5 sierpnia - Polski Serwis Naukowy

5 sierpnia jest 217. (w latach przestępnych 218.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 148 dni.

Fryderyk II Wielki, Friedrich II von Hohenzollern (ur. 24 stycznia 1712 w Berlinie, zm. 17 sierpnia 1786 w Poczdamie) – król Prus w latach 1740-1786. Pod jego rządami Prusy stały się jednym z najpotężniejszych państw europejskich.

Mercja – jedno z siedmiu państw heptarchii anglosaskiej. Od połowy VIII wieku do początków IX wieku było państwem-hegemonem heptarchii. Sąsiadowało z pięcioma państwami heptarchii: od południa z Wessex i Sussex, od wschodu od Essex i East Anglią, od północy z Nortumbrią. Od zachodu przylegało do Walii, a od północy dotykało też Strathclyde.

Święta

imieniny obchodzą: Abel, Afra, Cyriak, Kasjan, Kasjana, Maria, Memiusz, Nonna, Oswald, Oswalda, Parys, Wenancja, Wenancjusz, Wenanty i Wirginia.

Burkina Faso – Dzień Niepodległości

Chile, Tuvalu – Narodowy Dzień Dziecka

Chorwacja – Dzień Zwycięstwa i Dumy Państwowej

międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Piwa i Piwowara (ang. International Beer Day, kanadyjska inicjatywa, z 2007 roku ustanowienia "wakacyjnego" dnia piwa i piwowara, pierwsze obchody 18 czerwca 2008, w Polsce można spotkać się z datą 25 maja)

wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:

Matka Boża Śnieżna (poświęcenie Bazyliki Matki Bożej "Większej" w Rzymie)

św. Oswald (król Northumbrii)

Wydarzenia w Polsce

1358 – Będzin uzyskał prawa miejskie.

1460 – Wojna trzynastoletnia: wojska polskie odzyskały Malbork.

1506 – Zwycięstwo wojsk polsko-litewskich nad Tatrami w bitwie pod Kleckiem.

1772 – I rozbiór Polski: w Petersburgu podpisano trzy traktaty rozbiorowe pomiędzy Rosją, Prusami i Austrią, ustalające granice zaboru.

1804 – Pożar Nidzicy.

1863 – Powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Depułtyczami Królewskimi.

1864 – Na stokach warszawskiej Cytadeli stracono przywódców powstania styczniowego: Romualda Traugutta Rafała Krajewskiego, Józefa Toczyskiego, Romana Żulińskiego i Jana Jeziorańskiego.

1909 – Rozpoczęła się Wystawa Przemysłu i Rolnictwa w Częstochowie.

1915 – Wojska niemieckie wkroczyły do opuszczonej przez Rosjan Warszawy.

1923:

Założono klub piłkarski Concordia Knurów.

Założono Muzeum Okręgowe w Bydgoszczy.

1942:

Jan Piekałkiewicz został Delegatem Rządu na Kraj.

Niemcy zlikwidowali warszawski Dom Sierot prowadzony przez Janusza Korczaka.

1943 – AK przeprowadziła w nocy na 6 sierpnia akcję "Pensjonat", w wyniku której z więzienia w Jaśle uwolniono 66 więźniów politycznych i 67 więźniów pospolitych.

1944:

5. dzień powstania warszawskiego: wyzwolenie przez batalion AK "Zośka" obozu Gęsiówka i uwolnienie ok. 350 więźniów pochodzenia żydowskiego.

Oddziały niemiecko-ukraińskie dokonały pacyfikacji Skalbmierza.

1945 – Kielce: uwolnienie przez oddział AK pod dowództwem kpt. "Szarego" kilkuset więźniów UB z więzienia na ul. Zamkowej.

1960 – Podczas Mistrzostw Polski Seniorów w Lekkoatletyce, rozgrywanych na Stadionie Leśnym w Olsztynie, Józef Schmidt ustanowił wynikiem 17,03 m rekord świata w trójskoku.

1965 – Kanadyjska piosenkarka Monique Leyrac wygrała V Międzynarodowy Konkurs Piosenki w Sopocie.

1976 – Powstało Grudziądzkie Towarzystwo Kultury.

2010 – Sejm RP przyjął ustawę o ochronie informacji niejawnej.

Wydarzenia na świecie

Holenderska eskadra ustawiona w szyku bojowym przed bitwą pod Dogger Bank – 1781

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
5 sierpnia

642 – Władca Mercji Penda pokonał w bitwie pod Maserfield (Anglia) króla Oswalda z Nortumbrii.

1100 – Henryk I Beauclerc został koronowany na króla Anglii.

1192 – III wyprawa krzyżowa: zwycięstwo krzyżowców w bitwie pod Jaffą.

1421 – II krucjata antyhusycka: porażka husytów w bitwie pod Mostem.

1435 – Flota genueńska rozbiła flotę aragońską w bitwie pod Ponzą.

1473 – Leonardo da Vinci wykonał swój najstarszy znany rysunek.

1529 – Został zawarty pokój w Cambrai, kończący wojnę między Niemcami i Hiszpanią a Francją.

1543 – VI wojna włoska: rozpoczęło się oblężenie Nicei.

1583 – Humphrey Gilbert oficjalnie ogłosił Nową Fundlandię kolonią angielską, pierwszą na kontynencie północnoamerykańskim.

1600 – Król Francji Henryk IV poślubił Katarzynę Medycejską.

1666 – II wojna angielsko-holenderska: zwycięstwo Anglików w bitwie morskiej pod North Foreland.

1689 – Indianie z plemienia Mohawków dokonali rzezi francuskich osadników w Lachine (Nowa Francja).

1716 – VI wojna austriacko-turecka: zwycięstwo Austriaków w bitwie pod Petrovaradinem.

1730 – Skonfliktowany z ojcem Fryderykiem Wilhelmem I późniejszy król Prus Fryderyk II został schwytany podczas próby ucieczki z kraju i jako uznany za dezertera osadzony w twierdzy w Kostrzynie nad Odrą.

1781 – IV wojna angielsko-holenderska: bitwa morska na Dogger Bank.

1789 – Francuska Konstytuanta przyjęła ustawę, która stanowiła, że obywatele są równi wobec prawa, znosiła przywileje stanowe, resztki poddaństwa osobistego chłopów, obowiązek płacenia dziesięciny.

1796 – Napoleon Bonaparte pokonał armię austriacką generała Dagoberta von Wurmsera w bitwie pod Castiglione.

1846 – USA i Wielka Brytania podpisały traktat oregoński, wytyczający granicę amerykańską na odcinku z Kolumbią Brytyjską i Terytoriami Północno-Zachodnimi.

1858 – Pomiędzy Europą a Ameryką został wysłany pierwszy telegram.

1864 – Wojna secesyjna: zwycięstwo Unii w bitwie w zatoce Mobile.

1872 – Założono Zgromadzenie Córek Maryi Wspomożycielki.

1884 – W południowej Afryce Burowie utworzyli Nieuwe Republiek.

1900 – Doszło do pogromu Żydów w Odessie.

1908 – Na południu Niemiec rozbił się i spłonął sterowiec LZ 4.

1912 – Została uruchomiona Kolej linowo-terenowa Diana w Karlowych Warach.

1914 – W Cleveland (Ohio) uruchomiono pierwszą elektryczną sygnalizację świetlną.

1917 – Dokonano oblotu niemieckiego myśliwca Fokker Dr.I.

1940:

Łotwa została włączona do ZSRR.

Podpisano brytyjsko-polską umowę wojskową.

1943 – Front wschodni: Armia Czerwona wyzwoliła Orzeł.

1949 – Trzęsienie ziemi w Ambato w Ekwadorze zniszczyło około pięćdziesięciu miejscowości i pozbawiło życia ponad 5 tysięcy osób.

1950 – W Stuttgarcie niemieckie związki wypędzonych przyjęły Kartę niemieckiego wypędzonego.

1953 – Premiera filmu Stąd do wieczności.

1955 – W zakładach w Wolfsburgu wyprodukowano milionowy egzemplarz VW Garbusa.

1957 – W Tanzanii spadł meteoryt Ufana.

1960 – Burkina Faso (jako Górna Wolta) uzyskała niepodległość (od Francji).

1962 – Nelson Mandela został osadzony w więzieniu, gdzie pozostał aż do roku 1990.

1963 – W Moskwie USA, ZSRR i Wielka Brytania podpisały układ o zakazie doświadczeń z bronią jądrową w atmosferze, przestrzeni kosmicznej i pod wodą.

1964:

Kisangani w Demokratycznej Republice Konga zostało zajęte przez rebeliantów z Ludowej Armii Wyzwolenia, którzy rozpoczęli rzeź czarnych mieszkańców miasta i wzięli jako zakładników 1600 obcokrajowców.

Lotnictwo amerykańskie rozpoczęło bombardowanie Wietnamu Północnego.

1966:

Grupa The Beatles wydała album Revolver.

Rozpoczęto budowę World Trade Center.

1967 – Amerykańska sonda Lunar Orbiter 5 weszła na orbitę Księżyca.

1969 – Program Mariner: Sonda Mariner 7 minęła Marsa w odległości 3524 kilometrów.

1973 – 2 palestyńskich terrorystów z ugrupowania "Czarny Wrzesień" ostrzelało pasażerów na lotnisku w Atenach, zabijając 3 i raniąc 55 osób.

1979 – Sonda Voyager 2 zakończyła fazę obserwacji Jowisza.

1981 – Prezydent USA Ronald Reagan zwolnił z pracy 11 359 strajkujących kontrolerów lotu.

1995 – Wojska chorwackie w trakcie Operacji "Burza" zdobyli będące w serbskich rękach miasto Knin. Data zdobycia Knina jest w Chorwacji obchodzona jako Dzień Zwycięstwa.

1995 – Przyjęto konstytucję Armenii.

2002 – Michael Somare został po raz trzeci premierem Papui-Nowej Gwinei.

2004 – W Alabamie wykonano wyrok śmierci na 74-letnim mordercy Jamesie Hubbardzie, najstarszej straconej osobie w USA od lat 40. XX wieku.

2005:

12 osób zginęło, a około 150 zostało rannych w zamachu bombowym na hotel Marriott w Jakarcie, przeprowadzonym przez ugrupowanie Dżimah Islamija.

László Sólyom został prezydentem Węgier.

2009:

74 osoby zginęły na wyspach Tonga w wyniku zatonięcia promu pasażerskiego MV Princess Ashika.

Muhammad uld Abd al-Aziz został prezydentem Mauretanii.

2010 – Katastrofa w kopalni miedzi i złota w pobliżu chilijskiego miasta Copiapó, w wyniku której pod ziemią zostało uwięzionych 33 górników.