5 marca - Polski Serwis Naukowy

5 marca jest 64. (w latach przestępnych 65.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 301 dni.

Wirgilia - imię żeńskie pochodzenia łacińskiego, oznacza "gałązkę latorośli". Imię pochodzi od rzymskiego rodu Wirgiliuszów, Wergiliuszów. Wśród patronów tego imienia - św. Wirgiliusz z Arles.

Państwo Kościelne (łac. Patrimonium Sancti Petri - ojcowizna świętego Piotra) – państwo znajdujące się na terenie obecnych środkowych Włoch istniejące w okresie od 755 (lub 754 albo 756) do 1870 (zajęcie Rzymu po zjednoczeniu Italii) i rządzone przez papieży jako świeckich monarchów.

Święta

imieniny obchodzą: Adrian, Adrianna, Fokas, Fryderyk, Gerazym, Jan, Jeremiasz, Konon, Krzysztof, Marek, Oliwia, Pakosław, Teofil, Wergilia, Wergiliusz, Wirgilia, Wirgiliusz i Wolimir

Kornwalia – Dzień św. Pirana

Polska:

Dzień Teściowej

Dzień Dentysty

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

św. Hadrian (męczennik)

św. Jan Józef od Krzyża (zakonnik)

bł. Jeremiasz z Wołoszczyzny (również 5 kwietnia)

św. Konon (męczennik)

św. Oliwia z Brescii (męczennica) (również 18 kwietnia)

św. Piran (opat)

Wydarzenia w Polsce

1569 – województwo podlaskie zostało przyłączone do Polski.

1603 – Jan Karol Chodkiewicz pokonał Szwedów w bitwie pod Rakvere, w czasie wojny o Inflanty.

1812 – Napoleon Bonaparte utworzył złożony z Polaków 5. Korpus Wielkiej Armii.

1863 – powstanie styczniowe: wygrana powstańców w bitwie pod Skałą.

1922 – podał się do dymisji pierwszy rząd Antoniego Ponikowskiego.

1945:

Stanisław Tołwiński został prezydentem Warszawy.

żołnierze I Frontu Białoruskiego zdobyli Stargard Szczeciński.

1953 – ppor. Franciszek Jarecki uprowadził ćwiczebny samolot odrzutowy MiG-15bis i wylądował nim na duńskiej wyspie Bornholm.

1957 – dokonano dokładnego wytyczenia granicę polsko-radziecką w dawnych Prusach Wschodnich, na Zalewie Wiślanym i Mierzei Wiślanej.

1964 – premiera filmu Skąpani w ogniu.

1973 – Koła Młodzieży Wojskowej zostały przekształcone w Socjalistyczny Związek Młodzieży Wojskowej, który wszedł w skład Federacji Socjalistycznych Związków Młodzieży Polskiej.

1984 – premiera filmu Kartka z podróży.

1992 – Hanna Gronkiewicz-Waltz została prezesem NBP.

1993 – Jarosław Kaczyński ujawnił tajną instrukcję UOP dotyczącą zakładania podsłuchów i inwigilacji partii politycznych.

2002 – została zarejestrowana Platforma Obywatelska.

2006:

premiera 1. odcinka serialu Ranczo.

w Toruniu wykryto ptasią grypę u łabędzia. Był to pierwszy przypadek wirusa ptasiej grypy w Polsce. Niebawem potwierdzono, że ptak zarażony był groźnym dla ludzi wirusem typu H5N1.

Wydarzenia na świecie

Masakra bostońska na litografii z XIX wieku

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
5 marca

363 – cesarz rzymski Julian Apostata wyruszył z Antiochii na wyprawę wojenną przeciwko Persom, w czasie której zginął.

1279 – wielki książę litewski Trojden rozgromił w bitwie pod Kiernowem armię zakonu kawalerów mieczowych.

1329 – w Pampelunie odbyła się koronacja Joanny II i Filipa III na królową i króla Nawarry.

1496 – król Henryk VII wydał włoskiemu żeglarzowi w służbie angielskiej Giovanniemu Caboto patent na odkrywanie nieznanych lądów.

1616 – dzieło Mikołaja Kopernika De revolutionibus orbium coelestium trafiło na indeks ksiąg zakazanych.

1684 – powołano Świętą Ligę, sojusz Polski, Wenecji, Austrii i Państwa Kościelnego przeciw Turcji i Tatarom.

1711 – car Piotr I Wielki powołał Senat Rządzący.

1770 – w Bostonie wojsko brytyjskie użyło broni palnej przeciwko demonstrującym przeciwnikom rządów brytyjskich w USA (masakra bostońska).

1798 – wojska francuskie rozpoczęły inwazję na Szwajcarię.

1866:

biskupstwo Buenos Aires zostało podniesione do godności archidiecezji.

oddano do użytku budynek parlamentu w Oslo.

1903 – Deutsche Bank i rząd turecki zawarły porozumienie w sprawie budowy Kolei Bagdadzkiej, mającej połączyć Berlin z Basrą, w celu uniezależnienia się Niemiec od morskich dostaw surowców.

1907 – w Sankt Petersburgu zwołano Drugą Dumę, liczącą 518 posłów, w tym 46 posłów polskich (35 posłów z Królestwa i 11 posłów z Koła Kresowego). Wydarzeniu towarzyszyło 40-tysięczna demonstracja, którą rozproszyły oddziały wojskowe.

1916:

płynący z Barcelony do Buenos Aires hiszpański liniowiec oceaniczny Príncipe de Asturias zatonął na wysokości brazylijskiego miasta Santos; zginęło 445 z 588 osób na pokładzie.

założono hiszpański klub piłkarski RCD Mallorca.

1918 – I wojna światowa: Rumunia podpisała zawieszenie broni.

1933 – w Niemczech odbyły się wybory parlamentarne; NSDAP zdobyła 44% głosów.

1936:

odbyła się 8. ceremonia wręczenia Oscarów.

w Wielkiej Brytanii odbył się pierwszy lot myśliwca Supermarine Spitfire.

1938: wojna domowa w Hiszpanii: rozpoczęła się bitwa koło przylądka Palos.

1940 – II wojna światowa: Biuro Polityczne KC WKP(b) podjęło decyzję o wymordowaniu ok. 25 tysięcy polskich jeńców wojennych.

1943 – dokonano oblotu brytyjskiego myśliwca Gloster Meteor.

1945 – w wyniku brytyjskiego nalotu bombowego na Chemnitz zginęło około 4 tys. osób.

1946:

na Kanale La Manche zatonął polski frachtowiec SS Kielce.

w przemówieniu w Fulton (USA) Winston Churchill po raz pierwszy użył określenia "żelazna kurtyna", określającego linię podziału Europy na blok wschodni i zachodni. Przemówienie to przyjmuje się za początek zimnej wojny.

1947 – w Norymberdze rozpoczął się proces prawników nazistowskiego wymiaru sprawiedliwości.

1958:

dokonano oblotu bombowca Jak-28.

wystrzelono amerykańskiego satelitę naukowego Explorer 2.

1960 – kubański fotograf Alberto Korda wykonał najsłynniejsze zdjęcie Ernesto "Che" Guevary.

1966 – amerykański Boeing 707 rozbił się rozbił się o górę Fudżi w Japonii; zginęły 124 osoby.

1969 – Gustav Heinemann został wybrany przez Bundestag na prezydenta RFN.

1970:

premiera filmu Port lotniczy.

wszedł w życie Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT).

1973 – 68 spośród 182 osób na pokładzie zginęło w katastrofie hiszpańskiego samolotu DC-9 pod Nantes.

1974 – wojna Jom Kippur: ostatnie oddziały izraelskie wycofały się z zachodniej części Kanału Sueskiego.

1975 – 20 osób zginęło, a 12 zostało rannych w wyniku strzelaniny po ataku palestyńskich terrorystów na Hotel Savoy w Tel Awiwie.

1977 – Tom Pryce, walijski kierowca Formuły 1 oraz jeden z porządkowych zginęli w wypadku podczas wyścigu Grand Prix RPA.

1978 – została uchwalona Konstytucja ChRL.

1979 – amerykańska sonda Voyager 1 minęła Jowisza w odległości 280 tys. km.

1980 – premiera filmu Skąpiec.

1982 – radziecka sonda Wenera 14 wylądowała na Wenus.

1992 – na konferencji ministrów spraw zagranicznych w Kopenhadze powołano do życia Radę Państw Morza Bałtyckiego (CBSS).

1993 – 83 osoby zginęły w katastrofie samolotu Fokker 100 linii Palair Macedonian w Skopje.

1999 – premiera filmu Depresja gangstera.

2003:

17 Izraelczyków zginęło, a 53 zostało rannych w palestyńskim samobójczym zamachu bombowym na autobus w Hajfie.

urzędujący prezydent Robert Koczarian wygrał wybory prezydenckie w Armenii.

wszedł w życie Światowy Kodeks Antydopingowy.

2004 – Michaił Fradkow został premierem Rosji.

2006 – odbyła się 78. ceremonia wręczenia Oscarów.

2007 – przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości w Hadze rozpoczęły się przesłuchania w sprawie sporu o granicę morską między Nikaraguą i Hondurasem.

2008 – po 13 latach Bill Gates stracił pozycję lidera w rankingu najbogatszych ludzi na świecie według magazynu Forbes, nowym liderem został Warren Buffett.

2009 – 6 milicjantów zginęło w czasie rozbrajania ładunku wybuchowego pod Nazraniem w Inguszetii.