Ałma Ata - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 43°16′39″N 76°53′45″E / 43.2775, 76.89583

Ałmaty (Ałma Ata, Ałmaty, kaz.: Алматы) – największe miasto Kazachstanu, położone w południowo-wschodniej części kraju, na wysokości ok. 700 m n.p.m. u podnóża Zailijskiego Ałatau (Tienszan), w pobliżu granicy z Kirgistanem, stolica do 1998.

Dane ogólne

Główny ośrodek przemysłowy, kulturalny i naukowy Kazachstanu; Akademia Nauk, 12 wyższych uczelni, w tym uniwersytet. Miasto posiada międzynarodowy port lotniczy; kompleks sportowy Medeo, który jest najwyżej położonym lodowiskiem na świecie. Okolice miasta charakteryzują się dużą aktywnością sejsmiczną.

Ałatau Zailijski – pasmo górskie w Tienszanie, na granicy Kirgistanu i Kazachstanu, rozciągające się na długości ok. 400 km. Najwyższym szczytem jest położony w Kazachstanie Tałgar, wznoszący się na wysokość 4973 m n.p.m.. U podnóża gór znajduje się miasto Ałma-Ata.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Historia

Na trasie starego jedwabnego szlaku w 1854 Rosjanie założyli twierdzę Wiernyj z 470 żołnierzami i oficerami załogi, wokół której zaczęła wyrastać osada. W 1867 liczyła 10 tys. mieszkańców i uzyskała prawa miejskie. W 1921 zmieniono jego nazwę na Ałma-Ata (Ojciec jabłek), przywracając starą nazwę kazachskiej osady, a w 1993 na Ałmaty (w Polsce wciąż obowiązuje nazwa Ałma-Ata lub Ałma Ata, jednak Ałmaty jest też używane). W 1929 miasto miało 45 tys. mieszkańców i przeniesiono do niego stolicę z Kyzyłordy. Miasto rozwinęło się szybko po doprowadzeniu linii kolei turkiestańsko-syberyjskiej. Zostało stolicą Kazachskiej SRR, a później niepodległego Kazachstanu. Za czasów radzieckich byli w nim przetrzymywani Polacy. W 1998 straciło status stolicy na rzecz Astany, która ulokowana jest znacznie bardziej w centrum Kazachstanu niż Ałma-Ata. Miasto ubiegało się o organizację Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2014 roku, jednak kandydatura tego miasta odpadła w pierwszym etapie wyboru. W 2011 roku otwarto pierwszy odcinek metra. Miasto będzie organizatorem zimowej uniwersjady w roku 2017.

Tienszan, Tien-szan (chin. 天山 - tiān shān: "niebiańskie góry") – wielkie pasmo górskie w Azji Środkowej, na pograniczu Kazachstanu, Kirgistanu i Chin.

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.

Zabytki

rosyjska cerkiew z 1907

opera z 1934 roku w stylu socrealistycznym

Transport

Od 1929 roku jeżdżą autobusy, od 1937 tramwaje, a od 1944 trolejbusy. Planuje się budowę trasy szybkiego tramwaju oraz wydzielonej trasy autobusowej (tramwaj szynowy). Od 1 grudnia 2011 zostało otwarte metro. Są dwa dworce kolejowe - Ałmaty-1 oraz Ałmaty-2. Dworzec Ałmaty-1 przeznaczony jest dla pociągów tranzytowych z Rosyjskiej Syberii, Ałmaty-2 - centralny. Funkcjonuje tu także międzynarodowy port lotniczy Ałmaty.

Cerkiew (z gr. kyriaké - należąca do Pana, w uzupełnieniu do eklezja - lud, zgromadzenie, później świątynia, kościół) – budynek przeznaczony do sprawowania nabożeństw w cerkwi prawosławnej lub unickiej (greckokatolickiej). Jest przestrzenią sakralną dla celebracji Boskiej Liturgii. Prawosławni oraz grekokatolicy wierzą, iż jest ona miejscem szczególnego przebywania samego Boga. Nazwa cerkiew w języku staropolskim oznaczała po prostu kościół, dopiero w późnym średniowieczu nazwą tą określano tylko kościoły prawosławne.

Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.

Znane osoby urodzone w Ałma-Acie

Rusłana Korszunowa - pochodząca z Kazachstanu modelka

Dmitrij Strelnikoff (ros. Дмитрий Александрович Стрельников) (ur. 1969) – rosyjski pisarz, biolog, podróżnik i dziennikarz.

Władimir Żyrinowski - rosyjski polityk

Rosyjska cerkiew

Miasta partnerskie

Ałma-Ata ma 17 umów o współpracy.

Język kazachski (także: język kazaski, kaz. қазақ тілі, қазақша) – język należący do podgrupy kipczacko-nogajskiej, grupy kipczackiej języków tureckich (wraz z z językiem karakałpackim, nogajskim i północnymi dialektami uzbeckiego). Jest on językiem ojczystym dla około 12 milionów ludzi. Poza Kazachstanem używa się go między innymi w Chińskiej Republice Ludowej, Uzbekistanie, Rosji i Mongolii. Mniejsze skupiska Kazachów znajdują się także w Afganistanie, Iranie, Turcji i Niemczech.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Tucson, Stany Zjednoczone

Rennes, Francja

Taegu, Korea Południowa

Moskwa, Rosja

Kazań, Rosja

Wilno, Litwa

Ryga, Łotwa

Tel Awiw-Jafa, Izrael

Budapeszt, Węgry

Aleksandria, Egipt

Urumczi, Chińska Republika Ludowa

Warna, Bułgaria

Przypisy

Encyklopedia PWN, [1].
2017 Universiades Attributed! (ang.). fisu.org. [dostęp 8 grudnia 2011].
Официальный сайт города Алматы :: Города-побратимы

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona miasta Ałma Ata (ros. • ang. • kaz.)

Ałma Ata - Projekty i Budownictwo (ang.)

Zdjęcie satelitarne z Google Maps

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Władimir Wolfowicz Żyrinowski (ros. Владимир Вольфович Жириновский; ur. 29 kwietnia 1946 jako Władimir Wolfowicz Ejdelsztejn w Ałma-Acie, obecnie Kazachstan) – rosyjski polityk, deputowany do Dumy Państwowej i jej wiceprzewodniczący, zasłużony prawnik Federacji Rosyjskiej, doktor nauk filozoficznych. Włada czterema językami, w tym tureckim.