Ten artykuł dotyczy 76 Lidzkiego Pułku Piechoty. Zapoznaj się również z: 76 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 76.

76 Lidzki Pułk Piechoty im. Ludwika Narbutta (76 pp) – oddział piechoty Samoobrony Litwy i Białorusi i Wojska Polskiego II RP.

Świętem pułkowym był w latach 1920—1925 dzień 5 stycznia, na honor decyzji III batalionu o nieoddaniu broni Niemcom, w latach 1926—1939 dzień 2 sierpnia, na honor obrony Łomży.

Przed 1939 pułk stacjonował w Grodnie.

Formowanie

Pułk początek bierze w samoobronie Litwy i Białorusi. Trzeci batalion piechoty z tej samoobrony na początku stycznia 1919 wszedł w skład oddziału mjr. Władysława Dąbrowskiego, gdzie przemianowano go na pierwszy batalion zwany "Wileńskim". Pod koniec stycznia utworzono drugi batalion zwany "Lidzkim".

6 czerwca 1919 dowódca Frontu Litewsko Białoruskiego z oddziału mjr. Dąbrowskiego utworzył dwa pułki:z piechoty – Lidzki Pułk Strzelców, a z jazdy – Wileński Pułk Ułanów. Batalion piechoty "lidzki" otrzymał nr I a bp "wileński" nr II. Dowództwo pułku objął ppłk Zubrzycki.

Po 1922-10-21 zmieniono nazwę na 76 Lidzki Pułk Piechoty i włączono go do 29 Dywizji Piechoty. Pełną nazwę nadano pułkowi w Dzienniku Rozkazów MSWojsk. nr 2 z 1938, poz. 26.

Pułk w walce o granice

Po reorganizacji pułk wyruszył na front biorąc udział w ofensywie na Mińsk. Osiągnąwszy w walkach linię Berezyny, w początkach września 1919 pułk został zluzowany, przerzucony na zachód i pełnił służbę patrolową na polsko-litewskiej linii demarkacyjnej.

Tereny działań bojowych pułku w latach 1919-1920

Dopiero w lipcu 1920 jego dwa bataliony wzięty udział w obronie Wilna, po czym wycofały się do Klepacz. Tu dołączył do nich I batalion będący do tej pory na linii demarkacyjnej. Pod Klepaczami pułk stoczył zaciętą walkę z Litwinami i wycofał się do Oran. Tu walczył już z wojskami rosyjskimi, wspomaganymi przez oddziały litewskie.

Narew w okolicach Łomży – tu toczyły się walki

Oderwawszy się od nieprzyjaciela, pułk dotarł do Marcinkaniec i dalej transportem kolejowym do Grodna. Po walkach w okolicach Kuźnicy i Nowego Dworu pułk przeszedł do Ostrowi Mazowieckiej, a stąd został przetransportowany pod Łomżę. 1 sierpnia 1920 pułk odrzucił nieprzyjaciela z przedpola fortu IV z południowego brzegu Łomżyczki. Następnego dnia zaciekłe walki toczyły się już u bram Łomży, przy mostach na Narwi i w samym mieście. W nocy musiano Łomżę opuścić. W dalszych bojach odwrotowych pułk doszedł nad Wkrę. Tu zreorganizowano jego pododdziały i sformowano na ich bazie jedynie jeden batalion piechoty.

W okresie kontrofensywy pułk działał w składzie 5 Armii. Wraz z innymi oddziałami doszedł pod Chorzele. W końcu sierpnia pułk został skierowany do Modlina na odpoczynek i uzupełnienie.

21 października 1920 pułk w sile jednego batalionu złożonego z kresowców wszedł w skład wojsk generała Żeligowskiego.

Pułk brał udział ogółem w 41 bitwach. W latach 1919-1920 zginęło w walkach 116 oficerów i szeregowych.

Za bohaterstwo w walce 11 żołnierzy odznaczono Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego "Virtuti Militari", a 128 Krzyżem Walecznych. Krzyżem Zasługi Wojsk Litwy Środkowej odznaczono 28 żołnierzy.

czytaj dalej: [2], [3]