4 marca - Polski Serwis Naukowy

4 marca jest 63. (w latach przestępnych 64.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 302 dni.

Narodowy socjalizm (z pewnymi elementami wewnętrznej polityki . Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945. Ideologami narodowego socjalizmu byli: Adolf Hitler (Mein Kampf) oraz Alfred Rosenberg i Joseph Goebbels.

Kazimierz Stanisław Świtalski (ur. 4 marca 1886 w Sanoku, zm. 28 grudnia 1962 w Warszawie) – polski polityk, legionista, współpracownik Józefa Piłsudskiego, po 1926 w tzw. grupie pułkowników, w latach 1928–1929 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego, w 1929 premier II Rzeczypospolitej, senator w 1935. W okresie 1930–1935 marszałek Sejmu, w latach 1939–1945 w niewoli niemieckiej, później w okresie 1948–1956 więziony przez władze PRL.

Święta

imieniny obchodzą: Adrian, Adrianna, Arkadia, Arkadiusz, Arkady, Gerard, Gerarda, Humbert, Jakubina, Kazimierz, Leonard, Lucjusz, Łucjusz, Nestor, Piotr, Placyda i Witosław.

Litwa – Kaziuki (wileński jarmark odpustowy z okazji święta św. Kazimierza)

wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą,:

bł. Humbert III

św. Kazimierz Królewicz (święto katolickiego patrona Polski)

św. Lucjusz I (papież)

Wydarzenia w Polsce

1386 – Władysław II Jagiełło został koronowany na króla Polski.

1430 – Władysław II Jagiełło ustanowił przywilej jedlneński.

1513 – Zygmunt Stary nadał Pile prawa miejskie oparte na prawie magdeburskim.

1768 – konfederacja barska: zawiązanie i zaprzysiężenie związku zbrojnego konfederacji w Barze (założonej 29 lutego 1768 roku).

1846 – powstanie krakowskie: Jan Tyssowski wraz z oddziałem złożył broń na granicy pruskiej.

1846 – wydanie koncesji na budowę linii kolejowej ze Stargardu do Poznania, którą oddano do użytku w 1848.

1863 – powstanie styczniowe: stoczono bitwę pod Pieskową Skałą.

1928 – odbyły się wybory parlamentarne.

1934 – założono Stronnictwo Wielkiej Polski.

1939 – w sztabie głównym zaczęto pracę nad planem wojny z Niemcami (Plan Zachód).

1941 – na polskich terytoriach anektowanych przez III Rzeszę wprowadzono volkslistę.

1945:

rozpoczęła się bitwa o Kołobrzeg.

został wyzwolony Koszalin.

1951:

premiera filmu Warszawska premiera.

została uruchomiona Szybka Kolej Miejska w Trójmieście.

1952 – 9 górników zginęło w wybuchu i pożarze w KWK "Pstrowski" w Zabrzu.

1953 – 5 górników zginęło w wybuchu metanu w KWK "Bolesław Chrobry" w Wałbrzychu.

1970 – Zdzisław Marchwicki, zwany wampirem z Zagłębia, zamordował w Siemianowicach Śląskich-Bytkowie swoją ostatnią ofiarę.

1979:

Józef Glemp został mianowany biskupem diecezji warmińskiej.

premiera 1. odcinka serialu Rodzina Połanieckich.

1994 – polska premiera filmu Lista Schindlera.

2005 – premiera filmu W dół kolorowym wzgórzem.

Wydarzenia na świecie

Obrady Senatu Stanów Zjednoczonych na rycinie z 1868

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
4 marca

852 – w dokumencie podpisanym przez księcia Trpimira I po raz pierwszy pojawiła się nazwa Chorwacja.

1152 – Fryderyk Barbarossa został koronowany na króla Niemiec.

1238 – w bitwie nad rzeką Sit armia mongolska pod wodzą Batu-chana pokonała wojska wielkiego księcia włodzimierskiego, Jerzego II.

1341 – Ramathibodi I wstąpił na tron Syjamu.

1519 – Ferdynand Cortez wylądował na wybrzeżu Meksyku.

1665 – II wojna angielsko-holenderska: Anglia wypowiedziała wojnę Niderlandom.

1681 – król Karol II przyznał kwakrowi Williamowi Pennowi prawo do założenia nowej kolonii w okolicach przyszłej Filadelfii.

1789:

odbyło się pierwsze posiedzenie Kongresu Stanów Zjednoczonych.

weszła w życie Konstytucja Stanów Zjednoczonych.

1791 – Vermont jako 14. stan dołączył do Unii.

1794 – została uchwalona 11. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych, dotycząca prawa występowania z powództwem wobec indywidualnych stanów.

1797 – John Adams został 2. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1801 – Thomas Jefferson został 3. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1809 – James Madison został 4. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1817 – James Monroe został 5. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1825 – John Quincy Adams został 6. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1829 – Andrew Jackson został 7. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1837:

Chicago otrzymało prawa miejskie.

Martin Van Buren został 8. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1841 – William Henry Harrison został 9. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1845 – James Knox Polk został 11. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1848:

Karol Marks został wydalony z Belgii.

król Sardynii Karol Albert ogłosił statut fundamentalny, ustanawiając monarchię konstytucyjną.

1849:

cesarz Franciszek Józef I manifestem ołomunieckim włączył Węgry do ziem cesarstwa, przekreślając ich niezależność.

Zachary Taylor został 12. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1853 – Franklin Pierce został 14. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1857 – James Buchanan został 15. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1861 – Abraham Lincoln został 16. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1869 – Ulysses Simpson Grant został 18. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1877 – Rutherford Birchard Hayes został 19. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1881 – James Abram Garfield został 20. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1885 – Grover Cleveland został 22. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1889 – Benjamin Harrison został 23. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1890 – w Szkocji otwarto most kolejowy Forth Bridge.

1893 – Grover Cleveland został 24. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1895 – wojna chińsko-japońska: zwycięstwo wojsk japońskich w bitwie pod Yingkou.

1897 – William McKinley został 25. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1909 – William Howard Taft został 27. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1913 – Thomas Woodrow Wilson został 28. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1918:

rozpoczęła się pandemia grypy "hiszpanki", która zabiła od 50 do 100 milionów ludzi.

ustanowiono najważniejsze i najstarsze fińskie odznaczenie Order Krzyża Wolności.

1921:

Kongres Stanów Zjednoczonych przyjął rezolucję o ustanowieniu Grobu Nieznanego Żołnierza na Narodowym Cmentarzu w Arlington.

Warren Gamaliel Harding został 29. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1923 – zwycięstwo Armii Czerwonej nad białogwardzistami w bitwie pod Amgą.

1929:

Herbert Hoover został 31. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

w Meksyku została założona Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna.

1933 – Franklin Delano Roosevelt został 32. prezydentem Stanów Zjednoczonych.

1939 – hiszpańska wojna domowa: broniące Madrytu oddziały republikańskie dokonały zamachu stanu skierowanego przeciwko komunistom i rządowi Juana Negrína.

1941 – II wojna światowa: brytyjscy komandosi dokonali rajdu na norweski archipelag Lofoty.

1942 – wojna na Pacyfiku: na południe od Jawy został zatopiony przez Japończyków australijski eskortowiec HMAS Yarra; zginęło 138 ze 151 członków załogi.

1943:

odbyła się 15. ceremonia wręczenia Oscarów.

wojna na Pacyfiku: zakończyła się bitwa na Morzu Bismarcka, w której australijskie i amerykańskie samoloty zniszczyły japoński konwój.

1945 – powstał klub piłkarski Crvena zvezda Belgrad.

1947 – podpisano francusko-brytyjski traktat z Dunkierki.

1949 – Andriej Wyszynski zastąpił Wiaczesława Mołotowa na stanowisku ministra spraw zagranicznych ZSRR.

1954 – Boston: Joseph Murray i John Merrill dokonali pierwszego udanego przeszczepienia nerki.

1960 – Hawana: 70 osób zginęło, a ponad 200 zostało rannych w wyniku eksplozji w porcie francuskiego statku La Coubre, przewożącego amunicję dla Kuby. Fidel Castro oskarżył USA o zorganizowanie zamachu.

1962 – Kamerun: 111 osób zginęło w katastrofie samolotu Douglas DC-7 szkockich linii Caledonian Airways.

1964 – Rada Bezpieczeństwa ONZ uchwaliła rezolucję o wysłaniu sił pokojowych na Cypr.

1966:

John Lennon powiedział w wywiadzie dla brytyjskiej gazety Evening Standard, że grupa The Beatles jest popularniejsza od Chrystusa.

kanadyjski samolot Douglas DC-8 rozbił się podczas lądowania w Tokio; zginęły 64 osoby, 8 zostało rannych.

1970 – na Morzu Śródziemnym zatonął francuski okręt podwodny Eurydice; zginęło 57 członków załogi.

1974 – Harold Wilson został po raz drugi premierem Wielkiej Brytanii.

1977 – silne trzęsienie ziemi nawiedziło Bukareszt; zginęło 1570 osób, około 11 tysięcy zostało rannych.

1978 – w brazylijskim Belém otwarto Estádio Olímpico do Pará.

1979:

papież Jan Paweł II wydał swoją pierwszą encyklikę Redemptor hominis.

został odkryty Metis, księżyc Jowisza.

1980 – Robert Mugabe został premierem Zimbabwe.

1988:

23 osoby zginęły w katastrofie samolotu Fairchild Hiller FH-227 pod Fontainebleau we Francji.

otwarto szklaną piramidę w Luwrze.

1992 – w Algierii zdelegalizowano Islamski Front Ocalenia.

1994 – rozpoczęła się misja STS-62 wahadłowca Columbia.

1996 – terrorysta-samobójca z Hamasu wysadził się przed wejściem do Centrum Dizengoffa w Tel-Awiwie; zginęło 13 osób, 125 zostało rannych.

2001:

59 osób zginęło w północnej Portugalii po zawaleniu się mostu nad rzeką Duero.

Liberalna Partia Andory odniosła zwycięstwo w wyborach parlamentarnych.

Prawdziwa IRA dokonała zamachu bombowego na londyńską siedzibę BBC.

Szwajcarzy nie wyrazili zgody w referendum na wstąpienie kraju do UE.

zwodowano lotniskowiec USS Ronald Reagan.

2002 – Ibrahim Rugova został pierwszym prezydentem Kosowa.

2003:

w okolicach miasta Kumanowo, w wyniku wybuchu miny pod ich pojazdem zginęło dwóch żołnierzy z polskiego kontyngentu w Macedonii, a dwóch innych zostało rannych.

w zamachu bombowym w poczekalni lotniska międzynarodowego w Davao na Filipinach zginęło 21 osób, ponad 100 zostało rannych.

2005:

Jurij Krawczenko, były minister spraw wewnętrznych Ukrainy i jeden z głównych podejrzanych w sprawie zabójstwa opozycyjnego dziennikarza Georgija Gongadzego, zastrzelił się lub został zastrzelony.

porwana miesiąc wcześniej w Iraku włoska dziennikarka Giuliana Sgrena została uwolniona przez agentów włoskich służb specjalnych. W czasie jazdy na lotnisko w Bagdadzie samochód Włochów został ostrzelany przez amerykańskich żołnierzy; zginął dowódca operacji, a 4 osoby zostały ranne.

2007 – w Estonii odbyły się wybory parlamentarne, pierwsze w Europie Wschodniej z możliwością głosowania przez internet.

2010:

Faure Gnassingbé zwyciężył w wyborach prezydenckich w Togo.

wskutek wybuchu paniki w świątyni Janki Ram w Kunda w indyjskim stanie Uttar Pradesh zginęło 65 osób, ponad 100 zostało rannych.