54 Pułk Artylerii Lekkiej - II RP - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy 54 rezerwowego pal z września 1939. Zapoznaj się również z: 54 Pułk Artylerii Lekkiej - stronę ujednoznaczniającą.

54 Pułk Artylerii Lekkiej (54 pal) – oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP.

Pułk nie występował w organizacji pokojowej wojska. Został sformowany zgodnie z planem mobilizacyjnym "W" we wrześniu 1939 roku, w I rzucie mobilizacji powszechnej. Stanowić miał organiczną jednostkę artylerii 44 Dywizji Piechoty (Rezerwowej).

Jednostkami mobilizującymi były: 10 Kaniowski Pułk Artylerii Lekkiej w garnizonie Łódź dla II dywizjonu armat i III dywizjonu haubic oraz 26 Pułk Artylerii Lekkiej w garnizonie Skierniewice dla dowództwa pułku, samodzielnego patrolu meteorologicznego nr 54 i I dywizjonu armat.

Jednostka mobilizująca - w nomenklaturze używanej w Wojsku Polskim jest to jednostka wojskowa istniejąca w czasie pokoju, która w czasie mobilizacji uzupełnia się lub przeformowuje według etatu czasu wojennego (uzupełnia się żołnierzami rezerwy, pojazdami z gospodarki narodowej) oraz taka, której powierzono zadania związane z mobilizacyjnym rozwinięciem innych jednostek wojskowych. Jednostka mobilizująca odpowiada za zmobilizowanie (sformowanie od nowa) jednostek wojskowych (jednostka mobilizowana) nakazanych przez Szefa Sztabu Generalnego WP.

Skierniewice – miasto powiatowe oraz powiat grodzki, położone na Równinie Łowicko-Błońskiej, w połowie drogi między Warszawą a Łodzią, w województwie łódzkim, było stolicą województwa skierniewickiego w latach 1975-1998.

W kampanii wrześniowej 1939 pułk nie wystąpił całością sił. I/54 pal (bez 3 baterii) walczył w składzie Grupy Operacyjnej Kawalerii gen. bryg. Władysława Andersa, a od 17 września - Grupy Operacyjnej gen. bryg. Jana Kruszewskiego między innymi w drugiej bitwie pod Tomaszowem Lubelskim. Baterie 5 i 9 walczyły w obronie Warszawy.

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

100 mm haubica wz. 1914/1919 haubica będąca podstawowym uzbrojniem Wojska Polskiego II Rzeczpopolitej. Była produkowana na licencji zakupionej od pilzneńskich zakładów Škoda.

Organizacja i obsada personalna pułku we wrześniu 1939

dowództwo

dowódca - ppłk Zygmunt Kapsa

75 mm amata wz. 1897

I dywizjon (75 mm armaty wz. 1897)

dowódca - mjr Stanisław Hieronim Milli

dowódca 1 baterii - kpt. Sławomir Krzeszowski

dowódca 2 baterii - kpt. Lucjan Henryk Burjan

dowódca 3 baterii -

II dywizjon (75 mm armaty wz. 1897)

dowódca - mjr Jan Sałęga

dowódca 4 baterii - NN

dowódca 5 baterii - por. rez. Stanisław Niesłuchowski

dowódca 6 baterii - NN

III dywizjon (100 mm haubice wz. 1914/1919)

Bitwa pod Tomaszowem Lubelskim – w istocie dwie bitwy. Pierwsza miała miejsce w dniach 17-20 września 1939 roku, druga trwała od 22 do 27 września 1939 roku. Była to druga po bitwie nad Bzurą największa batalia kampanii wrześniowej. W pierwszej bitwie udział brały zjednoczone Armie "Kraków" i "Lublin" pod dowództwem gen. Tadeusza Piskora. W drugiej walczyły wojska Frontu Północnego utworzone z Armii "Modlin" generała Emila Przedrzymirskiego, dowodzone przez Stefana Dęba-Biernackiego. W pierwszej bitwie pod Tomaszowem Lubelskim brało udział największe polskie zgrupowanie pancerne ok 80 wozów bojowych, w tym 22 czołgi typu 7 TP.

Mobilizacja – przejście sił zbrojnych państwa z etatu pokojowego na organizację stanu wojennego, przekształcenie gospodarki pokojowej w gospodarkę wojenną oraz dostosowanie administracji państwowej dla potrzeb wojny.

dowódca - kpt. Julian Czech

dowódca 7 baterii - NN

dowódca 8 baterii - NN

dowódca 9 baterii - ppor. Mieczysław Aleksander Szadkowski

Przypisy

Witold Jarno, Okręg Korpusu Wojska Polskiego nr IV ... s. 312 i 346 podał zniekształcone brzmienie nazwiska Milla.
Marian Nowiński, Ludzie z dróg bojowej chwały s. 7-8 podaje, że 27 sierpnia 1939 do Łodzi przybył ppłk Leon Bukojemski z Wydziału Ogólno Organizacyjnego Departamentu Artylerii M.S.Wojsk., który posiadał przydział mobilizacyjny do 54 pal na stanowisko dowódcy II dywizjonu. Ponieważ dywizjon nie został zorganizowany ppłk Bujomski otrzymał przydział do Dowództwa Armii "Łódź".

Bibliografia

Witold Jarno, Okręg Korpusu Wojska Polskiego nr IV Łódź 1918-1939, Instytut Historii Uniwersytetu Łódzkiego, Katedra Historii Polski Współczesnej, Wydawnictwo „Ibidem”, Łódź 2001, ISBN 83-88679-10-4

Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Wydawnictwo Bellona. Warszawa 1991. ISBN 83-11-07772-X

Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975

Marian Nowiński, Ludzie z dróg bojowej chwały, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1982, ISBN 83-11-06833-X

Garnizon – to stałe miejsce stacjonowania danej jednostki wojskowej w czasie pokoju. Funkcje garnizonu pełnią najczęściej miasta, miasteczka, forty, zamki, czy osady. Miasto garnizonowe to powszechne określenie miasta, w którym wybudowano koszary.

Dowództwo – zespół ludzi, wraz z dowódcą, zajmujących się kierowaniem formacją wojskową lub zespołem ludzi. Najczęściej stosowane w terminologii wojskowej, rzadziej w terminologii cywilnej.