77 Pułk Piechoty - II RP - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy 77 Pułku Piechoty II RP. Zapoznaj się również z: 77 Pułk Piechoty - inne pułki piechoty z numerem 77.

77 Pułk Piechoty (77 pp) – oddział piechoty Samoobrony Litwy i Białorusi oraz Wojska Polskiego II RP.

77 Pułk Piechoty powstał z przemianowania Kowieńskiego Pułku Strzelców. W okresie międzywojennym stacjonował w garnizonie Lida.

Święto Pułku: 12 lutego - w rocznicę wymarszu I batalionu na front.

Kwatermistrz (ang. Quartermaster) – oficer dowództwa (sztabu), który dowodzi w polu (w czasie wojny) z ramienia dowódcy (szefa sztabu) kwatermistrzostwem (tyłami), kieruje działalnością podległych mu szefów służb w zakresie zaopatrzenia i obsługi wojsk, organizuje dowóz i ewakuację, a na wyższych szczeblach - komunikację na obszarze tyłów oraz jest odpowiedzialny za organizację tyłów (etapów); w czasie pokoju kieruje gospodarką jednostki wojskowej będącej oddziałem gospodarczym (na wyższych szczeblach powierzonymi mu działami gospodarki) i prowadzi szkolenie podległych mu kadr. Aktualnie w Siłach Zbrojnych RP pojęcia kwatermistrz – kwatermistrzostwo, zastąpione zostały pojęciami: szef logistyki – logistyka. Funkcja kwatermistrza znana jest także w straży pożarnej, skautingu i harcerstwie.

Stawiski – miasto w woj. podlaskim, w powiecie kolneńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Stawiski. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. łomżyńskiego.

Działania zbrojne

Pułk poniósł bardzo duże straty w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 tak, że w momencie kontrofensywy znad Wieprza zredukowany został do jednego batalionu i podporządkowany 60 pułkowi piechoty wielkopolskiej 15 Dywizji Piechoty w ramach 4 Armii. Mimo to, brał udział w najcięższych walkach. Zdobywał Łomżę i Stawiski, zaś pod Wincentą i Lemanem zatrzymywał usiłujące się przebić przez granicę oddziały III Korpusu Konnego Gaj-Chana. Po nieudanej obronie Lemana poddającą się do niewoli straż tylną kowieńczyków kozacy zasiekli na miejscu szablami. Spoczywają na starym cmentarzu w Kolnie. W czasie wojny obronnej 1939 wchodził w skład 19 Dywizji Piechoty walczącej w ramach Armii Prusy.

Tymczasowy Komitet Polityczny Ziemi Kowieńskiej – działający w Wilnie na początku lat 20. XX w. komitet skupiając zarówno federalistów, jak i inkorporacjonistów. Zakładał on dążenie do unii Litwy historycznej z odrodzoną Rzecząpospolitą Polską poprzez opanowanie zbrojne całej Kowieńszczyzny. Komitet miał stać się rządem Litwy Kowieńskiej. Rozwiązaniu zakładanemu przez Komitet sprzyjała także faktyczna kontrola okręgu Kłajpedy przez propolskich Francuzów, wydzielonego z Prus Wschodnich z inicjatywy polskiej dyplomacji.

Wincenta – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim, w gminie Kolno. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego (wcześniej do woj. białostockiego).

Pułk w okresie pokoju

Na podstawie rozkazu wykonawczego MSWojsk. o wprowadzeniu organizacji na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930, pułk zaliczony został do typu III pułków piechoty o stanach zbliżonych do wojennych. Na czas wojny przewidywany był do działań osłonowych. Corocznie otrzymywał ok. 1010 rekrutów. Jego obsadę stanowiło 68 oficerów i 2200 podoficerów i żołnierzy.

Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie pod Wilnem, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik państwa polskiego w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, Pierwszy Marszałek Polski od 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczpospolitej wprowadzonych w 1926 po zamachu stanu.

Język ukraiński (українська мова, ukrajinśka mowa) to język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego, używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.

Strzelcy kowieńscy

Za zezwoleniem Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego strzelcy na naramiennikach, zamiast obowiązkowego numeru "77", nosili "niedźwiadka" stojącego na tylnych łapach – herb ziemi kowieńskiej.

Pomimo tego, że żołnierze nie nosili numeru "77" nazywani byli potocznie "Sim-sim", czyli tak samo, jak żołnierze 77 Pułk Piechoty C. i K. Armii. Sim sim jest tłumaczeniem na język ukraiński dwóch siódemek.

Pamiątkowy obelisk 77pp na Pl. Konfederacji w Warszawie

Dowódcy pułku:

Kolno – miasto i gmina w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim, położone na Wysoczyźnie Kolneńskiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa łomżyńskiego.

Leon Zawistowski, Łada-Zawistowski (ur. 19 listopada 1873 w Kijowie, zm. 1944) – syn Ignacego, profesora gimnazjum, generał brygady Wojska Polskiego, uczestnik I wojny światowej oraz walk o niepodległość Polski w wojnie z bolszewikami.

mjr Leon Łada-Zawistowski (12 XII 1918 - 25 VII 1920)

mjr Józef Sokołowski (25 VII - 27 VIII 1920)

gen. Marcin Wysocki (27 VIII 1920 - 31 VII 1921)

mjr Mieczysław Rymkiewicz

ppłk piech. Włodzimierz Maxymowicz-Raczyński (27 VI 1921 - VIII 1922)

ppłk piech. Franciszek Alter (VIII 1922 - I 1931)

ppłk piech. inż. Stanisław I Śliwiński (1932)

ppłk dypl. Wiktor Adam Majewski (od 1935)

ppłk dypl. August Nowosielski

Oficerowie pułku:

Żmudź (łac. Samogitia, żmudz. Žemaitėjė, lit. Žemaitija) – jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy. Dawna jednostka podziału terytorialnego (starostwo równoważne województwu) Rzeczypospolitej Obojga Narodów, jako Księstwo żmudzkie należące do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Od 1918 r. część Litwy.

Włodzimierz Marian Raczyński-Maxymowicz vel Włodzimierz Raczyński ps. "Raczyński", "Rokita" (ur. 9 maja 1891 w Przemyślu, zm. 24 lutego 1938 w Berlinie) – generał brygady Wojska Polskiego.

ppłk piech. Leon Gnatowski

ppor. Edward Markiewicz (zaginiony)

kpt. Aleksander Tomaszewski

ppłk piech. Franciszek Wielgut (1932 - zastępca dowódcy)

por. Władysław Wysocki

Obsada personalna pułku w 1928 roku

dowódca - ppłk piech. Franciszek Alter

zastępca dowódcy - ppłk piech. Jan II Kubin

kwatermistrz - ppłk piech. Stanisław Krzyż

oficer sztabowy pułku - mjr Henryk Dmowski

komendant obwodu Przysposobienia Wojskowego - mjr Józef Synoś

płatnik - por. Karol Horodyski

dowódca I batalionu - mjr Eugeniusz Kaniowski

dowódca II batalionu - mjr Czesław Krzowski

dowódca III batalionu - mjr Franciszek Sękara

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1918-1920

Marian Romeyko h. Ślepowron (ur. 13 lutego 1897 w Olszanie, w pow. zwinogrodzkim, obwodzie czerkaskim na Ukrainie, zm. 10 marca 1970 w Warszawie) – pułkownik dyplomowany pilot Wojska Polskiego.

Aleksander Tomaszewski (ur. 23 listopada 1891 we Wrześni, zm. 23 kwietnia 1970 w Godalming w Wielkiej Brytanii) – polski dowódca wojskowy, major piechoty Wojska Polskiego.

Symbole pułku

Sztandar

Sztandar ufundował Tymczasowy Komitet Polityczny Ziemi Kowieńskiej. Wręczył go pułkowi 18 kwietnia 1922 w Nowej Wilejce marszałek Józef Piłsudski.

Odznaka

Odznaka pamiątkowa o wymiarach 41x31,5 mm wykonana w kształcie tarczy bojowej, emaliowanej na czerwono, na którą nałożono trzy herby: u góry Polski i Litwy, u dołu Żmudzi, a także datę powstania pułku "12 XII 1918". Na tarczę nałożone zostały dwie skrzyżowane szable ze złotymi rękojeściami wystającymi ponad tarczę i złączone łańcuszkiem. Odznaka oficerska bita była w srebrze, czteroczęściowa, złocona i emaliowana, żołnierska była dwuczęściowa, bita w tombaku, srebrzona i patynowana, bez emalii. Wykonawcą odznak był Wiktor Gontarczyk. Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 9, poz. 135 z 28 lutego 1922 roku.

Łomża – miasto w północno-wschodniej Polsce, w województwie podlaskim, nad rzeką Narew. Leży na historycznym Mazowszu, na jego największej ziemi – ziemi łomżyńskiej. W latach 1975-1998 stolica województwa łomżyńskiego. Od 1 stycznia 1999 roku siedziba powiatu łomżyńskiego oraz stolica powiatu grodzkiego. Od 28 października 1925 jest także stolicą diecezji łomżyńskiej Kościoła rzymskokatolickiego. Łomża to główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy ziemi łomżyńskiej oraz jedno z trzech głównych miast województwa podlaskiego (obok Białegostoku i Suwałk).

Piechota (lub infanteria) – wojsko walczące pieszo. Dawniej przemieszczało się pieszo, dzisiaj wykorzystuje inne środki transportu. Znane i wykorzystywane od starożytności do czasów współczesnych jako jeden z podstawowych składników armii. Piechota zawsze walczyła w najbliższej odległości wroga.

Przypisy

Zdzisław. Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007, s. 65. ISBN 978-83-11-10206-4.
"Zarys Historji Wojennej 77-go Piechoty" (patrz bibliografia) str. 28 – Dla utrwalenia zaś w tradycji pułku idei, dla której został on sformowany, zezwolił Naczelnik Państwa Józef Piłsudski na noszenia przez oficerów i szeregowych, zamiast numeru "77" na naramiennikach "niedźwiadka", stojącego na tylnych łapach. Odznaka ta, będąca herbem ziemi kowieńskiej i Żmudzi, noszona jest przez żołnierzy pułku ze szlachetną dumą...
Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 145.
Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 124.

Bibliografia

Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1990 ISBN-83-211-1104-1

"Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923

"Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992

Antoni Chomicki, Herby miast i ziem polskich, Wydawnictwo "Archiwum Heraldyczne", Warszawa 1939.

Marian Romeyko, Przed i po maju, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1983, wyd. III, ISBN 83-11-06884-4, s. 505.

Szymon Baron: Zarys Historii Wojennej 77-go Pułku Piechoty. Warszawa: z polecenia Wojskowego Biura Historycznego, 1929.

Henryk Wielecki i Rudolf Sieradzki: Wojsko Polskie 1921-1939. Odznaki pamiątkowe piechoty, Wydawnictwo CREAR, Warszawa 1991, wyd. I, ISBN 83-900345-0-6, s. 127.

Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siy Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.