6 Pułk Artylerii Lekkiej - II RP - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy 6 Pułku Artylerii Lekkiej (II RP). Zapoznaj się również z: 6 Pułk Artylerii Lekkiej - stronę ujednoznaczniającą.

6 Pułk Artylerii Lekkiej (6 pal) – oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP.

Pułk stacjonował w garnizonie Kraków - Łobzów, w koszarach im. generała Wincentego Aksamitowskiego przy ul. Bartosza Głowackiego oraz w obrębie fortu VII.
Był organiczną jednostką artylerii 6 Dywizji Piechoty.
Pod względem wyszkolenia podlegał dowódcy 6 Grupy Artylerii.
Święto pułkowe obchodzono – 18 września.

Canon de 75 mle 1897 (Armata 75 mm wz. 1897) – francuska armata polowa używana w czasie I i II wojny światowej. Często nazywana armatą Schneider jako że wiele armat tego typu zostało wyprodukowanych w zakładach Schneider & Cie w Le Creusot. Popularnie znana we Francji jako soixante-quinze ("siedemdziesiątka-piątka").

Wincenty Jerzy Kwieciński, przybrane nazwisko Witold Kamiński, pseud. Głóg, Jur, Lotny, V-T, Mańkut, Proboszcz (ur. 24 grudnia 1916 r. w Słowiańsku, gubernia charkowska, zm. 15 listopada 1984 r. w Warszawie) – podpułkownik artylerii Wojska Polskiego, żołnierz Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej oraz NIE, Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i Zrzeszenia WiN.

1 stycznia 1932 6 Pułk Artylerii Polowej przemianowany został na 6 Pułk Artylerii Lekkiej .

Formowanie

Powstał jako 6 Pułk Artylerii Polowej w maju 1919 z wcześniej zorganizowanych oddziałów. Geneza oddziału wiąże się z organizowanym w październiku i listopadzie 1918 w Nowym Targu 1 Pułkiem Artylerii Górskiej oraz w Krakowie w styczniu 1919 3 Pułkiem Artylerii Wałowej (przemianowanego na 2 Pułk Artylerii Górskiej). Z chwilą przybycia wojsk gen. Hallera część żołnierzy z jednego i drugiego pułku weszła do utworzonego 6 pap.

6 Grupa Artylerii (6 GA) – oddziały i pododdziały artylerii organicznej wielkich jednostek piechoty i kawalerii oraz artylerii Odwodu Naczelnego Wodza stacjonujące na terenie Okręgu Korpusu Nr VI i podporządkowane Dowództwu 6 Grupy Artylerii.

Wincenty Aksamitowski (ur. 15 września 1760 w Nagórzanach koło Kamieńca Podolskiego, zm. 13 stycznia 1828 w Warszawie) – generał dywizji armii Księstwa Warszawskiego.

29 lipca - 3 sierpnia 1920

Pułk walczył w składzie 6DP

Brał udział w działaniach w 1919 i w wojnie polsko-bolszewickiej.

Po zakończeniu działań bojowych w 1921 pułk przemieszczono do Krakowa, który stał się garnizonem pułku. Pułk wchodzi wtedy w skład 6 Dywizji Piechoty.

Walki w kampanii wrześniowej

W kampanii wrześniowej pułk wziął udział w składzie 6 Dywizji Piechoty z Armii "Kraków".

Władysław Steblik (ur. 22 października 1898 w Tresnej k. Żywca, zm. 16 czerwca 1971 w Żywcu-Sporyszu) – podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego.

Order Virtuti Militari (. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami, po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej, w obronie Konstytucji 3 Maja.

Został zmobilizowany pod koniec sierpnia 1939 roku. Poszczególne jego dywizjony zostały przydzielone do pułków 6 Dywizji Piechoty: I – 12 Pułku Piechoty, II – 16 Pułku Piechoty, III – 20 Pułku Piechoty.

W dniach 1–2 września 1939 poszczególne dywizjony pułku walczyły w rejonie Pszczyny odpierając ataki niemieckich czołgów i niszcząc kilkadziesiąt z nich. Poniosły przy tym duże straty w ludziach i sprzęcie.

W dniu 5 września wspierały ogniem piechotę w rejonie Skawiny, a następnie 7 września pod Biskupicami. Następnie przeprawił się przez Dunajec rozpoczął odwrót na trasie Rudnik – Biłgoraj – Aleksandrów.

Atak - etap działań taktycznych wojsk lądowych, lotnictwa i marynarki wojennej, polegający na gwałtownym uderzeniu na przeciwnika i szybkim, połączonym z umiejętnym manewrem i ogniem, posuwaniu się w głąb jego ugrupowania.

Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie pod Wilnem, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik państwa polskiego w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, Pierwszy Marszałek Polski od 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczpospolitej wprowadzonych w 1926 po zamachu stanu.

W dniach 15–16 września toczy walki w rejonie Łukowej i na linii rzeki Tanwi, gdzie zostaje otoczony. W dniach 17–18 września podejmuje próbę przebicia się z okrążenia ponosząc ciężkie straty.

W dniu 20 września 1939 wobec ciężkich strat i braku amunicji resztki pułku skapitulowały.

Kadra pułku

Żołnierze szkoły podoficerskiej 6 pal z Krakowa.
Zima 1932~-1933

Armata 75 mm wz. 1897

Dowódcy pułku

Oficer - żołnierz zawodowy lub żołnierz rezerwy należący do korpusu oficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej podporucznika, pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy plutonu, instruktora, członka sztabu, a także na stanowisku szczególnym (np. sędzia sądu wojskowego, prokurator wojskowy, lekarz, pilot) lub na innym stanowisku.

Artyleria lekka - dawniej, artyleria wyposażona w armaty o kalibrze do 90 mm i haubice kalibru do 130 mm. Służyła do bezpośredniego wspierania wojsk na polu walki (artyleria bezpośredniego wsparcia) i w związku z tym była przystosowana zarówno do prowadzenia ognia na wprost jak i pośredniego. Działa artylerii lekkiej miały dużą szybkostrzelność, ale niewielką donośność i siłę wybuchu pocisków. Działa artylerii lekkiej miały początkowo ciąg konny, później głównie mechaniczny, a w czasie II wojny światowej powstały także samobieżne działa artylerii lekkiej.

ppłk Teodor Nałęcz-Tański (1918)

mjr Karol Grodzicki

płk Ryszard Frendl (1923-1924)

płk Godfryd Kellner

płk Jan Geniusz

płk Aleksander Hertel (1932)

płk Franciszek Ludwik Szechiński

ppłk Borys Kondracki (1939)

Zastępcy dowódcy pułku:

ppłk dr Ludwik Tobolewicz (1923)

ppłk Edward d’Erceville (1924)

ppłk Michał Sikorski (do VI 1927)

mjr / ppłk Michał Gałązka (VI 1927 - I 1930)

mjr / ppłk Franciszek Ludwik Szechiński (od I 1930)

Oficerowie

Wincenty Kwieciński (dowódca 9 baterii we IX.1939)

kpt. art. Władysław Passendorfer

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 r.

dowódca - ppłk Borys Kondracki

adiutant - kpt. Stanisław Wojtanowski

oficer łączności - kpt. Edward Słowik

pluton topograficzno - ogniowy - por. Franciszek Gacoń

I dywizjon (12 armat 75 mm) - mjr Franciszek Mrowec

1 bateria - kpt. Stanisław Kobylarz

2 bateria - por. Stanisław Bonder

3 bateria - por. Jan Pabich

II dywizjon (12 armat 75 mm) - mjr Jan Gintel

4 bateria - kpt. Mieczysław Ligięza

5 bateria - por. Franciszek Duszczyński

6 bateria - por. Jan Roman

III dywizjon (12 haubic 100 mm) - mjr Maksymilian Chojecki

7 bateria - ppor. Jan Kamieński

8 bateria - kpt. Jan Kurzeja

9 bateria - ppor. Wincenty Kwieciński

źródło:

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu Virtuti Militari V klasy za wojnę 1918-1920

Dunajec (słow. Dunajec, niem. Dunajetz lub Dohnst) – rzeka w południowej Polsce, prawy dopływ Wisły (rzeka II rzędu). Powstaje z połączenia wód Czarnego Dunajca i Białego Dunajca w m. Nowy Targ; za początkowy odcinek uważa się Czarny Dunajec. Długość 247 km (łącznie z Czarnym Dunajcem), z czego 17 km liczy odcinek graniczny między Sromowcami Niżnymi a Szczawnicą. Powierzchnia dorzecza wynosi 6804 km², z tego w Polsce 4854,1 km², na Słowacji 1949,9 km² (z czego 1594,1 km² przypada na dorzecze Popradu, a 355,8 km² – na zlewnię samego Dunajca).

Biłgoraj (starorus. Бeлгорай, ukr. Білго́рай, jid. בילגוריי) – miasto i gmina w południowo-wschodniej Polsce, w województwie lubelskim, siedziba powiatu biłgorajskiego.

Odznaczeni Orderem Virtuti Militari za kampanię wrześniową 1939 Wszyscy krzyże V klasy, z wyjątkiem mjra Franciszka Mrowca (krzyż IV klasy)

Symbole pułkowe

Sztandar

Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dzienniku Rozkazów MSWojsk. z 1937, nr 18, poz. 236. Sztandar, ufundowany przez społeczeństwo ziemi krakowskiej, przekazał pułkowi gen. Juliusz Rómmel na Błoniach Krakowskich 29 maja 1938, podczas ceremonii wręczenia sztandarów oddziałom artylerii OK Krakowskiego i Przemyskiego.

Wojna polsko-bolszewicka (wojna polsko-rosyjska 1919-1920) – wojna pomiędzy odrodzoną II Rzeczpospolitą a Rosją Radziecką, dążącą do podboju państw europejskich i przekształcenia ich w republiki radzieckie zgodnie z doktryną i deklarowanymi celami politycznymi ("rewolucja z zewnątrz") rosyjskiej partii bolszewików.

Pszczyna (niem. Pleß, cze. Pštína), miasto w woj. śląskim, siedziba władz powiatu pszczyńskiego i gminy miejsko-wiejskiej Pszczyna. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. katowickiego.

Odznaka

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 9, poz. 80 z 18 marca 1929 roku. Posiada kształt krzyża o ściętych ramionach pokrytych ciemnozieloną i czarną emalią. Na ramionach krzyża wpisano numer i inicjały 6 PAP. W środku krzyża nałożony na niebiesko emaliowanym tle herb Krakowa, otoczony wieńcem laurowym. Między ramionami krzyża skrzyżowane lufy armatnie. Dwuczęściowa - wykonana w srebrze lub w tombaku srebrzonym i emaliowana, na rewersie numerowana. Wymiary: 46x46 mm. Wykonanie: Józef Trębacz - Kraków.

Juliusz Karol Wilhelm Józef Rómmel vel Rummel (ur. 3 czerwca 1881 w Grodnie, zm. 3 września 1967 w Warszawie) – pułkownik artylerii konnej Armii Imperium Rosyjskiego, generał dywizji Wojska Polskiego.

Przypisy

Karol Galster: Księga Pamiątkowa Artylerii Polskiej 1914-1939. s. 28.
Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych marszałka Józefa Piłsudskiego z 31 grudnia 1931 (Dz. Rozk. M.S.Wojsk. Nr 36 poz. 473).
J. Pabich, Niezapomniane..., ss.44-74.
J. Pabich, Niezapomniane..., s.430.
Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 279.
Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 236.

Bibliografia

Roman Łoś, Artyleria polska 1914-1939, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1991, ISBN 83-11-07772-X

Kazimierz Satora, Opowieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1990 ISBN-83-211-1104-1

Władysław Steblik, Armia "Kraków", wyd. MON, Warszawa, 1975

Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.

Jan Pabich, Niezapomniane karty, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1982, ISBN 83-08-00402-4