5 grudnia - Polski Serwis Naukowy

5 grudnia jest 339. (w latach przestępnych 340.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 26 dni.

The Kelly Family – amerykańsko-europejski zespół muzyczny, grający głównie muzykę pop, rock oraz folk. Grupa została założona przez Barbarę Ann Kelly, jej męża Daniela, Jerome Kelly, oraz ich dzieci.

Literacka Nagroda Nobla uważana jest za najbardziej prestiżową międzynarodową nagrodą literacką na świecie. Ustanowiona razem z czterema innymi nagrodami przez Alfreda Nobla w testamencie z 1895, jest przyznawana od 1901.

Święta

Imieniny obchodzą: Anastazy, Bartłomiej, Dalmacjusz, Dalmacy, Feliks, Gerald, Geraldyna, Jan, Juliusz, Kryspin, Kryspina, Krystyna, Mikołaj, Pelin, Pelina, Pęcisława i Saba.

Haiti – Święto Odkrycia Haiti

Międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Wolontariusza (Międzynarodowy Dzień Wolontariusza Wspierającego Rozwój Gospodarczy i Społeczny, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 17 grudnia 1985)

Tajlandia:

Urodziny Króla

Dzień Ojca

Wspomnienia i święta w Kościele katolickim,:

św. Jan Almond († 1612, męczennik)

bł. Filip Rinaldi (generał zakonu)

bł. Narcyz Putz (również 12 czerwca w grupie 108 błogosławionych męczenników)

św. Nicecjusz († 561; biskup Trewiru)

św. Saba Jerozolimski

Wydarzenia w Polsce

1757 – Wojna siedmioletnia: Fryderyk II pokonał pod Lutynią (Leuthen) wojska austriackie i zmusił je do ewakuacji ze Śląska.

1830 – Generał Józef Chłopicki został ogłoszony dyktatorem powstania listopadowego.

1848 – Władze pruskie zlikwidowały autonomiczne Wielkie Księstwo Poznańskie.

1862 – Uruchomiono linię kolejową Kutno-Włocławek-Bydgoszcz Bielawy o długości 154,1 km.

1863 – Powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców pod dowództwem pułkownika Karola Kality w bitwie pod Mierzwinem.

1906 – Siostra Feliksa Kozłowska, założycielka mariawityzmu, została ekskomunikowana jako pierwsza kobieta w historii chrześcijaństwa.

1915 – Założono Polskie Stronnictwo Ludowe "Wyzwolenie".

1929 – Powołano Centrolew.

1930 – Utworzono drugi rząd Walerego Sławka.

1938 – W gdańskim porcie na skutek utraty stateczności podczas załadunku blachy zatonął masowiec SS Tczew; zginęło 2 członków załogi.

1948:

Otwarto teatr w Grudziądzu.

W dodatkowym meczu o mistrzostwo Polski w piłce nożnej Cracovia pokonała Wisłę Kraków 3:1.

1953 – Pułkownik Józef Światło wystąpił o azyl polityczny w Berlinie Zachodnim.

1954 – Przeprowadzono wybory do rad narodowych.

1961 – Premiera filmu Zaduszki.

1967 – W audycji telewizyjnej Po szóstej zadebiutowała Grupa Skifflowa No To Co.

1968 – Polska ratyfikowała Konwencję o Eliminowaniu Wszystkich Form Dyskryminacji Rasowej.

1975:

Oddano do użytku Dworzec Centralny w Warszawie.

59 intelektualistów wysłało list do władz przeciwko zmianom w konstytucji PRL.

1982 – Ukazał się pierwszy numer tygodnika Wprost.

1986 – Premiera filmu animowanego Bolek i Lolek na Dzikim Zachodzie.

1992 – Wystartowała pierwsza ogólnopolska telewizja prywatna Polsat.

1996 – Sejm RP przyjął ustawę o zawodzie lekarza.

1999 – Uruchomiono platformę telewizyjną Cyfrowy Polsat.

2001 – Wyższa Szkoła Morska została przekształcona w Akademię Morską w Gdyni.

2005 – Przestały obowiązywać międzystrefowe numery kierunkowe.

2008 – W Gdańsku rozpoczęły się obchody jubileuszu 25-lecia przyznania Lechowi Wałęsie Pokojowej Nagrody Nobla.

Wydarzenia na świecie

Bitwa pod Lutynią (1757) na obrazie Carla Röchlinga

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
5 grudnia

887 – Uda został cesarzem Japonii.

1154 – Hadrian IV został wybrany na papieża.

1301 – Papież Bonifacy VIII wydał bullę Ausculta fili carissime, w której zagroził ekskomuniką królowi Francji Filipowi IV, w związku z nałożeniem przez niego podatku na duchownych i przejęcie sądów nad nimi.

1349 – Około 500 Żydów oskarżanych o wywołanie epidemii czarnej śmierci zginęło w trwającym do 7 grudnia pogromie w Norymberdze.

1360 – Wszedł do obiegu frank francuski.

1456 – Około 35 tys. osób zginęło w trzęsieniu ziemi w południowych Włoszech.

1484 – Papież Innocenty VIII wydał potępiającą czary bullę Summis desiderantes affectibus.

1492 – Krzysztof Kolumb dotarł do Haiti.

1496 – Król Portugalii Manuel I wydał edykt nakazujący opuszczenie kraju wszystkim Żydom, którzy nie przyjmą wiary chrześcijańskiej.

1560 – Karol IX został królem Francji.

1590 – Grzegorz XIV został wybrany papieżem.

1602 – We Florencji odbyła się premiera Eurydyki Giulia Cacciniego, jednej z pierwszych zachowanych oper.

1766 – W Londynie został założony dom aukcyjny Christie's.

1792 – George Washington został po raz drugi wybrany prezydentem USA.

1798 – Zwycięstwo wojsk francuskich nad belgijskimi powstańcami chłopskimi pod Hasselt.

1813 – Wojska Simona Bolivara pokonały Hiszpanów w bitwie pod Araure.

1865 – Chile i Peru zawarły antyhiszpański sojusz wojenny.

1876 – Około 300 osób zginęło w pożarze teatru na Brooklynie w Nowym Jorku.

1894 – Ukończono budowę gmachu Reichstagu w Berlinie.

1905 – Henry Campbell-Bannerman został premierem Wielkiej Brytanii.

1907 – Transatlantyk RMS Mauretania zdobył Błękitną Wstęgę Atlantyku.

1916 – W Wielkiej Brytanii upadł drugi rząd Herberta Henry'ego Asquitha.

1917 – W Mińsku rozpoczął obrady I Zjazd Wszechbiałoruski.

1929 – Powstała Tadżycka Socjalistyczna Republika Radziecka.

1931 – W Moskwie wysadzono w powietrze Cerkiew Chrystusa Zbawiciela.

1933 – Zniesiono prohibicję w Stanach Zjednoczonych.

1934:

Kobiety w Turcji otrzymały czynne i bierne prawa wyborcze.

Włosi dokonali prowokacji na granicy z Etiopią w oazie Ueluel, czym doprowadzili do tzw. kryzysu abisyńskiego.

1936:

Uchwalono konstytucję ZSRR, znaną jako Konstytucja Stalinowska lub Konstytucja Zwycięskiego Socjalizmu.

Została rozwiązana Zakaukaska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka.

1941:

Front wschodni: w czasie bitwy pod Moskwą rozpoczęła się kontrofensywa zimowa wojsk radzieckich.

Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Finlandii, Węgrom i Rumunii.

1945 – U wybrzeży Florydy zaginęła eskadra pięciu amerykańskich samolotów torpedowo-bojowych Grumman TBF Avenger. Zdarzenie to zapoczątkowało powstawanie teorii spiskowych dotyczących Trójkąta Bermudzkiego.

1946 – Powstała Północnokoreańska Centralna Agencja Prasowa (KCNA).

1952 – Nad Londynem utworzył się wielki smog, który spowodował w następnych dniach śmierć 12 tys. osób.

1957 – Zwodowano radziecki lodołamacz atomowy NS Lenin.

1965:

Papież Paweł VI beatyfikował ojca Charbela Makhloufa.

Podczas obrad Soboru watykańskiego II zostały odwołane ekskomuniki, którymi w 1054 roku błożyli się nawzajem dostojnicy Kościołów rzymskiego i konstantynopolitańskiego.

Urzędujący prezydent Charles de Gaulle i socjalista François Mitterrand przeszli do II wyborów prezydenckich we Francji.

Zostało ogłoszone orędzie 42 biskupów niemieckich jako odpowiedź na orędzie polskich biskupów.

1969 – Ukazał się album Let It Bleed grupy The Rolling Stones.

1972 – Gough Whitlam został premierem Australii.

1973:

Premiera filmu Serpico.

Założono Uniwersytet w Oldenburgu (Dolna Saksonia).

1974 – Na antenie BBC wyemitowano ostatni odcinek Latającego Cyrku Monty Pythona.

1976 – We Francji założono Zgromadzenie na rzecz Republiki (RPR).

1977 – Egipt zerwał stosunki dyplomatyczne z Algierią, Libią, Syrią, Irakiem i Jemenem Południowym, chcącymi storpedować egipsko-izraelski proces pokojowy.

1981 – Chan Sy został premierem Kambodży.

1984 – Premiera filmu Gliniarz z Beverly Hills.

1993 – Burmistrz Wiednia Helmut Zilk został ciężko ranny w wyniku wybuchu listu-pułapki.

1995:

Javier Solana został zaprzysiężony na sekretarza generalnego NATO.

W katastrofie azerskiego samolotu Tu-134B pod Nachiczewanem zginęły 54 osoby.

1996 – Madeleine Albright jako pierwsza kobieta została nominowana na stanowisko sekretarza stanu USA.

1997 – Brytyjski obrońca praw zwierząt Barry Horne został skazany na 18 lat więzienia za wzniecanie pożarów w sklepach futrzarskich w Bristolu.

2000 – Wystrzelono izraelskiego satelitę szpiegowskiego Eros A.

2001 – Rozpoczęła się misja STS-108 wahadłowca Endeavour.

2003:

Otwarto najdłuższy rosyjski kolejowy Tunel Północnomujski.

W wyniku wybuchu bomby w pociągu na stacji Jessentuki w rosyjskim Kraju Stawropolskim zginęły 44 osoby, a 150 zostało rannych.

2005 – W Wielkiej Brytanii wszedł w życie Civil Partnership Act i zarejestrowano pierwszy związek osób tej samej płci.

2006:

Na Fidżi doszło do wojskowego zamachu stanu.

W berlińskim ogrodzie zoologicznym urodził się niedźwiedź polarny Knut.

2007 – 19-letni szaleniec zastrzelił w centrum handlowym w Omaha (Nebraska) 8 osób, 4 zranił, po czym popełnił samobójstwo.

2008:

Były amerykański futbolista i aktor O.J. Simpson został skazany za zbrojny napad i porwanie na 33 lata więzienia, z możliwością warunkowego zwolnienia po odbyciu co najmniej 9 lat orzeczonej kary.

W zamachu bombowym w pakistańskim Peszawarze zginęło 29 osób, ponad 100 zostało rannych.

2009 – 155 osób zginęło, a 132 zostały ranne w pożarze klubu nocnego w rosyjskim Permie.

2010 – 44 osoby zginęły w wyniku trwających od 2 grudnia pożarów lasów w paśmie górskim Góry Karmel w północnym Izraelu.