5.1

Dźwięk wielokanałowy, dźwięk dookolny, dźwięk przestrzenny (ang. surround sound) – technika będąca rozwinięciem stereofonii, pozwalająca na utrwalanie i odtwarzanie co najmniej trzech kanałów dźwięku. Zastosowanie dodatkowych kanałów i odpowiadających im głośników po bokach i z tyłu słuchacza pozwala na zwiększenie poczucia otoczenia dźwiękiem.

DVD (Digital Video Disc lub Digital Versatile Disc) – standard zapisu danych na optycznym nośniku danych, podobnym do CD-ROM (te same wymiary: 12 lub 8 cm) lecz o większej pojemności uzyskanej dzięki zwiększeniu gęstości zapisu.

Digital Theatre Systems (DTS) Digital Surround to system kompresji dźwięku, opcjonalnie stosowany w płytach DVD. Technologia DTS pozwala zapisać sześć ścieżek dźwiękowych. DTS zostało wprowadzone do specyfikacji DVD w 1996.

Większość nagrań wielokanałowych jest tworzona na potrzeby filmów i gier wideo. Dźwięk wielokanałowy jest wykorzystywany w salach kinowych, systemach kina domowego i konsolach do gier. W przypadku filmów może być odtwarzany z kaset wideo, płyt DVD lub transmitowany poprzez telewizję wysokiej rozdzielczości. Dźwięk wielokanałowy bywa też stosowany przy nagraniach muzyki, dając nowe możliwości artystycznej ekspresji. Nagrania muzyczne są rejestrowane w konkurujących formatach DVD-Audio (DVD-A) i Super Audio CD (SACD), a także MP3 Surround. Niektóre systemy audio-wideo zawierają cyfrowe procesory akustyczne, pozwalające symulować dźwięk dookolny na podstawie materiału stereo.

Walt Disney Pictures – amerykańska wytwórnia filmowa powstała w 1983 roku w Los Angeles, wchodzące w skład The Walt Disney Company. Studio zajmuje się tworzeniem i dystrybucją głównie filmów i bajek dla dzieci i młodzieży. W ostatnich latach skupiło swoją uwagę również na produkcjach dla starszych widzów, nie zaprzestając dystrybuowania animacji z serii klasyki Disneya produkowanej przez Walt Disney Animation Studios.

LFE (ang. Low-Frequency Effects) - nazwa kanału, służącego do odtwarzania dźwięków o niskiej częstotliwości w zakresie od 20 do 120 Hz. W systemach kina domowego (np. 5.1) sygnał LFE kierowany jest do subwoofera i oznaczany jako 0.1, ponieważ kanał ten przenosi niepełny zakres częstotliwości.

Pierwsze udokumentowane wykorzystanie dźwięku wielokanałowego miało miejsce w roku 1940 podczas projekcji animowanego filmu Disneya – Fantazja (film). Stworzony na tę okazję system Fantasound składał się z trzech ścieżek dźwiękowych, które były rozprzestrzeniane w sali za pomocą 54 głośników.

Dźwięk – wrażenie słuchowe spowodowane falą akustyczną rozchodzącą się w ośrodku sprężystym (ciele stałym, płynie, gazie). Częstotliwości fal, które są słyszalne dla człowieka, zawarte są w paśmie między wartościami granicznymi od ok. 16-20 Hz do ok. 16-20 kHz.

HDTV (ang. High Definition TV) - telewizja wysokiej rozdzielczości. Jest ogólnym określeniem sygnału telewizyjnego o rozdzielczości większej niż standardowa (PAL lub NTSC).

Systemy dźwięku wielokanałowego

Ustawienie głośników w systemie 5.1

System składa się z pięciu kanałów pełnopasmowych (przednie: lewy, prawy i centralny, oraz tylne: lewy i prawy) oraz kanału subwoofera. Jest najczęściej stosowany w filmach DVD i nagraniach muzycznych na płytach DVD Audio. W formacie Dolby Surround występuje 6 całkowicie odseparowanych od siebie kanałów. W formacie DTS sygnał kanału niskotonowego jest powiązany z kanałem centralnym. Dolby Digital jak i DTS są systemami całkowicie cyfrowymi. Ich odbiór wymaga zastosowania dekodera AC3 5.1. Wszystkie odtwarzacze DVD są kompatybilne z systemem Dolby Digital, ale nie wszystkie dekodują go bezstratnie (tanie odtwarzacze DVD przekształcają sygnał 5.1 do 2.0.).

Głośnik - przetwornik elektroakustyczny (odbiornik energii elektrycznej) przekształcający prąd elektryczny w falę akustyczną. Idealny głośnik przekształca zmienny prąd elektryczny o odpowiedniej częstotliwości na falę akustyczną proporcjonalnie i liniowo. Rzeczywisty zakres częstotliwości, w którym głośnik wytwarza falę ciśnienia proporcjonalnie do napięcia (z dopuszczalnym odchyleniem) nazywa się pasmem przenoszenia głośnika.

Konsola do gier – komputer o wyspecjalizowanej architekturze przeznaczony do uruchamiania gier konsolowych. W przeciwieństwie do klasy komputerów PC, konsole mają ograniczony interfejs i dostęp do ustawień administracyjnych. Zazwyczaj nie jest również możliwe unowocześnianie podzespołów. W niektórych konsolach możliwe jest zainstalowanie w pełni funkcjonalnego systemu operacyjnego. Komputer zwykle jest umieszczony w niedużej obudowie wyposażonej w niezbędne złącza (dla joypadów, telewizora, zasilania i inne). Dostępne są również zaawansowane urządzenia do sterowania grą, np.:

6.1

Ustawienie głośników w systemie 6.1

To rozwinięcie systemu 5.1 o kanał tylny (rear). System 6.1 w swojej najbardziej rozwiniętej wersji (jak np. DTS-ES) dostarcza sześciu kanałów pełnopasmowych (20 Hz – 20 kHz) oraz jednego niskoczęstotliwościowego. Poszczególne kanały to:

Dolby Digital EX - rozwinięcie standardu Dolby Digital. Od Dolby Digital 5.1 różni się dodaniem kanału tylnego (Back surround) i pozwala na zastosowanie systemu głośnikowego typu 6.1 lub 7.1 (w przypadku systemu 7.1 oba głośniki tylne odtwarzają ten sam kanał).

Kino domowe to zestaw urządzeń audio i wideo przeznaczony do oglądania filmów, który pozwala symulować w warunkach domowych wrażenie, jakiego doświadcza widz na sali kinowej lub koncertowej. Zazwyczaj w skład zestawu wchodzą: źródło sygnału w postaci odtwarzacza Blu-ray lub DVD, elementy audio do odtwarzania dźwięku przestrzennego (DTS, Dolby Digital, Dolby Digital EX, itp.), czyli wzmacniacz i zestaw głośnikowy w systemie 5.1 (6.1, 7.1), oraz urządzenie do odtwarzania obrazu, np. telewizor lub projektor z ekranem projekcyjnym.

Dwa kanały przednie (lewy i prawy) – L i R

Kanał centralny – C

Dwa kanały dookolne – (lewy dookolny i prawy dookolny) – Ls i Rs

Jeden kanał tylny – Bs

Jeden kanał niskoczęstotliwościowy – LFE

System 6.1 wymaga zastosowania co najmniej 7 głośników. Ustawienie głośników przenoszących poszczególne kanały w przemyśle kinowym jest zestandaryzowane, natomiast brak standardu w kontekście muzyki.

Fantazja (ang. Fantasia) – trzeci pełnometrażowy film animowany wytwórni Walta Disneya. Po raz pierwszy w kinach ukazał się 13 listopada 1940 roku. Był to pierwszy pełnometrażowy film z dźwiękiem stereofonicznym. Film otrzymał nagrody honorowe Akademii Filmowej podczas ceremonii wręczenia Oscarów w 1942 roku - dwie statuetki Oscarów Specjalnych za wybitny wkład w rozwój wykorzystania dźwięku w filmach poprzez produkcję Fantazji dla Walta Disneya oraz za unikalne osiągnięcia twórców filmu w tworzeniu nowych form wizualizacji muzyki w produkcji Walta Disneya Fantazja, a tym samym rozszerzenie zakresu rozrywki filmowej, jak i jako forma sztuki dla Leopolda Stokowskiego.

Kaseta wideo (ang. Video Casette, stąd także kaseta video) — kaseta z taśmą magnetyczną przeznaczona do zapisu, przechowywania i późniejszego odtwarzania sygnału audiowizualnego w magnetowidzie.

Jednym z formatów tego systemu w przemyśle kinowym jest Dolby Pro Logic IIx.

7.1

Ustawienie głośników w systemie 7.1

Jest rozwinięciem systemu 6.1 o drugi kanał tylny (rear) i wywodzi się z Dolby Digital EX.

Poszczególne kanały to:

Dwa kanały przednie (lewy i prawy) – L i R

Kanał centralny – C

Dwa kanały dookolne – (lewy dookolny i prawy dookolny) – Ls i Rs

Dwa kanały tylne (lewy i prawy) – Lb i Rb

Jeden kanał niskoczęstotliwościowy – LFE

System 7.1 wymaga zastosowania co najmniej 8 głośników. Ustawienie głośników przenoszących poszczególne kanały w przemyśle kinowym jest zestandaryzowane.

Stereofonia, stereo - technika utrwalania i odtwarzania dźwięku, umożliwiająca słuchaczowi odczucie "przestrzenności" dźwięku, to jest doznania wrażenia, że dźwięk nie pochodzi bezpośrednio z głośników. Efekt taki uzyskuje się przesyłając dźwięk w dwóch kanałach - lewym i prawym, w których przesyłane są sygnały różniące się między sobą, wynikające z odpowiedniego ustawienia mikrofonów w miejscu nagrania.

9.2

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Zobacz też

monofonia

stereofonia

kwadrofonia