6 Pułk Artylerii Ciężkiej - Polski Serwis Naukowy

6 Pułk Artylerii Ciężkiej Obrońców Lwowa (6 pac) - oddział artylerii ciężkiej Wojska Polskiego II RP.

Pułk został sformowany w 1921 roku z połączenia 5 i 12 dywizjonów artylerii ciężkiej.
W 1938 roku jednostka otrzymała nazwę wyróżniającą "Obrońców Lwowa".
Do 1939 roku pułk stacjonował w garnizonie Lwów

Geneza i walki pododdziałów pułku w latach 1919 - 1921

Pułk sformowano z "wojennych" 5 dywizjonu artylerii ciężkiej i 12 dywizjonu artylerii ciężkiej.

Jednostka mobilizująca - w nomenklaturze używanej w Wojsku Polskim jest to jednostka wojskowa istniejąca w czasie pokoju, która w czasie mobilizacji uzupełnia się lub przeformowuje według etatu czasu wojennego (uzupełnia się żołnierzami rezerwy, pojazdami z gospodarki narodowej) oraz taka, której powierzono zadania związane z mobilizacyjnym rozwinięciem innych jednostek wojskowych. Jednostka mobilizująca odpowiada za zmobilizowanie (sformowanie od nowa) jednostek wojskowych (jednostka mobilizowana) nakazanych przez Szefa Sztabu Generalnego WP.
Bitwa o Lwów 1918-1919 (w polskiej historiografii określana jako Obrona Lwowa) – polsko-ukraiński konflikt zbrojny o Lwów, trwający od 1 listopada 1918 do 22 maja 1919 roku zakończony zniesieniem ukraińskiego okrążenia.

5 dywizjon artylerii ciężkiej

Baterie późniejszego 5 dac formowały się samorzutnie we Lwowie w końcu listopada 1918 roku. Przyjęły nazwy: Basia, Iwan i Longinus. W styczniu 1919 roku baterie utworzyły 4 pułk artylerii ciężkiej. Wkrótce pułk zmienił numer na 5 pac. Ostateczna jego nazwa to 5 dywizjon artylerii ciężkiej. W listopadzie 1921 stał się jednym z dywizjonów "pokojowego" 6 pac.

Stanowisko ogniowe (s.o.) - miejsce w terenie, z którego strzela się lub zamierza strzelać. Jest to również rejon zajęty lub przygotowany do zajęcia przez działo do wykonania zadań ogniowych.
Bitwa warszawska (nazywana też cudem nad Wisłą) – bitwa stoczona w dniach 12-25 sierpnia 1920 w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Uznana za 18. na liście przełomowych bitew w historii świata, zdecydowała o zachowaniu niepodległości przez Polskę i nierozprzestrzenieniu się rewolucji komunistycznej na Europę Zachodnią.

Baterie późniejszego 5 dac walczyły we Lwowie, a następnie wzięły udział w walkach na froncie ukraińskim do rzeki Seret. W Zbarażu pozostawały do 13 sierpnia 1919. W sierpniu przesunięto dywizjon na linię Zbrucza. Tu dywizjon wspierał działania 19 pułku piechoty. Po walkach odszedł do Tarnopola. Tam przezbrojono dywizjon.

Kwatermistrz (ang. Quartermaster) – oficer dowództwa (sztabu), który dowodzi w polu (w czasie wojny) z ramienia dowódcy (szefa sztabu) kwatermistrzostwem (tyłami), kieruje działalnością podległych mu szefów służb w zakresie zaopatrzenia i obsługi wojsk, organizuje dowóz i ewakuację, a na wyższych szczeblach - komunikację na obszarze tyłów oraz jest odpowiedzialny za organizację tyłów (etapów); w czasie pokoju kieruje gospodarką jednostki wojskowej będącej oddziałem gospodarczym (na wyższych szczeblach powierzonymi mu działami gospodarki) i prowadzi szkolenie podległych mu kadr. Aktualnie w Siłach Zbrojnych RP pojęcia kwatermistrz – kwatermistrzostwo, zastąpione zostały pojęciami: szef logistyki – logistyka. Funkcja kwatermistrza znana jest także w straży pożarnej, skautingu i harcerstwie.
Garnizon Lwów - garnizon we Lwowie zajmowany kolejno przez instytucje i jednostki wojskowe Cesarskiej i Królewskiej Armii, Wojska Polskiego II RP, Armii Czerwonej, Wehrmachtu, Armii Radzieckiej i Sił Zbrojnych Ukrainy.

Od maju 1920 roku dywizjon działał na kierunku Latyczów - Lityń – Winnica - Niemirów. 27 maja przerzucono go na front północny w rejon Głębokiego. Tam walczył do 3 lipca. Od 4 lipca prowadził działania opóźniające na kierunku Głębokie –Lida- Szczuczyn – Grodno - Białystok i dalej na Warszawę.

Pod Warszawą 5 dac (bez 1 ba) podporządkowano 5 DP i skierowano na front lwowski. Tu uczestniczył w pościgu na kierunku Złoczów - Brody - Radziwiłłów - Krasiłów. 1 bateria wspierała walki 14 DP pod Warszawą, a następnie dołączyła do macierzystego dywizjonu. W październiku 1920 roku dywizjon skierowano do Jarosławia, a następnie do Lwowa.

Przemyśl (ukr. Перемишль, ros. Перемышль, niem. Prömsel, czes. Přemyšl, łac. Praemislia) – miasto w województwie podkarpackim nad Sanem, liczące 66 389 mieszkańców (XII 2009), co czyni je drugim pod względem ludności miastem województwa podkarpackiego.
Zbrucz (ukr. Збруч) – rzeka na zachodniej Ukrainie, dopływ Dniestru o długości 247km. Jej źródła leżą na Wołyniu, płynie w głębokim jarze. Nad rzeką leżą: Podwołoczyska, Wołoczyska, Husiatyn, Skała Podolska, Okopy.

12 dywizjon artylerii ciężkiej

12 dac wywodzi swój rodowód z 3 pułku artylerii ciężkiej Błękitnej Armii. Po przybyciu do Polski wydzielono z pułku jeden dywizjon przemianowano go na 12 dac. W 1921 roku wcielono go do nowo powstałego 6 pac.

12 dac do końca sierpnia 1919 roku pozostawał w okolicach Warszawy. We wrześniu przegrupowany został do Wilna. Tam do połowy marca 1920 prowadził działania organizacyjne i szkoleniowe. Od 15 marca dywizjon podporządkowano dowódcy 14 Dywizji Piechoty. W jej składzie wziął udział w walkach na froncie północnym. Potem prowadził działania odwrotowe wycofując się przez Słuck -Baranowicze - Kobryń aż pod Dęblin. Tam 12 sierpnia zajął stanowiska ogniowe i wspierał 14 DP w czasie bitwy warszawskiej. W jej składzie przeszedł też do pościgu. Walki zakończył w rejonie Mińska.

Oficer - żołnierz zawodowy lub żołnierz rezerwy należący do korpusu oficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej podporucznika, pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy plutonu, instruktora, członka sztabu, a także na stanowisku szczególnym (np. sędzia sądu wojskowego, prokurator wojskowy, lekarz, pilot) lub na innym stanowisku.
Pułk (przestarz. i w większości języków "regiment") – jednostka wojskowa w różnych rodzajach wojsk, pełniąca funkcje administracyjne, szkoleniowe i logistyczne (kwatermistrzowskie).

Obydwa dywizjony w bojach straciły 20 żołnierzy poległych i 20 rannych. 47 żołnierzy zmarło. Za męstwo Odznaczono 4 żołnierzy orderem Virtuti Militari i 60 Krzyżem Walecznych.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)