5 czerwca - Polski Serwis Naukowy

5 czerwca jest 156. (w latach przestępnych 157.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 209 dni.

Angus Douglas Douglas-Hamilton (ur. 13 września 1938, zm. 5 czerwca 2010), brytyjski arystokrata, najstarszy syn Douglasa Douglas-Hamiltona, 14. księcia Hamilton i lady Elisabeth Percy, córki 8. księcia Northuberland.

Waldemar Pawlak (ur. 5 września 1959 w Modelu) – polski polityk, dwukrotny prezes Rady Ministrów: w 1992 (nie stworzył rządu) oraz w latach 1993–1995, polityk PSL (prezes od 1991 do 1997 oraz od 2005), poseł na Sejm nieprzerwanie od 1989 (X, I, II, III, IV, V i VI kadencji), prezes Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych. Od 16 listopada 2007 minister gospodarki i wiceprezes Rady Ministrów. Kandydat w wyborach prezydenckich w 1995 i 2010.

Święta

imieniny obchodzą: Bonifacy, Dobrociech, Doroteusz, Ferdynand, Genadiusz, Hildebrand, Hildebranda, Igor, Jakub, Nikanor, Nikanora, Waleria, Walter i Zenaida.

Dania – Święto Konstytucji

Gwinea Równikowa – Dzień Prezydenta

Iran – Rocznica Powstania Przeciw Szachowi

Polska – Święto Centralnego Węzła Łączności Ministerstwa Obrony Narodowej im. płk. prof. Kazimierza Drewnowskiego (Decyzja nr 93/MON z 11 kwietnia 2005)

międzynarodowe – Światowy Dzień Środowiska (ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ)

Seszele – Święto Wyzwolenia

wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:

św. Bonifacy-Winfrid (biskup i męczennik)

św. Eoban (biskup i męczennik)

Wydarzenia w Polsce

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
5 czerwca

1257 – Książę Bolesław Wstydliwy dokonał lokacji Krakowa na prawie magdeburskim.

1443 – Najsilniejsze historyczne trzęsienie ziemi na obszarze Polski o magnitudzie ocenianej na powyżej 6 w skali Richtera z epicentrum na północ od Wrocławia. Największe straty odnotowano w samym Wrocławiu, w Krakowie zawaliło się sklepienie kościoła św. Katarzyny.

1604 – Odbył się ingres prymasa Jana Tarnowskiego do katedry gnieźnieskiej.

1807 – Wojny napoleońskie: rozpoczęła się bitwa pod Dobrym Miastem.

1875 – Założono Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie.

1894 – Otwarto Panoramę Racławicką we Lwowie.

1920 – Wojna polsko-bolszewicka: Armia Konna Budionnego przełamała polski front pod Samhorodkiem.

1927:

Rozpoczęto budowę archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach.

W Warszawie rozpoczął się I Ogólnokrajowy Zlot Młodzieży Robotniczej i Dzień Sportu Robotniczego, zorganizowane przez OM TUR.

1965 – Została założona Politechnika Świętokrzyska w Kielcach.

1968 – Odsłonięto pomnik Papieża Jana XXIII we Wrocławiu.

1975 – Powstał Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów.

1981 – Po 30 latach przyjechał do kraju Czesław Miłosz.

1992 – Waldemar Pawlak został desygnowany na urząd premiera RP.

1993 – Odbyło się uroczyste otwarcie Bornego Sulinowa.

1994 – Została założona Krajowa Partia Emerytów i Rencistów.

1999 – Rozpoczęła się VII pielgrzymka Jana Pawła II do Polski.

Wydarzenia na świecie

1224 – Cesarz Fryderyk II założył uniwersytet w Neapolu.

1288 – Wojna o sukcesję limburską: bitwa pod Worringen.

1305 – Klemens V został wybrany na papieża.

1409 – Wielka schizma zachodnia: sobór w Pizie ogłosił detronizację papieża Grzegorza XII i antypapieża Benedykta XIII.

1507 – Diego de Deza złożył dymisję z funkcji Wielkiego Inkwizytora Kastylii-Leónu i Grenady.

1625 – Wojna osiemdziesięcioletnia: Hiszpanie zdobyli Bredę.

1654 – Krystyna Waza została koronowana na królową Szwecji.

1661 – Izaak Newton zapisał się do Kolegium św. Trójcy uniwersytetu w Cambridge.

1806 – Napoleon Bonaparte proklamował Królestwo Holandii.

1827 – Wojna o niepodległość Grecji: wojska tureckie zdobyły Akropol ateński.

1832 – Wybuchło powstanie republikanów w Paryżu.

1837 – Houston uzyskało prawa miejskie.

1849 – Po podpisaniu nowej konstytucji Dania stała się monarchią konstytucyjną.

1851 – W amerykańskim czasopiśmie National Era ukazał się pierwszy odcinek powieści Chata wuja Toma Harriet Beecher Stowe.

1862 – Wietnam i Francja podpisali w Sajgonie traktat przyznający stronie francuskiej trzy prowincje leżące w Kochinchinie.

1866 – Według obliczeń Pluton osiągnął aphelium swojej orbity. Następne takie zdarzenie będzie miało miejsce w sierpniu 2113 roku.

1900 – II wojna burska: wojska brytyjskie zajęły Pretorię.

1904 – Założono paragwajski klub piłkarski Nacional Asunción.

1912 – Korpus Piechoty Morskiej USA wylądował na Kubie.

1915 – Dania wprowadziła poprawkę do konstytucji, gwarantującą kobietom prawo do głosowania.

1916 – I wojna światowa: brytyjski minister wojny Horatio Kitchener zginął na pokładzie krążownika HMS Hampshire, zatopionego przez niemiecki okręt podwodny w pobliżu Orkadów.

1929 – Ramsay MacDonald został drugi raz premierem Wielkiej Brytanii.

1933 – Kongres Stanów Zjednoczonych uchylił prawo zezwalające wierzycielom na domaganie się zapłaty w złocie.

1938 – W pierwszym występie na piłkarskich Mistrzostwach Świata we Francji, Polska przegrała po dogrywce z Brazylią 5:6. Cztery bramki dla Polski zdobył Ernest Wilimowski, trzy dla Brazylii Leônidas da Silva.

1941 – W wyniku pożaru wywołanego japońskim nalotem na chińskie miasto Chongqing udusiło się około 4 tys. osób kryjących się w tunelu.

1945 – Obwieszczono objęcie przez Sojuszniczą Radę Kontroli najwyższej władzy w Niemczech.

1947 – George Marshall, amerykański sekretarz stanu przedstawił plan pomocy gospodarczej dla Europy, tzw. Plan Marshalla.

1957 – Dokonano oblotu śmigłowca Mi-6.

1963:

Brytyjski sekretarz ds. wojny John Profumo podał się do dymisji, przyznając się do utrzymywania kontaktów z prostytutką powiązaną z radzieckim wywiadem.

W Iranie doszło do masowych protestów przeciw szachowi, krwawo stłumionych przez armię.

1967:

Rozpoczęła się wojna sześciodniowa. Na Wielkim Jeziorze Gorzkim na Kanale Sueskim na osiem lat zostały uwięzione polskie dziesięciotysięczniki: Bolesław Bierut i Djakarta.

Ukazała się powieść Sto lat samotności Gabriela Garcii Márqueza.

1968 – W Los Angeles został postrzelony kandydat Partii Demokratycznej na prezydenta, senator Robert Kennedy. W wyniku odniesionych obrażeń zmarł następnego dnia.

1969 – Tu-144 jako pierwszy samolot pasażerski przekroczył barierę dźwięku.

1975:

Po raz pierwszy od wybuchu wojny sześciodniowej otwarto Kanał Sueski.

W referendum w Wielkiej Brytanii 67% głosujących opowiedziało się za pozostaniem kraju w EWG.

1976 – 11 osób zginęło po przerwaniu zapory Teton Dam w amerykańskim stanie Idaho.

1977:

Na Seszelach doszło do wojskowego zamachu stanu.

Rozpoczęto sprzedaż komputera Apple II.

1980 – Rozpoczęła się załogowa misja kosmiczna Sojuz T-2.

1981 – Amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób doniosło w swym cotygodniowym biuletynie, że 5 homoseksualistów z Los Angeles zapadło na rzadką odmianę zapalenia płuc. Był to pierwszy opis choroby, którą rok później nazwano AIDS.

1989 – Nieznany mężczyzna zatrzymał w Pekinie kolumnę czołgów wracających z akcji stłumienia studenckiego protestu na placu Tian'anmen.

1991 – Rozpoczęła się misja STS-40 wahadłowca Columbia.

1993 – 24 żołnierzy pakistańskich z misji pokojowej UNOSOM II zginęło w Somalii z rąk bojówkarzy Mohameda Aidida.

1997 – W Algierii odbyły się pierwsze od wybuchu wojny domowej wybory parlamentarne, do których nie został dopuszczony Islamski Front Ocalenia.

2002:

17 osób zginęło, a 38 zostało rannych w samobójczym zamachu bombowym na autobus w Megiddo na północy Izraela.

Ukazała się pierwsza oficjalna wersja Mozilli, oznaczona numerem 1.0.

2004 – W zamachu w Bagdadzie zginęło dwóch byłych żołnierzy jednostki GROM oraz dwóch Amerykanów, pracujących dla amerykańskiej firmy ochroniarskiej Blackwater.

2005 – W wyniku referendum Szwajcaria zgodziła się na przystąpienie do układu z Schengen.

2006 – Po rozpadzie federacji z Czarnogórą, parlament w Belgradzie proklamował niepodległość Serbii.

2009:

Co najmniej 31 osób (w tym 9 policjantów) zginęło w starciach między peruwiańską policją a Indianami, protestującymi przeciwko wydobyciu ropy i gazu ziemnego na terenie Amazonii.

Co najmniej 40 osób zginęło w samobójczym zamachu bombowym na meczet w miejscowości Haya Gai w północno-zachodnim Pakistanie.

2010 – Izraelscy żołnierze zajęli bez walki statek MV Rachel Corrie, ostatni z sześciu należących do tzw. Flotylli Pokoju, wiozącej pomoc humanitarną dla Strefy Gazy.

Urodzili się

1436 – Ludwik Sabaudzki, król Cypru (1459-1460), hrabia Genewy (1460-1482) (zm. 1482)

1493 – Justus Jonas, niemiecki teolog (zm. 1555)

1656 – Joseph Pitton de Tournefort, francuski botanik (zm. 1708)

1760 – Johan Gadolin, fiński mineralog i chemik (zm. 1852)

1819 – John Couch Adams, angielski matematyk, astronom (zm. 1892)

1829 – Leon Szubert, polski rzeźbiarz (zm. 1859)

1850 – Pat Garrett, amerykański prawnik, szeryf , który zabił Billy the Kida (zm. 1908)

1865 – Felicjan Szopski, polski kompozytor, krytyk i pedagog muzyczny (zm. 1939)

1870 – Ferdinand Blumenthal, niemiecki lekarz, pionier onkologii (zm. 1941)

1873 – Ludwik Versiglia – włoski salezjanin, misjonarz, biskup, męczennik, święty katolicki (zm. 1930)

1878 – Pancho Villa, meksykański przywódca partyzantki chłopskiej (zm. 1923)

1880 – Edward Leszczyński, polski poeta, krytyk literacki (zm. 1921)

1883 – John Maynard Keynes, brytyjski ekonomista (zm. 1946)

1884 – Antoni Władysław Idźkowski, polski nauczyciel, kupiec, krajoznawca (zm. 1975)

1894 – Roy Thomson, kanadyjski magnat medialny (zm. 1976)

1898 – Federico García Lorca, hiszpański poeta, dramatopisarz (zm. 1936)

1899 – Ernesto Cofiño, gwatemalski pediatra, Sługa Boży Kościoła katolickiego (zm. 1991).

1902 – Hugo Huppert, austriacki pisarz i działacz komunistyczny (zm. 1982)

1912:

Wojciech Dzieduszycki, polski aktor, śpiewak, dyrygent, dziennikarz, autor tekstów kabaretowych, działacz kulturalny (zm. 2008)

Alexandru Todea, rumuński duchowny katolicki, kardynał (zm. 2002)

1914 – Rose Hill, brytyjska aktorka (zm. 2003)

1918 – Zygmunt Nieciecki, polski artysta grafik, modelarz znaków wodnych, wieloletni pracownik PWPW (zm. 2008)

1920:

Marian Leon Bielicki, polski pisarz (zm. 1972)

Jan Mazur, polski duchowny katolicki, biskup siedlecki (zm. 2008)

Tadeusz Świcarz, polski hokeista, piłkarz (zm. 2002)

1923 – Jorge Daponte, argentyński kierowca wyścigowy (zm. 1963)

1926 – Camillo Cibin, włoski ochroniarz papieski, wieloletni szef żandarmerii watykańskiej (zm. 2009)

1928:

Kazimierz Hoffman, polski poeta (zm. 2009)

Tony Richardson, angielski reżyser teatralny i filmowy, scenarzysta, producent (zm. 1991)

1931:

Zygmunt Apostoł, polski aktor, kompozytor, pianista

Jerzy Prokopiuk, polski pisarz, tłumacz, filozof, redaktor naczelny portalu Gnosis

1932 – Witold Dąbrowski, polski polityk, kierownik resortu budownictwa

1939 – Grzegorz Królikiewicz, polski reżyser

1941:

Martha Argerich, argentyńska pianistka

Barbara Brylska, polska aktorka

Gjermund Eggen, norweski biegacz narciarski

1942 – Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, gwinejski polityk i wojskowy, prezydent Gwinei Równikowej

1944 – Tommie Smith, amerykański lekkoatleta, sprinter

1945 – Evelyna Steimarová, czeska aktorka

1948 – Ryszard Lenczewski, polski operator filmowy

1949 – Ken Follett, brytyjski pisarz

1952 – Nicko McBrain, brytyjski perkusista zespołu Iron Maiden

1953 – Kathleen Kennedy, amerykańska producentka filmowa

1954:

Ludwik Dorn, polski polityk

Cezary Morawski, polski aktor

1956:

Kenny G, amerykański saksofonista

Roger Michell, południowoafrykański reżyser filmowy

1958 – Ahmed Abdallah Sambi, komoryjski prezydent, prezydent Komorów

1959 – Werner Schildhauer, niemiecki biegacz długodystansowy

1960 – Sławomir Pietrzak, polski muzyk rockowy

1961:

Anke Behmer, niemiecka siedmioboistka

Mary Kay Bergman, amerykańska aktorka (zm. 1999)

1962:

Jacek Inglot, polski pisarz science fiction

Astrid Koburg, belgijska księżniczka

1963 – Wojciech Lepianka, polski scenarzysta filmowy

1964:

Lisa Cholodenko, amerykańska reżyser, scenarzystka filmowa

Rick Riordan, amerykański pisarz

Karl Sanders, amerykański muzyk, gitarzysta, wokalista, kompozytor

1965:

Juliusz Kruszankin, polski piłkarz, trener piłkarski

Irina Kusakina, rosyjska saneczkarka

1967:

Joe DeLoach, amerykański sprinter

Jacek Bednarz, polski piłkarz, działacz piłkarski

Jacek Protasiewicz, polski polityk, eurodeputowany

1968 – Marc Rieper, duński piłkarz

1969:

Brian McKnight, amerykański piosenkarz, autor tekstów, multiinstrumentalista, producent muzyczny

Jorge Santillana, meksykański piłkarz

1970 – Pedro Carrión, kubański piłkarz

1971:

Jan Kozaczuk, polski aktor

Mark Wahlberg, amerykański aktor

1973 – Lamon Brewster, amerykański bokser

1974:

Scott Draper, australijski tenisista

Nikole Mitchell, jamajska sprinterka

Marcus Patrick, brytyjski aktor, piosenkarz, model

1975 – Maciej Sobociński, polski reżyser filmowy

1977:

Navi Rawat, amerykańska aktorka

Liza Weil, amerykańska aktorka

1978 – Fernando Meira, portugalski piłkarz

1979 – Peter Wentz, amerykański basista, kompozytor, członek zespołu Fall Out Boy

1980:

Dawit Bolkwadze, gruziński piłkarz

Yasmine Hanani, amerykańska aktorka

1981:

Carlos Barredo, hiszpański kolarz szosowy

Sébastien Lefebvre, kanadyjski gitarzysta zespołu Simple Plan

Małgorzata Plebanek, polska siatkarka

1982:

Dorota Bawołek, polska dziennikarka

Achille Emana, kameruński piłkarz

Frederica Piedade, portugalska tenisistka

1983 – Elżbieta Mowlik, polska koszykarka

1985 – Jekatierina Byczkowa, rosyjska tenisistka

1986 – Amanda Crew, kanadyjska aktorka

1987 – Magnus Troest, duński piłkarz

1991 – Gail Brodsky, amerykańska tenisistka

Zmarli

754 – Bonifacy-Winfrid, biskup, apostoł Niemców, męczennik i święty Kościoła katolickiego (ur. między 672 a 675)

1239 – Władysław Odonic, książę wielkopolski (ur. ok. 1190)

1316 – Ludwik X Kłótliwy, król Francji (ur. 1289)

1816 – Giovanni Paisiello, włoski kompozytor (ur. 1740)

1826 – Carl Maria von Weber, niemiecki kompozytor (ur. 1786)

1840 – Łukasz Vũ Bá Loan, wietnamski ksiądz, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1756)

1852 – Tomasz Napoleon Nidecki, polski kompozytor, dyrygent, pianista (ur. 1807)

1862:

Dominik Toại, wietnamski męczennik, święty katolicki (ur. 1811 lub 1812)

Dominik Huyện, wietnamski męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1817)

1901 – Dagny Juel Przybyszewska, norweska artystka i muza (ur. 1867)

1931 – Jan Dąbski, polski działacz ludowy i polityk, dziennikarz, kierownik resortu spraw zagranicznych (ur. 1880)

1938 – Walenty Dec, polski kompozytor, organista (ur. 1851)

1942 – Stanisław Stączek, polski polityk, minister (ur. 1864)

1943 – Wacław Bojarski, polski pisarz, publicysta, satyryk (ur. 1921)

1944 – Józef Beck, polski polityk, dyplomata, wojskowy (ur.1894)

1946 – Maud Watson, brytyjska tenisistka (ur. 1864)

1949 – Emilia Malessa, polska żołnierz, działaczka Armii Krajowej, powstaniec warszawski (ur. 1909)

1968 – Jerzy Gert, polski dyrygent i kompozytor (ur. 1908)

1989 – Włodzimierz Oliwa, polski dowódca wojskowy, generał, polityk, b. minister (ur. 1924)

2000 – Franco Rossi, włoski reżyser, scenarzysta filmowy (ur. 1919)

2002 – Dee Dee Ramone, muzyk, basista, członek zespołu Ramones (ur. 1951)

2003 – Ken Grimwood, amerykański dziennikarz i pisarz (ur. 1944)

2004:

Krzysztof Kaśkos, polski wojskowy, porucznik Wojska Polskiego, żołnierz Jednostki Wojskowej GROM (ur. 1974)

Ronald Reagan, amerykański aktor, polityk, prezydent USA (ur. 1911)

Artur Żukowski, polski wojskowy, starszy chorąży Wojska Polskiego, żołnierz Jednostki Wojskowej GROM (ur. 1972)

2007 – Anna Strońska, polska reporterka, pisarka i publicystka (ur. 1931)

2008 – Józef Browarski, polski piłkarz (ur. 1931)

2009 – Stanisław Karolak, polski językoznawca, romanista, slawista (ur. 1931)

2010:

Angus Douglas-Hamilton, brytyjski arystokrata, Książę Hamilton (ur. 1938)

Tony Peluso, amerykański gitarzysta grupy The Carpenters, producent muzyczny (ur. 1950)

2011 – Leon Botha, południowoafrykański malarz, performer muzyczny (ur. 1985)

Przypisy

Zarys Historii CWŁ MON na stronie CWŁ MON
Chronologiczny spis informacji o świętych i błogosławionych. na brewiarz.katolik.pl
Żywoty Świętych.