Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Warto przeczytać:
Bitwa graniczna i wojna koalicyjnaBitwa graniczna z Niemcami została przegrana w ciągu kilku pierwszych dni. 3 września Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę III Rzeszy. Konflikt z Polską przekształcił się tym samym w wojnę światową. Wybuch wojny w krótkim cz...
Letnie Spotkania z Nauką/Księga Życia fluorescencją odczytywanaZastosowanie białka zielonej fluorescencji (GFP) i opracowanie nowych technik mikroskopowych odmieniło zupełnie współczesną biologię komórki i uczyniło z niej dynamiczną gałąź nauki. Konsekwencje tych zmian, a przede wszystkim ogromne możliwości poznawcze nowych ...
Reklama:
 9 stycznia
Czy wiesz że...?Wangyel Dorji (ur. 9 stycznia 1974) – piłkarz pochodzący z Bhutanu, grający w jego reprezentacji i będący jej kapitanem od 2002. Zdobył pierwszy w historii reprezentacji Bhutanu hat-trick podczas meczu z Montserrat ( Bhutan zwyciężył 4:0 po jeszcze jednej bramce Dinesha Chhetri) i stając się tym także najlepszym bhutańskim strzelcem. Daniel Dumile ( IPA: duː mə leɪ) (ur. 9 stycznia 1971), znany jako MF Doom, Viktor Vaughn, King Geedorah i Metal Fingers – brytyjsko- amerykański artysta hip-hopowy posiadający wiele pseudonimów artystycznych (King Geedorah, MF DOOM, Viktor Vaughn, Zev Love X, Metal Fingers). Na jego lirykę ogromny wpływ odniosły amerykańskie komiksy (w szczególności Fantastyczna Czwórka i ich walka z Dr Doomem). Dave Dee, własciwie David John Harman (ur. 17 grudnia 1941 r., w Salisbury, zm. 9 stycznia 2009 w Londynie) – angielski piosenkarz, gitarzysta i kompozytor, wokalista znanej w latach 60-XX w., formacji rockowej Dave Dee, Dozy, Beaky, Mick & Tich, działacz organizacji charytatywnej Nordoff-Robbins Music Therapy. 9 stycznia jest 9. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 356 (w latach przestępnych 357) dni. Żywy Różaniec – międzynarodowy ruch religijny założony w XIX w. przez Pauline-Marie Jaricot. Ma charakter modlitewny, a jego celem jest wspomaganie misji. Chińska Republika Ludowa (skr. ChRL; chiń. trad. 中華人民共和國, uproszcz. 中华人民共和国; pinyin: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó; posłuchaj po chińsku ?/ i; pop. Chiny, trad. 中國,uproszcz. 中国, pinyin: Zhōngguó) – państwo w Azji wschodniej, obejmujące historyczne Chiny (bez Tajwanu) oraz Tybet i inne ziemie w Azji Środkowej zamieszkane w sumie przez 56 grup etnicznych. Chiny to najludniejsze państwo świata o populacji przekraczającej 1,3 mld osób. Pod względem powierzchni jest 4. na świecie, a pod względem wielkości gospodarki ( PKB nominalny) – 3. (w 2007 r., po USA, i Japonii lub też 2. ( PKB realny) po USA. Prawdopodobnie w 2010 roku Chiny staną się największą gospodarką na świecie po USA.
Święta
Imieniny obchodzą: Adrian, Adrianna, Alicja, Antoni, Bracsław, Julian, Marcelin, Marcelina, Marcjanna, Mścisława, Piotr i Przemir.
Panama – Dzień Męczenników
Polska – Dzień Ligi Ochrony Przyrody
Republika Serbska w Bośni i Hercegowinie – Dzień Republiki.
Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
św. Adrian z Canterbury (opat)
św. Andrzej Corsini (biskup Fiesole; również 6 stycznia i 4 lutego)
św. Julian i Bazylissa (również 6 stycznia), Kelsos i Marcjanilla, Anastazy i Antoni (męczennicy)
św. Piotr z Sebasty (biskup)
Wydarzenia w Polsce
1433 – Król Władysław Jagiełło nadał szlachcie przywilej krakowski, potwierdzający wcześniejszy przywilej jedlneński.
1572 – W wyniku powodzi w Toruniu zginęło 300 osób.
1723 – Biała Krakowska otrzymała prawa miejskie.
1831 – Juliusz Słowacki podjął pracę w powstańczym Biurze Dyplomatycznym księcia Adama Jerzego Czartoryskiego.
1838 – W Gdańsku otwarto pierwsze publiczne przedszkole.
1919 – Powstańcy wielkopolscy dokonali nalotu bombowego na lotnisko we Frankfurcie nad Odrą.
1923 – Początek strajku 50 tysięcy robotników przemysłu włókienniczego w Łodzi, Bielsku i Białymstoku.
1927 – Utworzono Ministerstwo Poczt i Telegrafów. Resort objął Bogusław Miedziński.
1928 – Powstała Liga Ochrony Przyrody.
1944 – Powstała Rada Jedności Narodowej.
1966 – Władze PRL odmówiły wydania paszportu kardynałowi Stefanowi Wyszyńskiemu.
1970 – Premiera filmu Nowy.
1972 – Premiera 1. odcinka serialu Podróż za jeden uśmiech.
1974 – Dokonano oblotu jedynego w historii odrzutowego samolotu rolniczego PZL M-15 (Belphegor).
1984 – Premiera filmu Oko proroka.
1986 – W Gdańsku aresztowano działającego od 4 lat w ukryciu Bogdana Borusewicza.
1988:
Podniesiono banderę na niszczycielu rakietowym ORP Warszawa.
Premiera filmu Pan Samochodzik i praskie tajemnice.
1991 – Zdemontowano pomnik Iwana Koniewa w Krakowie.
1995 – Premiera filmu Spis cudzołożnic.
2006 – Powstał Górnośląski Związek Metropolitalny.
2011 – Odbył się XIX Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.
Wydarzenia na świecie
475 – Cesarz wschodniorzymski Zenon został obalony w wyniku rewolty Bazyliskusa, który ogłosił się nowym cesarzem.
1127 – Dżurdżenowie zdobyli Bianjing (Kaifeng), obalając cesarza Chin Qinzonga, ostatniego przedstawiciela północnej dynastii Song.
1154 – Sintra w Portugalii otrzymała prawa miejskie.
1317 – Filip V koronował się w Reims na króla Francji.
1349 – W Bazylei (Szwajcaria) spalono żywcem w domach ok. 700 Żydów jako rzekomych sprawców epidemii dżumy.
1431 – Przed kościelnym sądem biskupim w Rouen rozpoczął się proces Joanny d'Arc.
1464 – W Brugii zwołano pierwsze holenderskie Stany Generalne.
1493 – Krzysztof Kolumb jako pierwszy Europejczyk ujrzał manaty, biorąc je za syreny.
1522 – Hadrian VI został papieżem.
1713 – III wojna północna: wojska szwedzkie spaliły miasto Altona (od 1938 roku dzielnica Hamburga).
1719 – Francja wypowiedziała wojnę Hiszpanii.
1738 – Joseph Süß Oppenheimer, żydowski kupiec, bankier i finansista byłego księcia Wirtembergii Karola Aleksandra, został skazany na karę śmierci.
1760 – Zwycięstwo wojsk afgańskich nad siłami Imperium Marathów w bitwie pod Barari Ghat.
1768 – W Londynie odbyło się pierwsze nowożytne przedstawienie cyrkowe.
1788:
Connecticut jako 5. stan dołączył do Unii.
Słowacka Czadca otrzymała prawa miejskie.
1792 – Turcja i Rosja podpisały pokój w Jassach.
1797 – Powstały Legiony Polskie we Włoszech.
1798 – Z rozkazu Napoleona Bonaparte została zniszczona galera dożów weneckich Bucentaur.
1806 – Admirał Horatio Nelson został pochowany w katedrze św. Pawła w Londynie.
1816 – W kopalni w angielskim Hebburn przeprowadzono pierwsze testy bezpiecznej lampy górniczej (lampa Davy'ego).
1857 – Silne trzęsienie ziemi (ok. 7,9° w skali Richtera) z epicentrum w pobliżu Parkfield w Kalifornii.
1861 – Missisipi jako drugi stan południowy wystąpiło z Unii.
1871 – Wojna francusko-pruska:
Kapitulacja francuskiej twierdzy Péronne.
Zwycięstwo wojsk francuskich w bitwie pod Villersexel.
1878:
Humbert I wstąpił na tron Włoch.
X wojna rosyjsko-turecka: kapitulacja wojsk tureckich podczas bitwy pod Szejnową.
1900 – Założono klub sportowy Lazio Rzym.
1903 – W Dakocie Południowej utworzono Park Narodowy Wind Cave.
1909 – Brytyjska wyprawa na biegun południowy pod dowództwem Ernesta Shackletona została zmuszona do odwrotu 180 km od celu z powodu braku żywności.
1912 – Amerykańska marynarka wojenna dokonała inwazji na Honduras,
1913 – Afonso Costa został premierem Portugalii.
1916 – I wojna światowa: zakończyła się bitwa o Gallipoli.
1917:
Niemieckie dowództwo postanowiło o powrocie do doktryny nieograniczonej wojny podwodnej.
Wojska tureckie zostały wyparte z półwyspu Synaj.
1923 – Hiszpan Juan de la Cierva odbył w Getafe pierwszy w historii lot skonstruowanym przez siebie wiatrakowcem.
1927 – 78 dzieci zginęło w pożarze kina Laurier Palace Theatre w Montrealu.
1929 – Po raz pierwszy zastosowano leczenie surową penicyliną (Londyn).
1937 – Wszedł do kin film animowany Don Donald, w którym Kaczor Donald wystąpił po raz pierwszy w głównej roli i ze zmienionym wizerunkiem.
1938 – Przyszły król Grecji Paweł I poślubił Fryderykę Hanowerską.
1939 – We Francuskiej Akademii Nauk noblista Jean Perrin przedstawił publikację dotyczącą odkrycia pierwiastka chemicznego fransu przez Marguerite Perey.
1941:
II wojna światowa: Adolf Hitler podjął decyzję o wsparciu włoskich działań wojennych w Afryce.
Dokonano oblotu ciężkiego bombowca brytyjskiego Avro Lancaster.
1942 – U wybrzeży Minorki w archipelagu Balearów zatonął w czasie sztormu francuski statek pasażerski Lamoricière; zginęło 301 spośród 394 osób na pokładzie.
1943 – Dokonano oblotu amerykańskiego samolotu pasażerskiego Lockheed Constellation.
1945 – Wojna na Pacyfiku: rozpoczęła się bitwa o Luzon (Filipiny).
1950 – Izrael uznał Chińską Republikę Ludową.
1951 – Otwarto oficjalnie kwaterę główną ONZ w Nowym Jorku.
1952 – Premier Izraela Dawid Ben Gurion wystąpił z orędziem w Knesecie, przedstawiając plan negocjacji z Niemcami Zachodnimi w sprawie rekompensat za Holocaust.
1957:
Premier Wielkiej Brytanii Anthony Eden podał się do dymisji w następstwie kryzysu sueskiego.
Reaktywowano Czeczeńsko-Inguską Autonomiczną Socjalistyczną Republikę Radziecką.
1960 – W Egipcie rozpoczęto budowę tamy assuańskiej.
1963 – Dokonano oblotu radzieckiego myśliwca Jak-36.
1964 – W antyamerykańskich zamieszkach w strefie Kanału Panamskiego zginęło 29 osób.
1965 – Rząd Demokratycznej Republiki Konga poinformował o egzekucji ponad 500 komunistycznych rebeliatów, którzy w 1964 roku zajęli miasto Stanleyville (Kisangani) i wymordowali 8 tys. mieszkańców i 185 białych zakładników.
1968 – Ustanowiono flagę Mauritiusa.
1969 – W Wielkiej Brytanii odbył się pierwszy lot prototypu pasażerskiego samolotu naddźwiękowego Concorde.
1972 – W porcie w Hongkongu spłonął brytyjski liniowiec pasażerski RMS Queen Elizabeth, od czasu sprzedaży w 1969 roku używany tam jako pływający uniwersytet.
1975:
14 osób zginęło w katastrofie samolotu DHC-6 Twin Otter w Whittier w Kalifornii.
W Hartford w stanie Connecticut otwarto kompleks sportowo-rozrywkowy XL Center.
1976:
Dorota z Mątowów została beatyfikowana przez papieża Pawła VI.
Libańska wojna domowa: oddziały muzułmańskie rozpoczęły oblężenie chrześcijańskiego miasta Damur, zakończone 20 stycznia masakrą kilkuset mieszkańców.
Założono Uniwersytet w Maastricht (Holandia).
1979 – Bill Clinton został gubernatorem stanu Arkansas.
1980 – W Arabii Saudyjskiej ścięto publicznie 63 islamskich radykałów, którzy w listopadzie 1979 roku brali udział w zajęciu meczetu w Mekce.
1981 – Francisco Pinto Balsemão został premierem Portugalii.
1984 – Po raz pierwszy od 10 lat zebrał się parlament Jordanii.
1986:
Na zdjęciach wykonanych przez sondę Voyager 2 została odkryta Kresyda, jeden z księżyców Urana.
Polaroid Corporation wygrała spór patentowy z Kodakiem, zmuszając go do wycofania się z rynku fotografii błyskawicznej.
1991:
Radzieckie wojska zostały wyprowadzone na ulice Wilna.
W Genewie doszło do "spotkania ostatniej szansy" sekretarza stanu USA Jamesa Bakera i ministra spraw zagranicznych Iraku Tarika Aziza, po którym Baker stwierdził, że nic nie zapowiada podporządkowania się Iraku rezolucjom ONZ dotyczącym opuszczenia Kuwejtu.
1992:
Bośniaccy Serbowie ogłosili powstanie niepodległej Republiki Serbskiej.
Czasopismo Nature poinformowało o odkryciu trzech pierwszych planet pozasłonecznych przez polskiego astronoma Aleksandra Wolszczana.
1996:
Czeczeńscy bojownicy dokonali ataku na Kizlar w Dagestanie.
Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski udał się w pierwszą podróż zagraniczną do Niemiec i Francji.
1997:
29 osób zginęło w katastrofie należącego do linii Comair samolotu Embraer 120 "Brasilia" pod Detroit (Michigan).
W Jerozolimie odbyło się prawykonanie kompozycji Krzysztofa Pendereckiego Siedem bram Jerozolimy, skomponowanej z okazji 3-tysięcznej rocznicy założenia miasta.
2001 – Wystrzelono chiński bezzałogowy statek kosmiczny Shenzhou 2.
2005:
Pierwsze wybory prezydenckie w Autonomii Palestyńskiej wygrał Mahmud Abbas.
W Nairobi podpisano traktat pokojowy kończący wojnę domową w Sudanie i przyznający autonomię Sudanowi Południowemu.
2007:
W Czechach powołano drugi rząd Mirka Topolánka.
W San Francisco zaprezentowano iPhone'a.
2008 – Hashim Thaçi został premierem Kosowa.
2009 – Somalijscy piraci po wpłaceniu 3 mln dolarów okupu zwolnili tankowiec MV Sirius Star.
2011:
77 osób zginęło w katastrofie lotu Iran Air 277 nieopodal miasta Urmia w prowincji Azerbejdżan Zachodni w Iranie.
Rozpoczęło się referendum niepodległościowe w Sudanie Południowym.
Urodzili się
1554 – (lub 15 stycznia) Grzegorz XV, papież (zm. 1623)
1590 – Simon Vouet, francuski malarz (zm. 1649)
1624 – Meishō, cesarzowa Japonii (zm. 1696)
1657 – Johann Friedrich von Alvensleben, pruski dyplomata (zm. 1728)
1658 – Nicolas Coustou, francuski rzeźbiarz (zm. 1733)
1728 – Thomas Warton, angielski poeta (zm. 1790)
1735 – John Jervis, hrabia St Vincent, brytyjski dowódca wojskowy, admirał, polityk (zm. 1823)
1745 – Caleb Strong, amerykański prawnik, polityk, gubernator Massachusetts (zm. 1819)
1776 – Ludwig Rhesa, niemiecki duchowny ewangelicki, poeta, filolog (zm. 1840)
1801 – Józef Kowalewski, polski orientalista, badacz języka mongolskiego i lamaizmu (zm. 1878)
1818 – Tomasz Reggio, arcybiskup Genui, błogosławiony katolicki (zm. 1901)
1823 – Friedrich von Esmarch, niemiecki lekarz, chirurg (zm. 1908)
1831 – Agaton Giller, polski dziennikarz, pisarz, polityk, członek Komitetu Centralnego Narodowego i Rządu Narodowego (zm. 1887)
1832 – Félix-Gabriel Marchand, kanadyjski publicysta, polityk, premier Quebecu (zm. 1900)
1835 – Yatarō Iwasaki, japoński finansista, założyciel Mitsubishi (zm. 1885)
1849 – John Hartley, brytyjski tenisista, mistrz Wimbledonu (zm. 1935)
1854 – Lady Jeanette Jerome, matka premiera Wielkiej Brytanii Winstona Churchilla (zm. 1921)
1862 – Nicolas Maurice Arthus, francuski fizjolog, immunolog (zm. 1945)
1864 – Władimir Stiekłow, rosyjski matematyk (zm. 1926)
1868 – Søren Peder Lauritz Sørensen, duński biochemik, fizyk, chemik, twórca skali pH (zm. 1939)
1869:
Richard Abegg, niemiecki fizyk, chemik (zm. 1910)
Władysław Heinrich, polski filozof, psycholog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1957)
1872:
Ivar Lykke, norweski polityk, premier Norwegii (zm. 1949)
Maria Clelia Nanetti, włoska misjonarka, męczennica, święta katolicka (zm. 1900)
1873 – John Flanagan, amerykański lekkoatleta, młociarz, mistrz olimpijski (zm. 1938)
1876:
Robert Michels, niemiecki socjolog (zm. 1936)
Adolf Nowaczyński, polski pisarz, satyryk (zm. 1944)
1878 – Janusz Chmielowski, polski inżynier budowy maszyn, matematyk, taternik, alpinista (zm. 1968)
1878 – John Watson, amerykański psycholog (zm. 1958)
1881 – Giovanni Papini, włoski dziennikarz, pisarz (zm. 1956)
1885 – Charles Bacon, amerykański lekkoatleta, biegacz, płotkarz, mistrz olimpijski (zm. 1968)
1889 – Janina Ordężanka, polska aktorka (zm. 1981)
1890:
Karel Čapek, czeski pisarz, filozof, tłumacz (zm. 1938)
Kurt Tucholsky, niemiecki pisarz, dziennikarz (zm. 1935)
1891 – Józef Korczak, polski poeta, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej (zm. 1920)
1894 – Henryk Stażewski, polski malarz (zm. 1988)
1897 – Jerzy Ostrowski, polski pisarz (zm. 1942)
1898:
Vilma Bánky, amerykańska aktorka pochodzenia węgierskiego (zm. 1991)
Gracie Fields, angielska piosenkarka, aktorka (zm. 1979)
1900:
Annibale Ciarniello, włoski żołnierz, weteran I wojny światowej (zm. 2007)
Wasilij Grabin, rosyjski konstruktor artylerii (zm. 1980)
1901:
Ishman Bracey, amerykański muzyk bluesowy (zm. 1970)
Maria Chmurkowska, polska aktorka (zm. 1979)
1902 – Josemaría Escrivá de Balaguer, święty, hiszpański duchowny katolicki, założyciel Opus Dei (zm. 1975)
1907 – Feliks Konarski, polski pisarz, autor tekstów piosenek, aktor kabaretowy (zm. 1991)
1908:
Simone de Beauvoir, francuska pisarka (zm. 1986)
A.I. Bezzerides, amerykański pisarz, scenarzysta filmowy (zm. 2007)
1909:
Danielle Casanova, francuska działaczka komunistyczna (zm. 1943)
Sir Anthony Mamo, maltański polityk, prezydent Malty (zm. 2008)
Bogdan Szymkowski, polski aktor (zm. 1984)
1910 – Wilhelm Pluta, sługa Boży, polski duchowny katolicki, biskup zielonogórsko-gorzowski (zm. 1986)
1911 – Euzebiusz Luberadzki, polski aktor (zm. 1977)
1913:
Leon Łabędzki, polski aktor (zm. 2001)
Richard Nixon, amerykański polityk, wiceprezydent i prezydent USA (zm. 1994)
1914 – Kenny Clarke, amerykański perkusista jazzowy (zm. 1985)
1915 – Fernando Lamas, argentyński aktor (zm. 1982)
1918 – Stanisław Leopold, polski harcmistrz, żołnierz AK, podporucznik, uczestnik powstania warszawskiego (zm. 1944)
1920:
João Cabral de Melo Neto, brazylijski poeta (zm. 1999)
Mieczysław Pawlikowski, polski aktor, lotnik (zm. 1978)
1921 – Ágnes Keleti, węgierska gimnastyczka spotowa, mistrzyni olimpijska
1922:
Har Gobind Khorana, amerykański biochemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 2011)
Mieczysław Grudzień, polski dowódca wojskowy, generał, kontradmirał, polityk, minister ds. kombatantów (zm. 2010)
Ahmed Sékou Touré, gwinejski polityk, prezydent Gwinei (zm. 1984)
1923:
Halina Racięcka, polska aktorka (zm. 1972)
Wiktor Żylin, ukraiński piłkarz, trener piłkarski (zm. 2009)
1924 – Siergiej Paradżanow, ormiański reżyser filmowy (zm. 1990)
1925:
Lee Van Cleef, amerykański aktor (zm. 1989)
Jerzy Wittlin, polski pisarz, satyryk (zm. 1989)
1926 – Józef Nalberczak, polski aktor (zm. 1992)
1927:
Adolfo Antonio Suárez Rivera, meksykański duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Monterrey (zm. 2008)
Rodolfo Walsh, argentyński pisarz, dziennikarz (zm. 1977)
1928:
Judith Krantz, amerykańska pisarka
Domenico Modugno, włoski piosenkarz (zm. 1994)
1929:
Ulu Grosbard, belgijski reżyser filmowy
Heiner Müller, niemiecki pisarz (zm. 1995)
1930:
Andrzej Chiczewski, polski dziennikarz, reżyser filmów dokumentalnych (zm. 1997)
Szymon Janiczko, polski hokeista, reprezentant Polski, uczestnik Igrzysk Olimpijskich
Paweł Kołczin, rosyjski biegacz narciarski, mistrz olimpijski (zm. 2010)
Igor Netto, rosyjski piłkarz, reprezentant ZSRR, mistrz olimpijski (zm. 1999)
Wojciech Piętowski, polski kompozytor, pianista (zm. 2000)
1931:
Algis Budrys, amerykański pisarz pochodzenia litewskiego (zm. 2008)
Henryk Kluba, polski reżyser filmowy, profesor i rektor Wyższej Szkoły Filmowej w Łodzi (zm. 2005)
1932:
Józef Sajdak, polski aktor
Zygmunt Wiaderny, polski aktor (zm. 1999)
1933:
Wilbur Smith, południowoafrykański pisarz
Jan Tyszler, polski operator filmowy
1934 – Barbara Połomska, polska aktorka
1935 – Bob Denver, amerykański aktor (zm. 2005)
1936 – Georg Bamberg, niemiecki polityk
1938 – Ryszard Kuziemski, polski reżyser filmów animowanych
1939:
Kiko Argüello, hiszpański malarz, założyciel Drogi Neokatechumenalnej
Jimmy Boyd, amerykański piosenkarz, aktor (zm. 2009)
Adam Raczkowski, polski aktor (zm. 1988)
Susannah York, brytyjska aktorka (zm. 2011)
1940:
Barbara Buczek, polska kompozytorka, pianistka, pedagog (zm. 1993)
Ruth Dreifuss, szwajcarska polityk, prezydent Szwajcarii
1941:
Joan Baez, amerykańska piosenkarka folkowa
Jerzy Derfel, polski kompozytor, pianista, twórca muzyki filmowej
1943 – Stanisław Nyczaj, polski poeta
1944:
Mieczysław Gil, polski polityk, działacz związkowy, poseł na Sejm RP
Jimmy Page, angielski gitarzysta zespołu Led Zeppelin
1945:
Danny Fiszman, brytyjski przedsiębiorca, działacz sportowy, dyrektor Arsenalu Londyn (zm. 2011)
Małgorzata Musierowicz, polska pisarka
Lewon Ter-Petrosjan, armeński polityk, prezydent Armenii
1946:
Wojciech Deneka, polski aktor
Tadeusz Janczenko, polski lekkoatleta, wieloboista, uczestnik Igrzysk Olimpijskich
Mogens Lykketoft, duński polityk, minister finansów, minister spraw zagranicznych
1947:
Jurij Bałujewski, rosyjski dowódca wojskowy, generał, szef sztabu sił zbrojnych Rosji, wiceminister obrony
Stefka Jordanowa, bułgarska lekkoatletka, sprinterka (zm. 2011)
1948:
Cassie Gaines, amerykańska wokalistka zespołu The Honkettes (zm. 1977)
Susana Dosamantes, meksykańska aktorka
Jan Tomaszewski, polski piłkarz, trener piłkarski, publicysta, reprezentant Polski, wicemistrz olimpijski
1950 – Sir Alec Jeffreys, brytyjski genetyk, laureat Nagrody im. Alberta Laskera
1951:
Michel Barnier, francuski polityk, minister spraw zagranicznych
Crystal Gayle, amerykańska piosenkarka
Konstanty Miodowicz, polski polityk, szef Kontrwywiadu Wojskowego, poseł na Sejm RP
1952 – Marek Belka, polski ekonomista, polityk, wicepremier, minister finansów, premier Polski, profesor Uniwersytetu Łódzkiego
1953 – David Hewson, brytyjski pisarz
1954 – Philippa Gregory, brytyjska pisarka
1956:
Kimberly Beck, amerykańska aktorka
Lucyna Langer-Kałek, polska lekkoatletka, płotkarka, medalistka olimpijska, mistrzyni Europy
Waltraud Meier, niemiecka śpiewaczka operowa (mezzosopran)
Imelda Staunton, brytyjska aktorka
1958:
Mehmet Ali Ağca, turecki terrorysta, sprawca zamachu na Jana Pawła II
Krzysztof Franieczek, polski aktor
1959:
Ridvan Dibra, albański pisarz, dziennikarz
Rigoberta Menchú Tum, gwatemalska działaczka praw człowieka, laureatka Nagrody Nobla
1961 – Yannick Stopyra, francuski piłkarz, reprezentant Francji
1962 – Ray Houghton, irlandzki piłkarz, reprezentant Irlandii
1963 – Jiří Parma, czeski skoczek narciarski, mistrz świata, medalista olimpijski
1964:
Agnieszka Czopek, polska pływaczka, medalistka olimpijska
Luca Lionello, włoski aktor
1965:
Muggsy Bogues, amerykański koszykarz
Iain Dowie, północnoirlandzki piłkarz, reprezentant Irlandii Północnej
Eric Erlandson, amerykański gitarzysta zespołu Hole
Haddaway, niemiecki piosenkarz pochodzenia trynidadzkiego
Joely Richardson, brytyjska aktorka
1966 – Farah Khan, indyjska reżyserka filmowa
1967:
Claudio Caniggia, argentyński piłkarz, reprezentant Argentyny, wicemistrz świata
Steven Harwell, amerykański wokalista zespołu Smash Mouth
Dave Matthews, amerykański wokalista zespołu Dave Matthews Band
Kazimierz Moskal, polski piłkarz, reprezentant Polski
Rick Rozz, amerykański gitarzysta zespołów: Massacre i Death
1968 – Joey Lauren Adams, amerykańska aktorka, reżyserka filmowa
1970:
Lara Fabian, belgijska piosenkarka
Alex Staropoli, włoski muzyk zespołu Rhapsody of Fire
1971:
Daniel Dumile, brytyjski piosenkarz
Maciej Starosta, polski perkusista zespołów: Acid Drinkers i 2Tm2,3
1972:
Yannis Baraban, francuski aktor, reżyser
Danny Sonner, północnoirlandzki piłkarz
1973:
Kostadin Angełow, bułgarski piłkarz, trener piłkarski
Sean Paul, jamajski piosenkarz
Ołeksandr Wiuchin, ukraiński hokeista (zm. 2011)
1974:
Farhan Akhtar, indyjski reżyser filmowy
Wangyel Dorji, bhutański piłkarz, reprezentant Bhutanu
Sávio, brazylijski piłkarz, reprezentant Brazylii, medalista olimpijski
1975:
James Beckford, jamajski lekkoatleta, skoczek w dal, wicemistrz świata, wicemistrz olimpijski
Adrianna Jaroszewicz, polska aktorka
Karim Zaza, marokański piłkarz, bramkarz, reprezentant Maroka
1976:
Yoanka González, kubańska kolarka torowa
Magdalena Kludacz, polska szachistka
Anita Sajnóg, polska aktorka, piosenkarka
1977:
Grzegorz Mordzak, polski koszykarz
Stefan Selakovic, szwedzki piłkarz pochodzenia serbskiego
1978:
Gennaro Gattuso włoski piłkarz, reprezentant Włoch
A. J. McLean, amerykański wokalista zespołu Backstreet Boys
Simone Niggli-Luder, szwajcarska zawodniczka w biegu na orientację, mistrzyni świata
1979:
Daniele Conti, włoski piłkarz
Markus Larsson, szwedzki narciarz alpejski, wicemistrz świata
Tatiana Puczek, białoruska tenisistka
Tomiko Van, japońska piosenkarka
Peter Žonta, słoweński skoczek narciarski, medalista olimpijski
1980:
Arta Bajrami, albańska piosenkarka z Kosowa
Francisco Pavón, hiszpański piłkarz
Michał Szułdrzyński, polski politolog, publicysta
Maciej Tataj, polski piłkarz
1981:
Emanuele Sella, włoski kolarz szosowy
Euzebiusz Smolarek, polski piłkarz, reprezentant Polski
Ksawery Szlenkier, polski aktor
1982:
Weronika Korthals, polska wokalistka zespołu Ha-Dwa-O!
Kate Middleton, brytyjska historyk sztuki, żona brytyjskiego księcia Williamem
Grétar Steinsson, islandzki piłkarz, reprezentant Islandii
1983 – Tomasz Wylenzek, niemiecki kajakarz pochodzenia polskiego, mistrz olimpijski
1984:
Vincent Descombes Sevoie, francuski skoczek narciarski
Derlis Florentín, paragwajski piłkarz (zm. 2010)
Weronika Rosati, polska aktorka
1985 – Bobô, brazylijski piłkarz
1986 – Agnieszka Renc, polska wioślarka
1987:
Lucas Leiva, brazylijski piłkarz, reprezentant Brazylii, medalista olimpijski
Paolo Nutini, szkocki piosenkarz
1988 – Marc Crosas, hiszpański piłkarz
1989:
Michael Beasley, amerykański koszykarz
Kinga Byzdra, polska piłkarka ręczna, reprezentantka Polski
Nina Dobrev, kanadyjska aktorka pochodzenia bułgarskiego
Michaëlla Krajicek, holenderska tenisistka
Zmarli
710 – Adrian z Canterbury, święty, benedyktyn, arcybiskup Canterbury (ur. ?)
1499 – Jan Cicero, elektor Brandenburgii (ur. 1455)
1514 – Anna Bretońska, księżna Bretanii, królowa Francji, żona Karola VIII (ur. 1477)
1571 – Nicolas Durand de Villegaignon, francuski dowódca wojskowy, gubernator Bretanii (ur. 1510)
1658 – Melchior von Hatzfeldt, austriacki dowódca wojskowy, feldmarszałek (ur. 1593)
1725 – Francesco Acquaviva d'Aragona, włoski duchowny katolicki, kardynał (ur. 1665)
1757 – Bernard Fontenelle, francuski filozof, pisarz (ur. 1657)
1774 – Jacques-François Blondel, francuski architekt (ur. 1705)
1799 – Maria Gaetana Agnesi, włoska lingwistka, matematyk, filozof (ur. 1718)
1819 – Katarzyna Pawłowna Romanowa, królowa Wirtembergii, żona Wilhelma I (ur. 1788)
1832 – Karl von Kügelgen, niemiecki malarz (ur. 1772)
1840:
Teresa Kim, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1797)
Agata Yi, koreańska męczennica, święta katolicka (ur. 1824)
1848 – Caroline Herschel, brytyjska astronom pochodzenia niemieckiego (ur. 1750)
1850 – Jan Kanty Andrusikiewicz, polski pedagog, organista, przywódca powstania chochołowskiego (ur. 1815)
1862 – Paulina Jaricot, sługa Boża, francuska mistyczka, założycielka ruchu Żywy Różaniec (ur. 1799)
1873 – Napoleon III Bonaparte, francuski polityk, prezydent Francji i cesarz Francuzów (ur. 1808)
1878 – Wiktor Emanuel II, król Sardynii i Włoch (ur. 1820)
1884 – Daniel Harrwitz, niemiecki szachista (ur. 1823)
1889 – Alessandro Gavazzi, włoski duchowny katolicki (ur. 1809)
1905 – Louise Michel, francuska pisarka (ur. 1830)
1907 – Maria Sachsen-Altenburg, królowa Hanoweru, żona Jerzego V (ur. 1818)
1908:
Wilhelm Busch, niemiecki poeta, satyryk, rysownik (ur. 1832)
Abraham Goldfaden, żydowski pisarz (ur. 1840)
1916 – Tadeusz Ajdukiewicz, polski malarz (ur. 1852)
1918 – Émile Reynaud, francuski wynalazca, prekursor techniki filmowej (ur. 1844)
1923 – Katherine Mansfield, nowozelandzka pisarka (ur. 1888)
1927 – Houston Stewart Chamberlain, niemiecki filozof pochodzenia brytyjskiego (ur. 1855)
1928 – Antoni Osuchowski, polski prawnik, publicysta, działacz narodowy na Śląsku, Warmii i Mazurach (ur. 1849)
1933 – Daphne Akhurst, australijska tenisistka, mistrzyni Australian Open (ur. 1903)
1936 – John Gilbert, amerykański aktor (ur. 1899)
1939 – Johann Strauss III, austriacki kompozytor (ur. 1866)
1940 – Tadeusz Garbowski, polski zoolog, filozof, malarz, poeta, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (ur. 1869)
1942:
Heber Curtis, amerykański astronom (ur. 1872)
Jerzy Różycki, polski matematyk, kryptolog (ur. 1909)
1943 – Władysław Jan Jasiński, polski pedagog, instruktor harcerski, żołnierz AK, dowódca oddziału Jędrusie (ur. 1909)
1944 – Antanas Smetona, litewski polityk, prezydent Litwy (ur. 1874)
1947 – Karl Mannheim, niemiecki socjolog (ur. 1893)
1958 – Józef Szkolnikowski, polski trener piłkarski, działacz sportowy, wiceprezes PZPN (ur. 1889)
1960 – Helena Zarembina, polska aktorka (ur. 1895)
1961 – Emily Greene Balch, amerykańska pisarka, laureatka Nagrody Nobla (ur. 1867)
1966 – Friedrich Wilhelm Foerster, niemiecki filozof, pedagog (ur. 1869)
1968 – Louis Aubert, francuski kompozytor (ur. 1877)
1969 – Stanisław Dąbrowski, polski aktor, reżyser teatralny, historyk teatru (ur. 1889)
1970 – Mieczysław Grydzewski, polski historyk, dziennikarz (ur. 1894)
1975 – Pierre Fresnay, francuski aktor (ur. 1897)
1979 – Pier Luigi Nervi, włoski inżynier budownictwa (ur. 1891)
1980:
Gaetano Belloni, włoski kolarz szosowy, zwycięzca Giro d'Italia (ur. 1892)
Aleksander Tupalski, polski piłkarz, hokeista na lodzie, reprezentant Polski, uczestnik Igrzysk Olimpijskich (ur. 1900)
1981:
Jerzy Kolasiński, polski kompozytor i dyrygent (ur. 1906)
Kazimierz Serocki, polski kompozytor, pianista (ur. 1922)
1985 – Sir Robert Mayer, brytyjski biznesmen, filantrop (ur. 1879)
1987:
Zbigniew Cynkutis, polski reżyser teatralny (ur. 1938)
Arthur Lake, amerykański aktor (1905)
1989 – Szczepan Baczyński, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1901)
1991 – Marian Czuchnowski, polski pisarz (ur. 1909)
1992 – Bill Naughton, brytyjski dramaturg (ur. 1910)
1993 – Sir Paul Hasluck, australijski historyk, polityk, dyplomata, minister spraw zagranicznych, gubernator generalny Australii (ur. 1905)
1995:
Peter Cook, angielski aktor, pisarz, satyryk (ur. 1937)
Gisela Mauermayer, niemiecka lekkoatletka, dyskobolka, miotaczka, mistrzyni olimpijska, mistrzyni Europy (ur. 1913)
Souphanouvong, książę, laotański polityk, prezydent Laosu (ur. 1909)
Jan Piotr Stępień, polski duchowny katolicki, biblista, rektor Akademii Teologii Katolickiej (ur. 1910)
1996:
Jerzy Chluski, polski operator filmowy (ur. 1914)
Maria Kusion, polska lekkoatletka, sprinterka, uczestniczka Igrzysk Olimpijskich (ur. 1936)
Walter M. Miller, Jr., amerykański pisarz (ur. 1923)
Ildefons Pauler, austriacki duchowny katolicki, wielki mistrz zakonu krzyżackiego (ur. 1903)
Józef Wiśniewski, polski hokeista (ur. 1940)
1997:
Anna Lisowska-Niepokólczycka, polska pisarka (ur. 1930)
Edward Osóbka-Morawski, polski polityk, przewodniczący PKWN, premier (ur. 1909)
Jesse White, amerykański aktor (ur. 1917)
1998:
Ken'ichi Fukui, japoński chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1918)
Alberto Isaac, meksykański reżyser filmowy (ur. 1925)
Imi Lichtenfeld, izraelski zawodnik sztuki walki, twórca Krav maga (ur. 1910)
Zygmunt Najdowski, polski polityk, minister kultury i sztuki (ur. 1932)
2001:
Paul Vanden Boeynants, belgijski polityk, premier Belgii (ur. 1919)
Jerzy Kasprzycki, polski dziennikarz (ur. 1930)
2002 – Józef Olszewski, polski polityk, działacz partyjny, ambasador (ur. 1916)
2004:
Norberto Bobbio, włoski prawnik, filozof, politolog (ur. 1909)
Zhou Erfu, chiński pisarz (ur. 1914)
Song Hào, wietnamski generał, polityk, działacz komunistyczny (ur. 1917)
2005:
Gonzalo Gavira, meksykański filmowiec, specjalista efektów dźwiękowych (ur. 1925)
Koji Hashimoto, japoński reżyser filmowy (ur. 1936)
2007:
Elmer Symons, południowoafrykański motocyklista wyścigowy (ur. 1977)
Jean-Pierre Vernant, francuski historyk (ur. 1914)
2008:
Kazimierz Milner, polski polityk, działacz związkowy, poseł na Sejm (ur. 1942)
Irena Pomorska, polska egiptolog (ur. 1933)
2009:
Dave Dee, angielski wokalista zespołu Dave Dee, Dozy, Beaky, Mick & Tich (ur. 1941)
René Herms, niemiecki lekkoatleta, biegacz (ur. 1982)
Kaarle Ojanen, fiński szachista (ur. 1918)
Zygmunt Zieliński, polski ekonomista, profesor i rektor Politechniki Szczecińskiej (ur. 1929)
2010:
Améleté Abalo, togijski trener piłkarski (ur. 1962)
Armand Gaétan Razafindratandra, madagaskarski duchowny katolicki, arcybiskup Antananarywy, kardynał (ur. 1925)
2011:
Maria Paradowska, polska historyk, etnolog, etnograf (ur. 1932)
Howard Wallace Pollock, amerykański polityk (ur. 1920)
Jerzy Woźniak, polski piłkarz (ur. 1932)
Peter Yates, angielski reżyser filmowy (ur. 1929)
2012 – Malam Bacai Sanhá, gwinejski polityk, prezydent Gwinei Bissau (ur. 1947)
Przypisy
Czy wiesz że...? beta
Bogusław Miedziński (ur. 22 marca 1891 w Miastkowie Kościelnym, zm. 8 maja 1972 w Londynie) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, polityk, i dziennikarz, poseł na Sejm I, II, III i IV kadencji, minister w rządzie Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Bartla, wicemarszałek Sejmu, senator V kadencji i Marszałek Senatu II RP, wolnomularz.
Francuska Akademia Nauk (fr. Académie des sciences) – korporacja uczonych założona w roku 1666 przez Ludwika XIV. Bezpośrednim inicjatorem jej utworzenia był Jan Baptysta Colbert, którego zamysłem było pobudzenie i wsparcie badań naukowych we Francji. Założenie tej akademii było prekursorskim posunięciem w dziedzinie organizacji nauki w XVII i XVIII wieku – była ona jedną z pierwszych tego rodzaju instytucji.
Bitwa pod Szejnową – stoczona między 27-28 grudnia 1877 a 9 stycznia 1878 w czasie wojny rosyjsko-tureckiej 1877-1878 w rejonie na południe od przełęczy Szipka pod wsią Szejnowa pomiędzy wojskami tureckimi pod dowództwem Wessel-paszy (ok. 30 – 35 tys. żołnierzy) a wojskami rosyjskimi pod dowództwem gen. F. F Radeckiego (54 tys. żołnierzy). Turcy zajmowali pozycje w górach na podejściach do przełęczy. Południowy oddział wojsk rosyjskich otrzymał zadanie przejścia przez Bałkany i natarcia na Kazanlak i Adrianopol (obecnie Edirne w Turcji). W celu przejścia przez Bałkany Rosjanie wydzielili dwa oddziały: lewa kolumna pod dowództwem gen. Świetopełka-Mirskiego (ok. 24 tys. żołnierzy i 24 działa w tym batalion bułgarski) i prawa kolumna pod dowództwem gen. M. D Skobielewa (26,5 tys. żołnierzy i 14 dział, w tym pięć batalionów Bułgarów). Oddziały te posuwając się przez przełęcze miały od skrzydeł okrążyć siły Wessel-paszy (23 tys. żołnierzy) na przełęczy Szipka. Natarcie rozpoczęto 24 grudnia (5 stycznia) i szło opornie, szczególnie w prawej kolumnie, ze względu na głębokie śniegi. 26 grudnia (7 stycznia) lewa kolumna doszła do obozu tureckiego. Prawa kolumna doszła do obozu 27/28 grudnia. Rankiem 28 grudnia (8 stycznia) lewa kolumna zaatakowała obóz ze wschodu i zajęła pierwszą linie umocnień, odpierając kontratak. Prawa kolumna nie mogąc się skoncentrować przed atakiem, przeprowadziła tylko działania demonstracyjne. 28 grudnia (9 stycznia) Turcy dwa razy kontratakowali lewą kolumnę ale zostali odrzuceni, po czym wojska rosyjskie przeszły do ataku i zajęły miasto Szipka (na północny wschód od przełęczy) i pierwszą linię redut obronnych, podchodząc do obozu. Prawa kolumna przeszła do natarcia trochę później i podeszła do obozu z zachodu i także zajęła pierwszą linię redut obronnych. Okrążone wojska tureckie o godzinie piętnastej skapitulowały. Rosjanie wzięli do niewoli 22 tys. żołnierzy i 83 działa. Do niewoli dostał się Wessel-pasza. Straty tureckie wyniosły ok. 1 tysiąca żołnierzy zabitych i rannych. Straty rosyjskie to ok. 5 tys. żołnierzy.
Prezydent Stanów Zjednoczonych – głowa państwa, szef administracji federalnej, naczelny dowódca sił zbrojnych, szef rządu, a także lider swojej partii. Konstytucja nadała mu wiele prerogatyw, co sprawia, iż zajmuje on kluczowe miejsce w systemie politycznym Stanów Zjednoczonych.
|
