5 Samodzielna Brygada Kawalerii - Polski Serwis Naukowy

5 Samodzielna Brygada Kawalerii (5 SBK) – wielka jednostka kawalerii Wojska Polskiego II RP.

W 1924 roku V Brygada Jazdy przemianowana została na 5 Samodzielną Brygadę Kawalerii. Równocześnie w jej skład włączono 5 Pułk Strzelców Konnych.

W latach 1921-1926 brygada podlegała bezpośrednio dowódcy Okręgu Korpusu Nr V. Dowództwo brygady stacjonowało w garnizonie Kraków.

W 1925 roku przy 8 Pułku Ułanów sformowany został 5 Szwadron Samochodów Pancernych. W 1926 roku ze składu brygady wyłączony został 2 Pułk Szwoleżerów Rokitniańskich, który dyslokowany został do Starogardu i podporządkowany dowódcy 8 Brygady Kawalerii.

Stefan Jacek Dembiński-Dembina (ur. 30 września 1887 w Nowym Siole, w pow. cieszanowskim, woj. lwowskie, zm. 27 marca 1972 w Londynie) – rotmistrz kawalerii Cesarskiej i Królewskiej Armii, generał dywizji Wojska Polskiego.

Brygada to najmniejszy związek taktyczny stanowiący w wielu armiach podstawową jednostkę bojową wojsk lądowych o wielkości pośredniej między pułkiem a dywizją. Dzieli się na pułki lub bataliony. Występuje również w innych rodzajach sił zbrojnych.

W 1930 roku ze składu brygady wyłączono 5 Szwadron Samochodów Pancernych i podporządkowano dowódcy 2 Dywizjonu Samochodów Pancernych.

W wyniku reorganizacji jednostek kawalerii w latach 30. XX w. na bazie 5 Samodzielnej Brygady Kawalerii powstała Brygada Kawalerii Kraków. Ta zaś z dniem 1 kwietnia 1937 przemianowana została na Krakowską Brygadę Kawalerii.

Osobny artykuł: Brygada Kawalerii Kraków.

Obsada personalna dowództwa brygady

Dowódcy brygady

Emil Gruszecki (ur. 30 czerwca 1897 w Nowym Sączu, zm. 5/6 lipca 1944 w Loreto we Włoszech) – legionista, podpułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego.

Dowództwo – zespół ludzi, wraz z dowódcą, zajmujących się kierowaniem formacją wojskową lub zespołem ludzi. Najczęściej stosowane w terminologii wojskowej, rzadziej w terminologii cywilnej.

płk Henryk Brzezowski (IV 1921 – XII 1928, od 1 XII 1924 do 20 VIII 1925 był słuchaczem II Kursu CWSW)

płk szt. gen. Włodzimierz Tyszkiewicz (p.o. od 15 I 1925

płk Konstanty Plisowski

p.o. płk Stefan Dembiński

gen. bryg. Zygmunt Piasecki

Szefowie sztabu

mjr dypl. Stanisław Edward Kozłowski (1928-1930)

rtm. dypl. Emil Gruszecki (1930-1932)

rtm. dypl. Wacław Kamionko (1932 -1934)

mjr dypl. Grzegorz Bolesław Dobrowolski-Doliwa (od 1934)

Oficerowie sztabu

Związek taktyczny (do 1945 używano także określenia wielka jednostka) – jednostka organizacyjna wojska przeznaczona do prowadzenia wspólnych działań bojowych. Związki taktyczne występują zazwyczaj we wszystkich rodzajach sił zbrojnych. Wyróżnia się wśród nich:

Bochnia – miasto i gmina w południowej Polsce, w województwie małopolskim, siedziba powiatu bocheńskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa tarnowskiego.

por. dypl. Witold Stefan Witkowski (1928-1930)

rtm. dypl. Wacław Kamionko (1930-1932)

rtm. dypl. Stefan Oskar Pronaszko (od 1932)

Skład

2 Pułk Szwoleżerów Rokitniańskich w Bochni (1921-1926)

3 Pułk Ułanów Śląskich w Tarnowskich Górach (1921-1939)

8 Pułk Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego w Krakowie (1921-1939)

5 Pułk Strzelców Konnych (1924-1939)

5 Dywizjon Artylerii Konnej w Krakowie-Zakrzówku (1921-1939)

5 Szwadron Pionierów w Krakowie (1924-1939)

dowódca szwadronu – rtm. Stanisław Henryk Szczucki

5 Szwadron Samochodów Pancernych w Krakowie (1925-1930)

Szwadron Łączności (1937-1939)

Przypisy

Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939 str 190. Autor nie podał na jakiej podstawie miano dokonać tej zmiany. Nie podaje też daty przeformowania Mirosław Giętkowski w "Artyleria konna Wojska Polskiego 1918-1939". wymieniąjąc jednak brygadę z nazwy.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 7 z 22.01.1925 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 13 z 09.12.1932 r.
Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 07.06.1934 r.

Bibliografia

Henryk Wielecki i Rudolf Sieradzki, Wojsko Polskie 1921-1939. Organizacja i odznaki kawalerii, Wydawnictwo CREAR, Warszawa 1992, wyd. I, ISBN 83-900345-0-7.

Eugeniusz Kozłowski, Wojsko Polskie 1936-1939. Próby modernizacji i rozbudowy, Wydawnictwo MON, Warszawa 1964, wyd. I.

Janusz Magnuski, Samochody pancerne Wojska Polskiego 1918-1939, Wydawnictwo WiS, Warszawa 1993, wyd. I, ISBN 83-860-28-00-9.

Giętkowski Mirosław, Artyleria konna Wojska Polskiego 1918-1939. Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2001. ISBN 83-7174-823-X.

Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa 1994, ISBN 83-11-08262-6.

Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.

Tadeusz Wawrzyński, Akta dowództw dywizji i brygad kawalerii 1919–1939, Biuletyn nr 5 Wojskowej Służby Archiwalnej z 1973.

Roman Łoś, Artyleria polska 1914-1939, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1991, wyd. I, ISBN 83-11-07772-X.

Dowództwo Okręgu Korpusu Nr V (DOK V) - terytorialny organ Ministerstwa Spraw Wojskowych okresu II RP, pełniący funkcje administracyjno-gospodarcze, mobilizacyjne i garnizonowo-porządkowe z siedzibą w garnizonie Kraków.

Starogard Gdański (kaszb. Starogarda, niem. Preußisch Stargard) – miasto i gmina w województwie pomorskim, siedziba powiatu starogardzkiego oraz gminy Starogard Gdański. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.