6 marca - Polski Serwis Naukowy

6 marca jest 65. (w latach przestępnych 66.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 300 dni.

Synaj (arab. شبه جزيرة سيناء Shibh Jazīrat Sīnā, hebr. סיני Sinai) – półwysep w kształcie trójkąta, otoczony Morzem Śródziemnym od północy, Zatoką Sueską i kanałem Sueskim od zachodu, Morzem Czerwonym od południa i Zatoką Akaba od wschodu. Półwysep Synaj leży w Azji Zachodniej i jest częścią Egiptu, którego większa część leży w Afryce Północnej. Administracyjnie podzielony jest na dwie prowincje gubernatorskie (muhafazy): Synaj Północny i Synaj Południowy.

Kanut (Knud) Wielki (996/997 - 12 listopada 1035) - król Anglii w latach 1016-1035 (jako Kanut I Wielki, Canute the Great), Danii w latach 1018-1035 (jako Kanut II Wielki, Knud 2. den Store) i Norwegii w latach 1028-1035 (jako Knud den Mektige), a także zarządca Szlezwiku i Pomorza.

Święta

imieniny obchodzą: Będzimysł, Cymbarka, Cyryl, Eugenia, Frydolin, Jordan, Jordana, Koleta, Konon, Róża, Wiktor.

Ghana – Święto Niepodległości

Norfolk – Dzień Utworzenia

państwa członkowskie Unii Europejskiej – Europejski Dzień Logopedy (fr. CPLOL, zał. 8 marca 1988 r. – Komitet Łącznikowy Terapeutów Mowy /Logopedów Unii Europejskiej , Polska od 2007)

Teksas – Dzień Alamo

wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą,:

św. Olegariusz (biskup)

św. Róża z Viterbo

Wydarzenia w Polsce

brygantyna ORP Iskra

1454 – król Kazimierz IV Jagiellończyk wydał przywilej inkorporacyjny, na mocy którego Prusy i Pomorze Gdańskie wcielono do Polski.

1898 – na ulice Poznania wyjechał pierwszy tramwaj elektryczny.

1930 – premiera filmu Dusze w niewoli.

1932 – rozpoczął się II Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.

1934 – Witkacy ukończył pisanie dramatu Szewcy.

1945:

II wojna światowa: Grudziądz wyzwolono spod okupacji hitlerowskiej.

Iwan Sierow został mianowany doradcą NKWD przy Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego.

1966 – w Filharmonii Narodowej w Warszawie odbył się ostatni występ Chóru Eryana.

1970 – premiera filmu Sól ziemi czarnej.

1976 – otwarto muzeum Karola Szymanowskiego w willi "Atma" w Zakopanem.

1982 – zwodowano żaglowiec szkoleniowy Marynarki Wojennej ORP Iskra II.

2003 – tragiczna akcja oddziałów antyterrorystycznych w Magdalence.

Wydarzenia na świecie

1204 – król Anglii Jan bez Ziemi utracił zamek Château Gaillard w Normandii na rzecz króla Francji Filipa II Augusta.

1429 – na zamku w Chinon doszło do pierwszego spotkania Joanny d'Arc z królem Francji Karolem VII.

1446 – wojna domowa w Szwajcarii: stoczono bitwę pod Ragaz.

1447 – Mikołaj V został wybrany papieżem.

1521 – Ferdynand Magellan dotarł do wysp Guam i Rota w archipelagu Marianów.

1629 – cesarz Niemiec Ferdynand II wydał edykt restytucyjny, na mocy którego wszystkie biskupstwa przejęte od 1552 roku przez protestantów miały powrócić do rąk katolików.

1645 – wojna trzydziestoletnia: zwycięstwo wojsk szwedzkich nad niemieckimi w bitwie pod Jankowem koło Pragi.

1707 – unia realna Anglii i Szkocji – powstało Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii.

1788 – na brytyjską wyspę Norfolk na Pacyfiku przypłynęło pierwszych 22 osadników, w tym 15 skazańców.

1820 – prezydent USA James Monroe podpisał tzw. Kompromis Missouri.

1831 – w Teatro Carcano w Mediolanie odbyła się premiera opery Lunatyczka Vincenzo Belliniego.

1834 – Toronto otrzymało prawa miejskie

1836 – zdobycie Alamo przez wojska meksykańskie.

1853 – w Wenecji odbyła się premiera opery La Traviata Giuseppe Verdiego.

1862 – wojna secesyjna: rozpoczęła się bitwa pod Pea Ridge.

1869 – Dmitrij Mendelejew zaprezentował układ okresowy pierwiastków chemicznych.

1882 – Księstwo Serbii zostało przekształcone w Królestwo Serbii.

1899 – w Niemczech dokonano rejestracji aspiryny firmy Bayer.

1901 – w Bremie doszło do nieudanej próby zamachu na cesarza Wilhelma II.

1902 – powstał klub piłkarski Real Madryt.

1919 – utworzono Komintern.

1921 – została założona Portugalska Partia Komunistyczna (PCP).

1925 – Belgia w wyniku plebiscytu zaanektowała niemieckie miasta i gminy Eupen i Malmedy.

1938:

hiszpańska wojna domowa: zwycięstwo floty republikańskiej w bitwie koło przylądka Palos.

w Berlinie podczas I Kongresu Polaków w Niemczech uchwalono Pięć prawd Polaka.

1940 – wojna zimowa: najskuteczniejszy w historii wojen fiński snajper Simo Häyhä, który zastrzelił ponad 705 żołnierzy radzieckich, został ciężko ranny w wyniku postrzału w twarz.

1943 – wojna na Pacyfiku: zwyciestwo Amerykanów w bitwie w Cieśninie Blackett (Wyspy Salomona).

1945 – Petru Groza został premierem Rumunii.

1946 – Wietnam i Francja podpisały porozumienie, uznając Republikę Wietnamu za państwo wolne, z własnym rządem, parlamentem i wojskiem, ale stanowiące część federacji indochińskiej Unii Francuskiej.

1947 – zakończył się proces załogi Dachau (US vs. Willi Fischer i inni).

1951 – rozpoczął się proces Juliusa i Ethel Rosenbergów, oskarżonych o szpiegostwo na rzecz ZSRR.

1953 – po śmierci Stalina nowym premierem ZSRR i p.o. pierwszego sekretarza KPZR został Gieorgij Malenkow.

1957:

Ghana uzyskała niepodległość (od Wielkiej Brytanii).

Izrael wycofał się z półwyspu Synaj i ze Strefy Gazy.

1964:

dokonano oblotu myśliwca MiG-25.

Konstantyn II został królem Grecji.

1967 – córka Józefa Stalina, Swietłana Alliłujewa poprosiła o azyl polityczny w amerykańskiej ambasadzie w New Delhi.

1968 – 63 osoby zginęły w katastrofie francuskiego Boeinga 707 na Gwadelupie.

1969:

David Scott i Russell Schweickart, astronauci misji Apollo 9 odbyli godzinny spacer kosmiczny.

terroryści z Ludowego Frontu Wyzwolenia Palestyny zdetonowali bombę podłożoną w stołówce w Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie. Rannych zostało 29 studentów.

1975 – wiceprezydent Iraku Saddam Husajn i szach Iranu Mohammad Reza Pahlawi zawarli w Algierze porozumienie w sprawie uregulowania sporu granicznego.

1976 – 127 osób zginęło w katastrofie należącego do Aerofłotu Iła-18 w Armenii.

1979 – papież Jan Paweł II rozpoczął pisanie swego testamentu.

1980 – pisarka Marguerite Yourcenar jako pierwsza kobieta została wybrana do Akademii Francuskiej.

1983 – w wyborach do Bundestagu zwyciężyła koalicja CDU/CSU i FDP. Helmut Kohl został kanclerzem RFN.

1986 – radziecka sonda Wega 1 przeleciała obok Komety Halleya.

1987 – brytyjski prom pasażerski MS Herald of Free Enterprise zatonął niedaleko portu Zeebrugge, pochłaniając około 190 ofiar.

1988 – brytyjscy agenci służb specjalnych zastrzelili w Gibraltarze trzech nieuzbrojonych członków IRA, podejrzewanych o przygotowywanie zamachu bombowego.

1992 – po raz pierwszy uaktywnił się wirus komputerowy Michelangelo.

1994 – w narodowym referendum Mołdawianie odrzucili propozycję ewentualnego zjednoczenia z Rumunią.

2003:

102 osoby zginęły w katastrofie lotu Air Algerie 6289 w algierskim Tamanrasset.

w Watykanie oficjalnie zaprezentowano włoskie wydanie Tryptyku rzymskiego Jana Pawła II. Prezentacji w obecności papieża dokonał kardynał Joseph Ratzinger.

2005 – ulewne deszcze wywołały powodzie w saharyjskiej części Algierii, powodując śmierć 2 osób i obrażenia u dalszych 9 ludzi.

2007 – co najmniej 115 szyickich pielgrzymów zginęło, a około 200 zostało rannych w samobójczym zamachu bombowym w irackim mieście Al-Hilla.

2008:

68 osób zginęło, a 120 zostało rannych w dwóch samobójczych zamachach bombowych w Bagdadzie.

8 żydowskich studentów zginęło, a 20 zostało rannych, gdy palestyński zamachowiec otworzył ogień w jesziwie Mercaz HaRav w Jerozolimie.

2009:

powstał zespół Formuły 1 Brawn GP.

premier Zimbabwe Morgan Tsvangirai został ranny, a jego żona zginęła w wyniku zderzenia ich samochodu z ciężarówką.

2010 – w narodowym referendum Islandczycy odrzucili plan spłaty długów bankowych obywateli Holandii i Wielkiej Brytanii.

2011 – wybory parlamentarne w Estonii.

Urodzili się

1180 – Al-Kamil, sułtan Egiptu (zm. 1238)

1405 – Jan II Kastylijski, król Kastylii i Leónu (zm. 1454)

1475 – Michał Anioł, włoski malarz, rzeźbiarz, architekt, poeta (zm. 1564)

1492 – Juan Luis Vives, hiszpański humanista, pedagog (zm. 1540)

1508 – Humajun, władca Imperium Mogołów w Indiach (zm. 1556)

1546 – Jan Grande, hiszpański bonifrater, święty katolicki (zm. 1600)

1619 – Savinien Cyrano de Bergerac, francuski filozof, pisarz (zm. 1655)

1660 – Franciszek II d'Este, książę Modeny i Reggio (zm. 1694)

1737 – Jowius Fryderyk Bystrzycki, polski duchowny katolicki, biskup warszawski (zm. 1821)

1745 – Kazimierz Pułaski, dowódca i marszałek konfederacji barskiej, bohater walk o niepodległość USA (zm. 1779)

1779 – Henri de Jomini, szwajcarski teoretyk wojskowy (zm. 1869)

1785 – Karol Kurpiński, polski kompozytor (zm. 1857)

1787 – Joseph von Fraunhofer, niemiecki astronom, fizyk (zm. 1826)

1806 – Elizabeth Barrett Browning, angielska poetka (zm. 1861)

1823 – Karol Wirtemberski, król Wirtembergii (zm. 1891)

1838 – Szymon Winawer, polski szachista (zm. 1919)

1872:

Johan Bojer, norweski pisarz (zm. 1959)

Agnes Morton, brytyjska tenisistka

1892 – Iwan Czmoła, ukraiński działacz społeczny i wojskowy (zm. 1941)

1894 – Edgar Jung, niemiecki prawnik, polityk (zm. 1934)

1903 – Kōjun, cesarzowa Japonii, żona Hirohito (zm. 2000)

1909:

Obafemi Awolowo, nigeryjski polityk, premier (zm. 1987)

Stanisław Jerzy Lec, polski poeta, satyryk, aforysta (zm. 1966)

Włodzimierz Puchalski, polski przyrodnik (zm. 1979)

1911:

Heinrich Homann, niemiecki polityk (zm. 1994)

Henryk Vogler, polski pisarz, krytyk literacki i teatralny (zm. 2005)

1913 – Jerzy Sołtan, polski architekt, profesor Uniwersytetu Harvarda (zm. 2005)

1917 – Harry Coover, amerykański chemik, wynalazca kleju Super Glue (zm. 2011)

1920:

Jadwiga Dackiewicz, polska pisarka (zm. 2003)

Lewis Gilbert, brytyjski reżyser filmowy

1921 – Jan Winczakiewicz, polski pisarz, poeta, tłumacz, malarz

1922 – Maria Cytowska, polska badaczka kultury antycznej, filolog klasyczny, tłumaczka (zm. 2007)

1923:

Heinz-Günther Lehmann, niemiecki pływak (zm. 2006)

Ed McMahon, amerykański komik, aktor, prezenter telewizyjny (zm. 2009)

1925 – Wes Montgomery, amerykański gitarzysta jazzowy (zm. 1968)

1926:

Alan Greenspan, amerykański ekonomista

Andrzej Wajda, polski reżyser filmowy

1927:

William Joseph Bell, amerykański scenarzysta filmowy (zm. 2005)

Gordon Cooper, amerykański astronauta (zm. 2004)

Gabriel García Márquez, kolumbijski pisarz

1928 – Robert Clouse, amerykański reżyser filmowy (zm. 1997)

1930 – Lorin Maazel, amerykański dyrygent pochodzenia francuskiego

1931 – Hal Needham, amerykański reżyser filmowy

1932:

Marc Bazin, haitański polityk, minister finansów, premier, prezydent Haiti (zm. 2010)

Bronisław Geremek, polski historyk, polityk, minister spraw zagranicznych (zm. 2008)

1937 – Walentina Tierieszkowa, radziecka kosmonautka

1939 – Peter Glotz, niemiecki socjolog, działacz Związku Wypędzonych (zm. 2005)

1940 – Krzysztof Nowicki, polski pisarz, krytyk literacki

1942 – Flora Purim, brazylijska wokalistka jazzowa

1944:

Kiri Te Kanawa, nowozelandzka śpiewaczka operowa (sopran)

Mary Wilson, amerykańska wokalistka zespołu The Supremes

1946:

Zbigniew Bielski, polski aktor (zm. 1998)

David Gilmour, brytyjski gitarzysta zespołu Pink Floyd

Martin Kove, amerykański aktor

Peter Utzschneider, niemiecki bobsleista

1947:

Kiki Dee, brytyjska piosenkarka

Rob Reiner, amerykański aktor, reżyser filmowy

Tadeusz Woźniak, polski piosenkarz, gitarzysta, kompozytor

1948 – Zbigniew Górny, polski muzyk

1949 – Shaukat Aziz, pakistański polityk, premier Pakistanu

1950 – Joanna Żółkowska, polska aktorka

1951 – Gerrie Knetemann, holenderski kolarz (zm. 2004)

1952 – Wojciech Fortuna, polski skoczek narciarski

1953 – Madhav Kumar Nepal, nepalski polityk, premier Nepalu

1954 – Toni Schumacher, niemiecki piłkarz, bramkarz

1955 – Tadeusz Arciuch, polski lekarz psychiatra, reżyser, scenarzysta, producent filmowy

1958:

Igor Czerniawski, rosyjski muzyk (Aya RL)

Zdislav Tabara, czeski hokeista, trener hokejowy (zm. 2008)

1959 – Nizar Rajan, palestyński działacz polityczny, jeden z głównych przywódców Hamasu (zm. 2009)

1961:

Didier Bouvet, francuski narciarz alpejski

Ivan Pudar, chorwacki piłkarz, bramkarz

1962:

José Batista, urugwajski piłkarz

Andreas Felder, austriacki skoczek narciarski

Erika Hess, szwajcarska narciarka alpejska

Michael Konsel, austriacki piłkarz

1963:

Kajetan Broniewski, polski wioślarz, działacz sportowy

Krystian Szuster, polski piłkarz

1964 – Madonna Wayne Gacy, amerykański muzyk, były klawiszowiec zespołu metalowego Marilyn Manson

1966:

Maurice Ashley, amerykański szachista

Tomasz Lis, polski dziennikarz

1967 – Piotr Marciniak, polski dziennikarz

1968:

Kamil Durczok, polski dziennikarz

Moira Kelly, amerykańska aktorka

1971 – Beata Gosiewska, polityk polski

1972:

Abdelkrim El Hadrioui, marokański piłkarz

Shaquille O'Neal, amerykański koszykarz

1973 – Michael Finley, amerykański koszykarz

1974 – Miika Tenkula, fiński wokalista, gitarzysta zespołu Sentenced (zm. 2009)

1977 – Bogusław Saganowski, polski piłkarz

1976 – Antoine Dénériaz, francuski narciarz alpejski

1978:

Lara Cox, australijska aktorka

Paola Croce, włoska siatkarka

Thomas Godoj, niemiecki piosenkarz

1979 – Tim Howard, amerykański piłkarz, bramkarz

1982 – Henrik Knudsen, duński piłkarz ręczny

1988:

Agnes Carlsson, szwedzka piosenkarka

Marina Erakovic, nowozelandzka tenisistka

1989 – Agnieszka Radwańska, polska tenisistka

Zmarli

1052 – Emma z Normandii, królowa Anglii, żona Etelreda II Bezradnego i Kanuta Wielkiego (ur. ok. 988)

1253 – Róża z Viterbo, włoska tercjarka franciszkańska, święta katolicka (ur. 1233)

1490 – Iwan Młodszy, władca Tweru (ur. 1458)

1568 – Józef Struś, polski lekarz, burmistrz Poznania (ur. 1510)

1627 – Krzysztof Zbaraski, koniuszy wielki koronny (ur. ok. 1580)

1851 – Aleksander Alabiew, rosyjski kompozytor (ur. 1787)

1867 – Peter von Cornelius, niemiecki malarz (ur. 1783)

1888 – Louisa May Alcott, amerykańska pisarka (ur. 1832)

1900:

Carl Bechstein, niemiecki przedsiębiorca, producent fortepianów (ur. 1826)

Gottlieb Daimler, niemiecki inżynier (ur. 1834)

1901 – (między 6 i 8 marca) Aleksander Gierymski, polski malarz (ur. 1850)

1930 – Alfred von Tirpitz, niemiecki admirał, polityk (ur. 1849)

1932 – John Philip Sousa, amerykański dyrygent, kompozytor (ur. 1854)

1937 – Rudolf Otto, niemiecki teolog protestancki (ur. 1869)

1939 – Ferdinand Lindemann, niemiecki matematyk (ur. 1852)

1942 – Roman Rybarski, polski ekonomista, polityk (ur. 1887)

1950 – Albert Lebrun, francuski polityk, prezydent Francji (ur. 1871)

1951:

Ivor Novello, walijski aktor, piosenkarz, kompozytor (ur. 1893)

Wołodymyr Wynnyczenko, ukraiński pisarz, polityk (ur. 1880)

1952 – Jürgen Stroop, niemiecki nazista (ur. 1895)

1964 – Paweł I Glücksburg, król Grecji (ur. 1901)

1965 – Margaret Dumont, amerykańska aktorka (ur. 1882)

1967 – Zoltán Kodály, węgierski kompozytor, etnograf (ur. 1882)

1970 – Wlastimil Hofman, polski malarz (ur. 1881)

1973:

Pearl Buck, amerykańska pisarka (ur. 1892)

Aleksandr Ptuszko, radziecki reżyser filmowy (ur. 1900)

1974 – Zbigniew Grabowski, polski pisarz, publicysta, tłumacz (ur. 1903)

1981 – Henryk Zieliński, polski historyk (ur. 1920)

1982 – Ayn Rand, amerykańska pisarka, filozof, twórczyni obiektywizmu (ur. 1905)

1983 – Donald Maclean, brytyjski dyplomata, agent siatki szpiegowskiej Cambridge (ur. 1913)

1986 – Georgia O'Keeffe, amerykańska malarka (ur. 1887)

1994:

Tengiz Abuładze, gruziński reżyser filmowy (ur. 1924)

Melina Mercouri, grecka aktorka, polityk (ur. 1920)

1995 – Barbara Kwiatkowska-Lass, polska aktorka (ur. 1940)

1997:

Cheddi Jagan, gujański polityk, prezydent Gujany (ur. 1918)

Michael Manley, jamajski polityk, premier Jamajki (ur. 1924)

1999 – Isa II ibn Salman Al-Chalifa, emir Bahrajnu (ur. 1933)

2005:

Hans Bethe, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla 1967 (ur. 1906)

Dominik Buszta, polski duchowny katolicki, pasjonista, publicysta (ur. 1919)

Teresa Wright, amerykańska aktorka (ur. 1918)

2006:

Maurice Burlaz, francuski działacz sportowy (ur. 1921)

Kirby Puckett, amerykański baseballista (ur. 1960)

Dana Reeve, amerykańska aktorka (ur. 1961)

Ruth Weiss, chińska dziennikarka (ur. 1908)

2007:

Jean Baudrillard, francuski socjolog, filozof kultury (ur. 1929)

Maria Olszewska-Lelonkiewicz, polska trenerka łyżwiarstwa figurowego (ur. 1939)

2008:

Gustaw Holoubek, polski aktor (ur. 1923)

Stanislav Konopásek, czeski hokeista, trener hokejowy (ur. 1923)

Peter Poreku Dery, ghański duchowny katolicki, arcybiskup Tamale, kardynał (ur. 1918)

Zygmunt Surowiec, polski polityk, sekretarz Rady Państwa, prawnik (ur. 1920)

2010:

Endurance Idahor, nigeryjski piłkarz (ur. 1984)

Mark Linkous, amerykański piosenkarz, kompozytor (ur. 1962)

2011:

Janusz Polański, polski pianista (ur. 1951)

Ján Popluhár, słowacki piłkarz, reprezentant Czechosłowacji, wicemistrz świata (ur. 1935)

Kazimierz Świtała, polski, polityk, minister spraw wewnętrznych (ur. 1923)

Przypisy

Europejski Dzień Logopedy. na logopeda.org.pl
Chronologiczny spis informacji o świętych i błogosławionych. na brewiarz.katolik.pl
Żywoty Świętych.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
6 marca

Poniższe tabele przedstawiają wszystkie wypadki i katastrofy lotnicze, w których wzięły udział samoloty pasażerskie należące do linii lotniczych (wg lat).

Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) - organ bezpieczeństwa wewnętrznego o statusie ministerialnym, zorganizowany w czasie budowy dyktatury komunistycznej w powojennej Polsce na polecenie i pod dyktando władz radzieckich. Obok tzw. Informacji Wojskowej, odpowiedzialne za masowe krwawe represje na obywatelach w okresie stalinizmu. W terenie Ministerstwo reprezentowały podległe mu Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego, dlatego potocznie te instytucje były określane skrótem UB.