacińskiego, oznaczające "ten, który zaprowadza pokój". Pod tym imieniem znanych jest wielu świętych katolickich, np. św. Pacyfik z San Severino

Święta

imieniny obchodzą: Braturad, Dacjan, Franciszek, Gostmił, Karol, Karp, Kwiryn, Kwiryna, Metrofan, Niepełka, Optat, Pacyfik, Saturnina i Skarbisław.

Ghana – Rocznica Przewrotu 1979 Roku

Iran – Śmierć Ajatollaha Chomeiniego

międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Dzieci Będących Ofiarami Agresji (ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ)

Tonga – Dzień Emancypacji

wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

bł. Antoni Zawistowski (męczennik)

św. Franciszek Caracciolo (prezbiter)

św. Optat z Mileve (biskup i ojciec Kościoła)

Wydarzenia w Polsce

1133 – Papież Innocenty II wydał bullę Sacrosanta Romana, która potwierdzała prawa zwierzchnie arcybiskupstwa magdeburskiego nad kościołem polskim i planowanymi diecezjami pomorskimi.

1413 – Książę mazowiecki Janusz I Starszy potwierdził i rozszerzył prawa miejskie Warszawy.

1652 – Mord na około 8000 polskich jeńców po bitwie pod Batohem.

1745 – Fryderyk II pokonał Austriaków w bitwie pod Dobromierzem (Hohenfriedbergiem).

1764 – Sejm konwokacyjny powołał Komisję Skarbową Koronną.

1811 – Otwarto Szkołę Dramatyczną przy Teatrze Narodowym.

1817 – Cesarz Franciszek II Habsburg zatwierdził statut Fundacji Ossolineum, założonej we Lwowie przez hrabiego Józefa Maksymiliana Ossolińskiego.

1926 – Ignacy Mościcki złożył przysięgę i objął urząd Prezydenta RP.

1968 – Otwarto Muzeum Plakatu w Wilanowie.

1981 – Katastrofa kolejowa pod miejscowością Osieck, w której śmierć poniosło 25 osób, a 6 zostało rannych.

1988 – Zderzenie ciężarówki wojskowej z pociągiem na przejeździe kolejowym pod Bytomiem Odrzańskim. Zginęło 10 żołnierzy.

1989 – Pierwsze po II wojnie światowej częściowo wolne wybory do Sejmu i całkowicie wolne do Senatu. Miażdżące zwycięstwo odniósł obóz "Solidarności" (99 na 100 mandatów senatorskich oraz wszystkie mandaty poselskie przypadające kandydatom bezpartyjnym).

1991 – Jan Paweł II odwiedził Łomżę i Radom.

1992 – Sejm odwołał mniejszościowy rząd Jana Olszewskiego.

1997 – Jan Paweł II odwiedził Kalisz.

2008 – Wybuch metanu w kopalni węgla kamiennego "Borynia" w Jastrzębiu-Zdroju. Zginęło 6 górników, a 18 zostało rannych.

Wydarzenia na świecie

Emily Davison stratowana podczas gonitwy Derby – 1913

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
4 czerwca

774 – Wojna Franków z Longobardami: Karol Wielki zdobył Pawię.

1039 – Henryk III został królem Niemiec.

1055 – Papież Wiktor II zwołał synod we Florencji.

1094 – Piotr I został królem Aragonii i Nawarry.

1133 – Król Niemiec Lotar III został koronowany w Rzymie na cesarza przez papieża Innocentego II.

1365 – Cesarz niemiecki Karol IV koronował się w Arles na króla Burgundii.

1391 – Pogrom Żydów w Sewilli.

1487 – Oddziały pretendenta do tronu Lamberta Simnela przybyły z Irlandii do Anglii, gdzie 16 czerwca zostały rozgromione przez króla Henryka VII w bitwie pod Stoke Field.

1525 – Wojna chłopska w Niemczech: bitwa pod Sulzdorf.

1584 – Walter Raleigh założył na wyspie Roanoke u wybrzeży obecnej Karoliny Północnej pierwszą angielską kolonię w Ameryce Północnej.

1629 – Holenderski galeon Batavia rozbił się u zachodnich wybrzeży Australii. Z 341 osób na pokładzie 301 udało się przedostać na okoliczne wyspy.

1666 – W Paryżu odbyła się premiera dramatu Mizantrop Moliera.

1719 – III wojna północna: zwycięstwo Rosjan nad Szwedami w bitwie morskiej pod Ozylią.

1783 – Bracia Montgolfier zaprezentowali publicznie balon na ogrzane powietrze.

1796 – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo Francuzów nad Austriakami w bitwie pod Altenkirchen.

1799 – II koalicja antyfrancuska: rozpoczęła się I bitwa pod Zurychem.

1802 – Król Sardynii Karol Emanuel IV abdykował na rzecz swego brata, Wiktora Emanuela I.

1805 – USA zawarły traktat pokojowy z piratami z Trypolisu.

1814 – Król Francji Ludwik XVIII nadał Kartę Konstytucyjną.

1831 – Leopold I Koburg został wybrany na pierwszego króla Belgów.

1859 – Wojska francuskie pokonały Austriaków w bitwie pod Magentą.

1878 – Turcja i Wielka Brytania podpisały tajną konwencję, przekazującą stronie brytyjskiej kontrolę nad Cyprem w zamian za poparcie w wojnie rosyjsko-tureckiej.

1887 – Założono Instytut Pasteura w Paryżu.

1910 – W Paryżu odbyła się prapremiera baletu Szeherezada z muzyką Nikołaja Rimskiego-Korsakowa.

1913 – Brytyjska sufrażystka Emily Davison wpadła pod konia prowadzonego przez króla Jerzego V w trakcie gonitwy Derby. W wyniku odniesionych obrażeń zmarła cztery dni później.

1916 – I wojna światowa: na froncie wschodnim rozpoczęła się ofensywa Brusiłowa.

1917:

Król Jerzy V ustanowił Order Imperium Brytyjskiego.

Utworzona została polska armia we Francji, od koloru mundurów nazywana (Błękitną Armią).

Wręczono po raz pierwszy Nagrody Pulitzera.

1919 – Kongres Stanów Zjednoczonych przyjął 19. poprawkę do konstytucji, gwarantującą kobietom prawo do głosowania i przekazał stanom do ratyfikacji.

1920 – Na mocy traktatu w Trianon Węgry utraciły 71% terytorium i 63% populacji.

1928 – Prezydent Republiki Chińskiej Zhang Zuolin zginął w katastrofie kolejowej zaaranżowanej przez japoński wywiad.

1936 – Léon Blum został premierem Francji.

1937 – Fumimaro Konoe został premierem Japonii.

1938 – We Francji rozpoczęły się III Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.

1940 – Zakończyła się ewakuacja brytyjskiego korpusu ekspedycyjnego z Dunkierki.

1942 – Wojna na Pacyfiku: rozpoczęła się bitwa o Midway.

1943 – W Argentynie doszło do wojskowego zamachu stanu.

1944:

Kampania włoska: wojska amerykańskie wyzwoliły Rzym.

Niemiecki okręt podwodny U-505, wraz z m.in. księgami szyfrów, został przejęty przez Amerykanów u wybrzeży Wysp Zielonego Przylądka.

1946 – Juan Perón został prezydentem Argentyny.

1960 – Nieznany sprawca zamordował troje i zranił jednego nastolatka, nocujących w namiotach nad jeziorem Bodom na południu Finlandii.

1967 – Katastrofa samolotu Canadair C-4 w Stockport w Wielkiej Brytanii, zginęły 72 osoby.

1969 – Katastrofa samolotu Boeing 727 w Meksyku, zginęło 79 osób.

1970 – Tonga uzyskało niepodległość (od Wielkiej Brytanii).

1979:

Joe Clark został premierem Kanady.

Obalony został prezydent Ghany generał Frederick Akuffo w wojskowym zamachu stanu. Władzę w kraju przejął porucznik Jerry John Rawlings.

Prezydent RPA Balthazar Johannes Vorster ustąpił ze stanowiska w związku ze skandalem korupcyjnym.

1982 – Premiera filmu Duch w reżyserii Tobe'a Hoopera.

1984:

Na rozkaz premier Indiry Gandhi wojska indyjskie przypuściły atak na złotą świątynię w Amritsarze, okupowaną od dłuższego czasu przez Sikhów.

Został wydany album Born in the U.S.A. Bruce'a Springsteena.

1989:

Ali Chamenei został wybrany duchowym przywódcą Iranu.

Chińskie wojsko krwawo stłumiło pokojową demonstrację na rzecz demokracji na placu Tian'anmen w Pekinie.

Katastrofa kolejowa koło Czelabińska, zginęło 575 osób, 600 zostało rannych.

1992 – Rozpoczęła się 55. podróż apostolska Jana Pawła II do Angoli i na Wyspy Świętego Tomasza i Książęcą.

2000:

Amerykański teleskop kosmiczny Comptona spłonął w atmosferze nad Pacyfikiem.

Trzęsienie ziemi na indonezyjskiej wyspie Enggano niedaleko Sumatry. Całkowicie zniszczone zostały zabudowania na wyspie, zginęły 103 osoby.

2001 – Gyanendra został ostatnim królem Nepalu.

2002:

Zerwanie tamy Zeyzoun w północnej Syrii. W wyniku powodzi wywołanej zerwaniem tamy zginęło około 100 osób.

W południowokoreańskim Pusanie Polska przegrała 0:2 z gospodarzami, w swym pierwszym meczu na piłkarskich mistrzostwach świata.

2004 – Przedsiębiorca Marvin Heemeyer, w zemście za represje jakie spotkały go ze strony władz miejskich Granby (Kolorado), wyruszył na ulice miasta opancerzonym buldożerem, dokonując zniszczeń na kwotę 7 mln dolarów, po czym popełnił samobójstwo.

2006 – Alan García Pérez zwyciężył w drugiej turze wyborów prezydenckich w Peru.

2008 – Z powodu awarii systemu chłodzenia w elektrowni jądrowej Krško (Słowenia) Komisja Europejska ogłosiła alarm atomowy.

Urodzili się

469 p.n.e. – Sokrates, filozof grecki (zm. 399 p.n.e.)

1694 – François Quesnay, francuski ekonomista (zm. 1774)

1823 – Aleksander Kazimierz Bereśniewicz, polski duchowny katolicki, biskup włocławski (zm. 1902)

1843 – Charles Conrad Abbott, amerykański archeolog, przyrodnik (zm. 1919)

1848 – Antoni Gustaw Bem, polski historyk literatury i krytyk (zm. 1902)

1855 – Józefina Reszke, polska śpiewaczka operowa (sopran) (zm. 1891)

1867 – Carl Gustaf Mannerheim, fiński dowódca wojskowy, polityk, regent i prezydent Finlandii (zm. 1951)

1870 – Maria Elżbieta Hesselblad, szwedzka zakonnica, założycielka Zakonu Najświętszego Zbawiciela Świętej Brygidy, błogosławiona katolicka (zm. 1957)

1878 – Władysław Byrka, polski prawnik, ekonomista, minister (zm. 1945)

1883 – Aleksander Laszenko, polski malarz, podróżnik (zm. 1944)

1895 – Dino Grandi, włoski dyplomata, polityk (zm. 1988)

1906 – Tadeusz Wacław Korzybski, polski biochemik, twórca polskiej penicyliny (zm. 2002)

1909 – Paweł Sulmicki, polski inżynier, oficer i ekonomista (zm. 1980)

1911 – Milovan Đilas, jugosłowiański polityk, pisarz, dysydent (zm. 1995)

1912 – Robert Jacobsen, duński rzeźbiarz (zm. 1993)

1913:

Bruno Bettinelli, włoski kompozytor (zm. 2004)

Edward Kossoy, polski prawnik, publicysta

1916:

Edward Forski, polski organista, dyrygent