66 Kaszubski Pułk Piechoty - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy 66 Pułku Piechoty okresu II RP. Zapoznaj się również z: 66 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 66.

Szkic działań bojowych pułku w latach 1919-1920

Pułk walczył w składzie 16 DP

66 Kaszubski Pułk Piechoty im. Marszałka Józefa Piłsudskiego (66 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Czesław Jarnuszkiewicz herbu Lubicz (ur. 27 sierpnia 1888 w Kochaniu w ziemi Dobrzyńskiej, zm. 19 czerwca 1988 w Londynie) – polski dowódca wojskowy, generał brygady Wojska Polskiego.

Order Virtuti Militari (. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami, po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej, w obronie Konstytucji 3 Maja.

W kampanii wrześniowej 1939 walczył w składzie macierzystej 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty (Armia "Pomorze").

Tradycje pułku kultywuje 16 Pomorsko-Warmińska Brygada Zmechanizowana im. Hetmana Wielkiego Koronnego Stanisława Koniecpolskiego.

Formowanie pułku

Na podstawie rozkazu dziennego Nr 30 dowódcy Dywizji Strzelców Pomorskich, płk. Stanisława Wilhelma Skrzyńskiego z dnia 8 października 1919, tydzień później, w garnizonie Poznań, w koszarach na Jeżycach, por. Leon Kowalski rozpoczął formowanie Kaszubskiego Pułku Strzelców Pomorskich. Organizacja jednostki zakończona została w maju następnego roku.

Kapelan – duchowny w Kościele rzymskokatolickim, prawosławnym, greckokatolickim, anglikańskim i ewangelickim, spełniający funkcje liturgiczne przy kaplicy zakonnej, szpitalnej lub przydzielony przez władzę kościelną do obsługi duszpasterskiej pewnej grupy osób lub środowisk (np. kapelan wojskowy, więzienny, szpitalny, uczelniany). Kapelanem nazywany bywa także duchowny diecezjalny bądź zakonny pomagający biskupowi przy czynnościach biskupich i będący jego sekretarzem.

Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie pod Wilnem, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik państwa polskiego w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, Pierwszy Marszałek Polski od 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczpospolitej wprowadzonych w 1926 po zamachu stanu.

Pułk w okresie pokoju

Po zakończeniu wojny z bolszewikami pułk dyslokowany został z Nieświeża do pokojowego garnizonu Chełmno, w którym stacjonował do 1939.

26 czerwca 1935 Minister Spraw Wojskowych "w celu uczczenia i utrwalenia pamięci Marszałka Józefa Piłsudskiego w pułkach: 1 szwoleżerów, 41 i 66 piechoty, których Szefem był Zmarły Marszałek oraz dla Korpusu Kadetów Nr 1, który w tytule swoim nosi Nazwisko Marszałka Piłsudskiego - ustanowił stałą oznakę żałobną." Oznakę stanowiła czarna obwódka, średnicy 3 mm, złożona z podwójnego czarnego sznura - jedwabnego u oficerów i podoficerów zawodowych, a bawełnianego u szeregowców i kadetów - przyszyta do krawędzi lewego naramiennika kurtki i płaszcza, i noszona stale w służbie i poza służbą do wszystkich rodzajów ubioru wojskowego (zob. Kult Józefa Piłsudskiego).

Oficer - żołnierz zawodowy lub żołnierz rezerwy należący do korpusu oficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej podporucznika, pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy plutonu, instruktora, członka sztabu, a także na stanowisku szczególnym (np. sędzia sądu wojskowego, prokurator wojskowy, lekarz, pilot) lub na innym stanowisku.

Karol Bunsch (ur. 22 lutego 1898 w Krakowie, zm. 24 listopada 1987) – polski pisarz historyczny, publicysta i tłumacz literatury angielskiej oraz niemieckiej, porucznik piechoty Wojska Polskiego.

Symbole pułku

Sztandar

22 września 1929 roku, w Grudziądzu, gen. dyw. Mieczysław Norwid-Neugebauer wręczył pułkowi chorągiew ufundowaną przez szefa - Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego . Chorągiew wykonana została zgodnie z wzorem określonym w Ustawie z dnia 1 sierpnia 1919 roku o godle i barwach Rzeczypospolitej Polskiej, a 8 października 1929 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki zatwierdził wzór lewej strony płachty chorągwi 66 pp . Od 28 stycznia 1938 roku chorągiew pułkowa zaczęła być oficjalnie nazywana sztandarem .

Chełmno (niem.: Culm, Kulm, łac. Culmen) – miasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim w dolinie Dolnej Wisły, nad Wisłą i wpadającą do niej Frybą. Miasto leży 40 km na północ od Torunia. W pobliżu most przez Wisłę na trasie drogi krajowej nr 1 (E75) Cieszyn – Gdańsk. Historyczne centrum Chełmna leży na wysokiej skarpie odległej około 1,5 km od Wisły, pozostałe osiedla - głównie wielkopłytowe - na wschód i południe od niego. Miasto jest stolicą historyczno-geograficznego regionu ziemia chełmińska. Łącznie z Toruniem jest najstarszym miastem tego obszaru i jednocześnie w północnej Polsce (prawa miejskie - tzw. chełmińskie, w 1233).

Piechota II RP - jeden z trzech, obok artylerii i kawalerii, głównych rodzajów wojska Sił Zbrojnych II RP (w ówczesnej terminologii rodzaj wojsk nazywano bronią).

Odznaka

Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 31, poz. 319 z 15 września 1925 roku. Odznaka ma kształt ośmiokątnej tarczy z czarnym gryfem kaszubskim na żółtym tle. W otoku granatowym napis NIGDE DO ZGUBE NIE PRZYŃDĄ KASZUBE połączone z czterema powtórzonymi numerami pułkowymi 66 układającymi się w ramiona krzyża, między które wplecione są inicjały JP. Oficerska - dwuczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana. Na rewersie próba srebra i imiennik grawera WG .

Adam Józef Stanisław Brzechwa-Ajdukiewicz (ur. 20 marca 1894 w Komornikach pod Wieliczką, zm. 6 czerwca 1954 w Londynie) – polski dowódca wojskowy, pułkownik Wojska Polskiego.

Mieczysław Norwid-Neugebauer (ur. 15 lutego 1884 w Rzejowicach k. Radomska, zm. 18 października 1954 w Toronto) – minister rządu RP, generał dywizji Wojska Polskiego.

Żołnierze pułku

Dowódcy:

por. Leon Kowalski (od 8 X 1919)

płk piech. Czesław Jarnuszkiewicz (od 4 V 1920 - 1927)

płk dypl. Adam Brzechwa-Ajdukiewicz (1927-1931)

płk dypl. Leon Koc (od 1931)

płk Stefan Michalski (1939)

Oficerowie:

Obsada personalna pułku w 1923

p.o. dowódcy - ppłk piech. Czesław Jarnuszkiewicz

zastępca dowódcy - ppłk piech. Stanisław Oziewicz

starszy lekarz pułku - mjr lek. Zygmunt Topolnicki

młodszy lekarz pułku - por. plek. Wacław Kazimierz Siwiński

młodszy lekarz pułku - por. plek. Marian Ziembiński

oficer kasowy - por. Roman Sowa

oficer prowiantowy - por. Kazimierz Wosicki

kapelan - wakat

kapelmistrz - wakat

oficer taborowy - wakat

dowódca I batalionu - mjr Antoni Nieborak

p.o. dowódcy II batalionu - kpt. Hugon Zallmann

dowódca III batalionu - mjr Ludwik Krynicki

p.o. komendanta kadry batalionu zapasowego - kpt. Wacław Malinowski

p.o. batalionu sztabowego - kpt. Konrad Żelazny

Kawalerowie Orderu Virtuti Militari
Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari za wojnę 1918-1921.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Wojna polsko-bolszewicka (wojna polsko-rosyjska 1919-1920) – wojna pomiędzy odrodzoną II Rzeczpospolitą a Rosją Radziecką, dążącą do podboju państw europejskich i przekształcenia ich w republiki radzieckie zgodnie z doktryną i deklarowanymi celami politycznymi ("rewolucja z zewnątrz") rosyjskiej partii bolszewików.

Przypisy

Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 16 z 19 maja 1927 roku
Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 1 z 26.06.1935 r. poz. 5.
Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 127.
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1919 r. o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej Dz. U. z 1919 r. Nr 69, poz. 416
Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 34 z 31.10.1929 r., poz. 332.
Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 listopada 1937 r. o znakach wojska i marynarki wojennej Dz. U. z 1938 r. Nr 5, poz. 32
Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 111.

Bibliografia

Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.

"Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923

"Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992

Rocznik Oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1923

Wacław Jankiewicz, Zarys historii wojennej 66-go Kaszubskiego Pułku Piechoty im. Marszałka J. Piłsudskiego, Warszawa 1929

Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.