5 kwietnia - Polski Serwis Naukowy

5 kwietnia jest 95. (w latach przestępnych 96.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 270 dni.

Józef Zachariasz Świętorzecki (ur. 26 marca 1876 w Wilnie, zm. 5 kwietnia 1936 w Warszawie) - pułkownik Armii Imperium Rosyjskiego, generał brygady Wojska Polskiego.

Boeing 747 – – ustępując Airbusowi A380 i An-225 jest jednym z największych samolotów odrzutowych na świecie, mogącym zabrać na pokład, w zależności od wersji i konfiguracji, od 366 do 568 pasażerów. Istnieją także wersje towarowe (ang.: cargo), nie zabierające pasażerów, oraz wersje pół-pasażerskie zabierające duży ładunek i 220 pasażerów. Jest to samolot czterosilnikowy (który jest certyfikowany do lotu na tylko trzech, w razie awarii), a jego cechą charakterystyczną jest "garb", w którym mieści się górny pokład samolotu.

Święta

imieniny obchodzą: Borzywoj, Irena, Izbor, Jeremi, Jeremiasz, Julianna, Katarzyna, Krescencja, Maria, Tristan i Wincenty.

Korea Południowa – Dzień Drzew

Francja – Dzień Grzeczności za Kierownicą

Wielka Brytania – Dzień bez Makijażu

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

św. Irena z Akwilei (męczennica), Irena z Tesaloniki

bł. Jeremiasz z Wołoszczyzny (kapucyn) (również 5 marca)

św. Julianna z Cornillon (augustianka)

św. Maria Krescencja Höss (dziewica)

bł. Marian de la Mata Aparício (augustiański ksiądz)

św. Wincenty Ferreriusz (prezbiter)

Wydarzenia w Polsce

1091 – Zwycięstwo Pomorzan nad wojskami Władysława I Hermana w bitwie pod Drzycimiem.

1503 – Pogrzeb kardynała, arcybiskupa gnieźnieńskiego i prymasa Polski Fryderyka Jagiellończyka.

1516 – Układ kolowratski, zawarty 12 lat wcześniej między wrocławską kapitułą a stanami śląskimi i miastem Wrocławiem, został uznany za nieważny przez papieża Leona X.

1521 – Wojna polsko-krzyżacka: zawarto 4-letni rozejm w Toruniu.

1573 – Otwarto pierwszy warszawski stały most na Wiśle.

1770 – Konfederacja barska: bitwy pod Jedliczem i Siepietnicą.

1831 – W Teatrze Narodowym w Warszawie odbyła się prapremiera pieśni Powstania Listopadowego – Warszawianki.

1862 – W Krakowie ukazało się pierwsze wydanie czasopisma Przegląd Lekarski.

1883 – Profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego, Zygmunt Wróblewski i Karol Olszewski, jako pierwsi na świecie dokonali skroplenia tlenu.

1919 – Wojna polsko-bolszewicka: wojsko polskie dokonało w zdobytym Pińsku masakry 35 Żydów, oskarżanych o popieranie bolszewików.

1945 – Oddziały polskiego wojska i milicji dokonały masakry 155 ukraińskich mieszkańców Gorajca.

1948 – Przed Najwyższym Trybunałem Narodowym w Gdańsku rozpoczął się proces gauleitera Alberta Forstera.

1952 – Podpisano polsko-radziecką umowę o budowie Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie.

1955 – Otwarto Pałac Młodzieży w Warszawie.

1956 – Otwarto warszawski Klub Stodoła.

1963 – Premiera filmu Czerwone berety.

1982 – Wznowił emisję zawieszony po wprowadzeniu stanu wojennego Program III Polskiego Radia.

1989 – Podpisano porozumienie Okrągłego Stołu.

1990 – Zostało wydane zarządzenie prezesa rady ministrów w sprawie przekształcenia dzielnic miasta stołecznego Warszawy w gminy.

1994 – Premiera filmu Psy 2. Ostatnia krew.

1998 – W Sopocie został odsłonięta Fontanna Jasia Rybaka.

2007 – Kopalnia Soli Kłodawa została wpisana do Rejestru zabytków.

2007 – Koncert zespołu Tokio Hotel.

2008 – W Krakowie urodziły się pięcioraczki.

Wydarzenia na świecie

Wojna o saletrę: Chilijczycy szarżują w bitwie pod Chorrillos

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
5 kwietnia

823 – Lotar I został koronowany w Rzymie na cesarza Franków przez papieża Paschalisa I.

1242 – Na zamarzniętych wodach jeziora Pejpus doszło do bitwy między kawalerami mieczowymi a wojskami księcia nowogrodzkiego Aleksandra Newskiego, która powstrzymała ekspansję zakonu na ziemie ruskie.

1355 – Karol IV został koronowany na cesarza rzymsko-niemieckiego.

1453 – Upadek Konstantynopola: pod miasto podeszły główne siły tureckie.

1534 – Przywódca anabaptystów Holender Jan Matthijs wraz z grupą 30 towarzyszy, po opuszczeniu murów opanowanego przez wyznawców ruchu niemieckiego miasta Münster, zostali pojmani przez wojska biskupa Franza von Waldecka i następnie ścięci, a ich głowy wbite na pale umieszczono tak, aby były widoczne dla pozostających w mieście rebeliantów.

1566 – Delegacja szlachty niderlandzkiej przybyła do hiszpańskiej namiestniczki Niderlandów Małgorzaty Parmeńskiej aby przedstawić petycję (tzw. "kompromis brukselski") z żądaniami reform. Jeden z dostojników namiestniczki nazwał wówczas delegatów żebrakami (franc. gueux), od czego wziął swą nazwę ruch wyzwoleńczy – gezowie.

1654 – Zakończyła się I wojna angielsko-holenderska.

1697 – Karol XII został królem Szwecji.

1722 – Jacob Roggeveen odkrył Wyspę Wielkanocną.

1764 – Brytyjski parlament uchwalił Ustawę o cukrze.

1781 – Powstanie Tupaca Amaru II: klęska powstańców w starciu z Hiszpanami pod Combapatą (Peru).

1794 – W Paryżu został zgilotynowany Georges Danton.

1795 – Został zawarty pokój francusko-pruski w Bazylei, w którym Prusy uznały Republikę Francji i jej granicę na Renie.

1803 – W Wiedniu odbyła się premiera III koncertu fortepianowego Ludwiga van Beethovena.

1818 – Kluczowe zwycięstwo wojsk powstańczych nad Hiszpanami w bitwie pod Maipú, w czasie wojny o niepodległość Chile.

1821 – Po ponad 4 miesiącach dryfowania w szalupach, uratowano pozostających przy życiu rozbitków z zatopionego przez kaszalota statku wielorybniczego Essex. Zdarzenie to zainspirowało Hermana Melville'a do napisania powieści Moby Dick

1862 – Wojna secesyjna: wojska Unii rozpoczęły oblężenie Yorktown.

1874 – W Wiedniu odbyła się premiera operetki Zemsta nietoperza Johanna Straussa młodszego.

1879 – Wojna o saletrę: Chile wypowiedziało wojnę Peru i Boliwii.

1887 – Wyspy Wallis i Futuna na Pacyfiku przyjęły francuski protektorat.

1902 – Podczas meczu Szkocja-Anglia na stadionie Ibrox Park w Glasgow w wyniku zawalenia trybuny zginęło 25 osób.

1908:

Herbert Henry Asquith został premierem Wielkiej Brytanii.

Reprezentacja Niemiec w piłce nożnej przegrała ze Szwajcarią 3:5 w swym pierwszym oficjalnym meczu, rozegranym w Bazylei.

1918 – Salote Tupou III została zaprzysiężona jako królowa Tonga.

1937 – Otwarto Port lotniczy Praga-Ruzyně.

1941 – Jugosławia podpisała z ZSRR układ o przyjaźni i nieagresji.

1945:

Na holenderskiej wyspie Texel rozpoczął się antyniemiecki bunt gruzińskich żołnierzy z Batalionów Wschodnich.

Ogłoszono program koszycki.

1946 – Wojska radzieckie wycofały się z Bornholmu.

1951 – Julius i Ethel Rosenbergowie zostali skazani na karę śmierci za szpiegostwo na rzecz ZSRR.

1952 – W holenderskiej stoczni został zwodowany statek pasażerski TSS Stefan Batory.

1953 – Uruchomiono pierwszy model komputera stacjonarnego IBM 701 przeznaczonego do szerszej dystrybucji.

1955 – Winston Churchill ogłosił rezygnację z funkcji premiera.

1965 – Odbyła się 37. ceremonia wręczenia Oscarów.

1967 – Piet de Jong został premierem Holandii

1969 – Leonid Teliga na jachcie SY Opty okrążył samotnie Ziemię.

1971 – We francuskim magazynie Le Nouvel Observateur ukazał się Manifest 343, podpisany przez 343 znane kobiety, które przyznawały się w nim do dokonania nielegalnej wtedy we Francji aborcji oraz żądały jej legalizacji i wolnego dostępu do środków antykoncepcyjnych.

1974 – Premiera filmu Sugarland Express.

1975:

Krótko po starcie doszło do awarii rakiety nośnej statku kosmicznego Sojuz 18-1. Dwuosobowa załoga powróciła bezpiecznie na Ziemię dzięki zadziałaniu automatycznego systemu ratunkowego.

Po śmierci Czang Kaj-szeka prezydentem Tajwanu został Yen Chia-kan.

1976 – James Callaghan został premierem Wielkiej Brytanii.

1977 – Rozpoczęła się seryjna produkcja Łady Niva.

1980 – W centrum stolicy Tajwanu Tajpej odsłonięto Grobowiec Czang Kaj-szeka.

1986 – W przeprowadzonym przez libijskich agentów zamachu bombowym na dyskotekę w Berlinie Zachodnim zginęły 3 osoby, w tym dwóch amerykańskich żołnierzy, a 230 zostało rannych.

1987 – Stacja Fox rozpoczęła emisję serialu komediowego Świat według Bundych.

1988 – Arabscy terroryści porwali Boeinga 747 linii Kuwait Airways ze 111 osobami na pokładzie, lecącego z Bangkoku do Kuwejtu i skierowali go do irańskiego Meszhedu, gdzie zażądali od władz kuwejckich zwolnienia 17 szyickich rebeliantów.

1990 – NASA wystrzeliła pierwszą rakietę nośną Pegasus.

1991 – Na pokładzie promu Atlantis został wyniesiony na orbitę Teleskop kosmiczny Comptona.

1992:

Prezydent Peru Alberto Fujimori zawiesił Kongres oraz konstytucję i wprowadził rządy bezpośrednie.

Wojna w Bośni: parlament Bośni i Hercegowiny ogłosił niepodległość. Wojska serbskie rozpoczęły oblężenie Sarajewa.

1993 – W Gruzji wprowadzono walutę narodową lari.

1995 – W Izraelu wystrzelono pierwszą rakietę nośną Shavit-1.

1998 – W Japonii otwarto najdłuższy na świecie most wiszący Akashi Kaikyō (3 911 m).

1999:

Apolo Nsibambi został premierem Ugandy.

Dwóch libijskich agentów podejrzanych o dokonanie zamachu na samolot Pan Am nad szkockim miasteczkiem Lockerbie, zostało przekazanych przez Libię szkockiemu sądowi obradującemu w holenderskim mieście Zeist.

2000:

Moustapha Niasse został drugi raz premierem Senegalu.

Yoshirō Mori został premierem Japonii.

2007 – Ramzan Kadyrow został zaprzysiężony na stanowisku prezydenta Czeczenii.

2009:

Co najmniej 22 osoby zginęły w zamachu bombowym na szyicki meczet w Chakwal w pakistańskiej prowincji Pendżab.

Gjorgje Ivanov zwyciężył w II turze wyborów prezydenckich w Macedonii.

Komuniści wygrali wybory parlamentarne w Mołdawii.

Korea Północna wystrzeliła rakietę dalekiego zasięgu Taepodong-2.

Lars Løkke Rasmussen został premierem Danii.

2010:

Rozpoczęła się misja STS-131 wahadłowca Discovery.