Ten artykuł dotyczy szwedzkiej grupy muzycznej. Zapoznaj się również z: inne znaczenia słowa Abba.

ABBA – szwedzki zespół muzyki pop, w skład którego wchodzili: Anni-Frid Lyngstad, Benny Andersson, Björn Ulvaeus i Agnetha Fältskog. Jego działalność muzyczna przypada na lata siedemdziesiąte i początek lat osiemdziesiątych. Nazwa "ABBA", przyjęta w 1973 r., jest akronimem utworzonym z pierwszych liter imion członków zespołu (Agnetha, Benny, Björn, Anni-Frid). Zespół tworzyły dwa małżeństwa: Agnethy i Björna oraz Anni-Frid z Bennym. ABBA uważana jest za jeden z najlepszych muzycznych zespołów XX wieku. Zespół sprzedał ponad 370 milionów płyt na całym świecie, co czyni go jedną z najbardziej kasowych grup w dziejach.

ABBA zyskała międzynarodową popularność dzięki chwytliwym utworom z prostymi tekstami. Wraz ze wzrostem ich popularności dostawali coraz więcej propozycji koncertowych, co wiązało się ze wzrostem rzeszy fanów w: Europie, Australii, Ameryce Północnej. Podróżowanie stało się sporym problemem, szczególnie z powodu Agnethy Fältskog, która bała się latania i dodatkowo nie chciała opuszczać na zbyt długo swoich dzieci. Z tego powodu menadżer zespołu położył spory nacisk na kręcenie teledysków. Zespół kontynuował również wydawanie studyjnych albumów. Wraz ze wzrostem popularności zespołu, małżeństwa członków zespołu (Benny z Fridą i Björn z Agnethą) zostały zaniedbane, a relacje pomiędzy członkami zespołu zmieniły się. Efekt jest zauważalny w kompozycji muzyki i w twórczych tekstach utworów.

W 1976, podczas jedynego pobytu w Polsce, zespół nagrał w TVP program telewizyjny "ABBA w Studio 2", który wyemitowano 13 listopada.

5 lipca 2008 zespół w pełnym składzie spotkał się i pozował wspólnie do zdjęć przy okazji szwedzkiej premiery filmu opartego na musicalu Mamma Mia! inspirowanego utworami zespołu. Było to pierwsze od ponad dwudziestu lat publiczne spotkanie zespołu.

W 2010 r zespół uzyskał nominację do Rock and Roll Hall of Fame.

Przed ABBĄ (1960-1969)

Logo początkowego składu zespołu.

Benny Andersson (ur. 16 grudnia 1946 r., Sztokholm). Od 1963 roku był członkiem popularnego szwedzkiego zespołu, Hep Stars muzyki pop i rocka, który wykonywał covery międzynarodowych przebojów. Określani byli mianem "Szwedzkich Beatlesów". Benny grał na instrumentach klawiszowych oraz pisał oryginalne kompozycje dla swego zespołu, który zasłynął z takich piosenek jak:

Wszystkie wymienione powyżej stały się przebojami w 1966 roku. Benny współpracował również z Lasse Berghagen, z którą skomponował swoje pierwsze wejście na listę przebojów Svensktoppen, dzięki utworowi "Sagan om lilla Sofi" ("Historia Małej Zofii") w 1968 roku.

Björn Ulvaeus (ur. 25 kwietnia 1945 r., Göteborg). Jego kariera muzyczna zaczęła się, gdy ukończył 18 lat (jako piosenkarz i gitarzysta). Björn zaczął pisać teksty utworów dla swego zespołu, The Hootenanny Singers. Björn napisał także kilka tekstów jako solowy artysta. Wkrótce grupa Ulvaeusa The Hootenanny Singers i grupa Anderssona Hep Stars skrzyżowały swe drogi. W czerwcu 1966 roku Szwedzi zdecydowali się napisać wspólny utwór. Był to "Isn't It Easy to Say", który później został nagrany przez Hep Stars. Stig Anderson był menedżerem zespołu The Hootenanny Singers oraz założycielem Polar Music. Zauważył on duży potencjał w ich współpracy i zachęcił ich do dalszego komponowania. Obaj zaczęli grywać z innymi zespołami na scenie aż do 1969. Razem napisali i wyprodukowali wiele przebojów:

6 lipca 1971 Björn i Agnetha wzięli ślub.

Benny napisał utwór "Hej, Clown" w 1969 na szwedzki finał Konkursu Piosenki Eurowizji. Piosenka znalazła się na I miejscu, ale ponowne głosowanie wykazało, że utwór trafił na II miejsce. Na tym konkursie, Benny spotkał po raz pierwszy piosenkarkę Anni-Frid Lyngstad, która również uczestniczyła w konkursie. Miesiąc później, Benny i Anni-Frid wzięli ślub. Pod koniec lat sześćdziesiątych Hep Stars i The Hootenanny Singers zaczęły się rozpadać. Benny i Björn nagrali swój pierwszy wspólny album w 1970, zatytułowany Lycka ("Szczęście"), który zawierał oryginalne kompozycje śpiewane przez nich.

Agnetha Fältskog (ur. 5 kwietnia 1950 r., Jönköping). Nagrała swoją pierwszą płytę, gdy miała 17 lat i wkrótce została zauważona przez krytyków muzycznych jako utalentowana piosenkarka, kompozytorka i autorka tekstów . Wraz z jej własnymi kompozycjami, nagrała covery zagranicznych przebojów i wykonywała je na tournée w Szwecji. Napisała oryginalny utwór, "Försonade" ("Odkupiony"), na Melodifestivalen, gdy miała 17 lat, ale została odrzucona. Podczas występu w telewizji, Agnetha spotkała po raz pierwszy Anni-Frid Lyngstad w styczniu 1968 roku.

Podczas nagrywania specjalnego programu telewizyjnego w maju 1969 roku, Agnetha spotkała Björna. Po owocnej współpracy i przyjaźni, która później zamieniła się w miłość, postanowili wziąć ślub w 1971 roku. W 1973 roku, Agnetha zagrała główną rolę w oryginalnej szwedzkiej produkcji "Jesus Christ Superstar" jako Maria Magdalena, która otrzymała życzliwe recenzje. Od 1967 do 1975 wydała 5 albumów.

Anni-Frid (Frida) Lyngstad (ur. 15 listopada 1945 r., Ballangen). Śpiewać zaczęła mając 13 lat. Śpiewała z tanecznymi zespołami i pracowała w ukierunkowanym na jazz stylu kabaretowym. Założyła swój własny zespół, Anni-Frid Four. Podczas lata 1967 roku, wygrała Narodowy Konkurs Talentu utworem, "En ledig dag" ("Z dala od Dnia"), który później został włączony do składanki EMI, Frida 1967-1972. Pierwszą nagrodą była możliwość zawarcia kontraktu z EMI oraz występ na żywo w najbardziej popularnym programie telewizyjnym w Szwecji. Ten pierwszy występ w telewizji jak i wiele innych znajduje się w 3,5 godzinnym dokumentalnym filmie pt. "Frida - The DVD". Później wydała jeszcze kilka singli dla EMI, które poświadczyły skuteczność wieloma przebojami na szwedzkiej liście przebojów. Kiedy Benny Andersson zaczął produkować jej nagrania w 1971 roku, osiągnęła swój pierwszy numer 1, "Min egen stad" ("Moje własne miasto").

1 marca 1969 roku, uczestniczyła w Melodifestivalen, gdzie po raz pierwszy spotkała Benny'ego. Kilka tygodni później spotkali się znowu podczas koncertu w południowej Szwecji. Wkrótce po tym wzięli ślub. We wrześniu 1969 roku, Benny wyprodukował jej singel, "Peter Pan". Singel był pierwszą współpracą pomiędzy Anni-Frid, a Benny'em i Björnem, ponieważ to oni napisali piosenkę. W marcu 1971 roku został wydany jej debiutancki album, "Frida", wyprodukowany przez Benny'ego. Lyngstad od 1969 do 1973 roku prezentowała się w wielu rewiach i kabaretach w Sztokholmie. Po stworzeniu ABBY w 1975 roku, nagrała jeszcze inny udany album, "Frida Ensam", który zawierał szwedzkie wykonanie przeboju ABBY, "Fernando", który stał się ogromnym przebojem w Skandynawii zanim angielska wersja została nagrana.

Pierwszy wspólny występ na żywo oraz rozpoczęcie "Festfolk"

Pierwsza próba połączenia ich talentów nastąpiła w kwietniu 1970 roku, kiedy dwie pary pojechały razem na wakacje na Cypr. Zaczęli od śpiewania dla przyjemności na plaży, które skończyło się improwizacją występu na żywo przed żołnierzami Organizacji Narodów Zjednoczonych stacjonującymi na wyspie. Benny i Björn w tym czasie nagrali ich pierwszy wspólny album, "Lycka", który został wydany we wrześniu 1970 roku. Anni-Frid i Agnetha dodały muzyczne tło partii wokalnych na kilku nagraniach. Pomysł z całej pracy był dopiero widoczny, gdy rozpoczęli 1 listopada 1970 roku ich własny sceniczny występ, "Festfolk", który po przetłumaczeniu ze szwedzkiego znaczy "Towarzyskie Osoby" i "Zaręczona Para". Pokaz kabaretu przyciągnął pozytywne recenzje. Czwórka wykonała przebój Benny'ego i Björna, "Hej, Gamle Man" ("Cześć, stary"). Pierwsze nagranie dawało wiarę do wspólnej produkcji oraz numery solo do poszczególnych albumów, ale czwórka nie miała chęci na dalszą, wspólną pracę i wkrótce skoncentrowali się na własnych, indywidualnych projektach.

Pierwsze wspólne nagranie "Hej, Gamle Man"

"Hej, Gamle Man" ("Cześć, stary") – utwór o starym żołnierzu Armii Zbawienia, stał się pierwszym przebojem całej czwórki (Anni-Frid, Agnethy, Björna i Benny'ego). Nagranie zostało wydane przez Björna i Benny'ego, zdobyło 5 miejsce na liście przebojów oraz numer 1 na Svensktoppen, pozostając tam przez 15 tygodni. W pierwszej połowie 1971 roku czterej artyści dużo pracowali razem. Dodawali partie wokalne do innych nagrań. Agnetha, Björn i Benny wyruszyli razem na tournée w maju, podczas gdy Anni-Frid była na własnym tournée. Częste sesje nagraniowe połączyły całą czwórkę artystów podczas lata.

Tworząc grupę (1970-1973)

W 1970 roku po wypuszczeniu przez Benny'ego i Björna albumu, "Lycka", dawało wiarę na wydanie dwóch następnych singli, które zostaną wydane we Szwecji, "Det kan ingen doktor hjälpa" ("Żaden doktor nie może pomóc w tym") i "Tänk om jorden vore ung" ("Wyobraź sobie, jeżeli Ziemia była młoda"), ale wyraźnie z więcej wybitnymi partiami wokalnymi przez Fältskog i Lyngstad, które sporządzą umiarkowany sukces. Agnetha wydała swoją czwartą i wkrótce wzięła ślub z Björnem 6 lipca 1971 roku.
Stig Anderson – założyciel i właściciel Polar Music. Był skłonny wejść na rynek międzynarodowy z muzyką Benna i Björna. "Pewnego dnia, jeden z was napisze piosenkę, która stanie się ogólnoświatowym przebojem", przewidział. Stig zachęcił Benny'ego i Björna, by napisali utwór na Melodifestivalen. Po dwóch odrzuconych zgłoszeniach w 1971 roku, w końcu złożyli nowy utwór, "Säg det med en sång" ("Powiedz to z piosenką"), który w 1972 roku będzie na konkursie i wybrali przybysza Lena Anderson do wykonania. Utwór zdobył III miejsce, który stał się ogromnym przebojem we Szwecji. Pierwsze znaki obcego sukcesu przyszły przez zaskoczenie jak i singiel Benny'ego i Björna, "She's My Kind of Girl", który został wydany przez przypadek przez Epic Records w Japonii w marcu 1972 roku, dając sukces w postaci dostania się na listę Top 10. W ten sposób, więcej niż dwa single zostały wydane w Japonii, "En Carousel" (pierwsza wersja "Merry-Go-Round") i "Love Has Its Ways" (utwór, który napisali z Koichi Morita).

Pierwszy przebój jako 'Björn & Benny, Agnetha & Anni – Frid'

"People Need Love" – singel wydany w czerwcu 1972 roku, w którym zostały zaprezentowane partie wokalne śpiewane przez kobiety. Stig Anderson wydał go jako singel grupy Björn & Benny, Agnetha & Anni-Frid. Utwór dotarł do 17 miejsca szwedzkiej listy przebojów. Singel stał się też pierwszym nagraniem, które weszło na amerykańską listę przebojów. Jednak według Stiga Andersona, "People Need Love" mógł być wielkim amerykańskim przebojem, ale mała wytwórnia Playboy Records nie miała zasobów dystrybucji, by mieć popyt na singel od klientów i radia. Czwórka zdecydowała nagrać ich pierwszy wspólny album i sesje rozpoczęły się 26 września 1972 roku. Anni-Frid i Agnetha podzieliły się prowadzeniem wokalnym w "Nina, Pretty Ballerina". Na tym singlu głosy dwóch kobiet zbiegły się w harmoniach i pierwszy raz dał czwórce pomysł jakości połączonych ich talentów.

"Ring Ring"

W 1973 roku, zespół i ich menedżer zdecydowali jeszcze raz spróbować szczęścia na Melodifestivalen, tym razem z utworem, "Ring Ring". Sesje nagraniowe prowadził Michael B. Tretow, który eksperymentował z "Wall Of Sound" – techniką produkcji, która stała się całkowicie nowym brzmieniem ABBY. Stig zorganizował angielskie tłumaczenie tekstu utworu przez Neila Sedakę i Phila Cody'ego. Wydawało się, że będzie to pewny zwycięzca, ale w Melodifestivalen 10 lutego 1973 roku, zajął 3 miejsce i w ten sposób nigdy nie dotarł do międzynarodowego konkursu. Niemniej jednak, wydali swój pierwszy wspólny album, "Ring Ring". Album dobrze sobie radził i singel "Ring Ring" był sporym przebojem w wielu częściach Europy, ale Stig Anderson czuł, że prawdziwy przełom mógłby przyjść tylko z przebojem w Wielkiej Brytanii albo Stanach Zjednoczonych.

Oficjalna nazwa

Na początku 1973 roku, Stig Anderson męczył się z nazwą zespołu. Zaczął odnosić się do grupy prywatnie i publicznie jako ABBA. Początkowo, była to gra słów, ponieważ ABBA była też nazwą znanego przedsiębiorstwa konserw rybnych w Szwecji. Firma rybna była znana tylko w Szwecji, więc Stig stwierdził, że nazwa ABBA byłaby dobra dla grupy na rynku międzynarodowym. W późniejszym czasie grupa negocjowała z przedsiębiorstwem rybnym o prawa do nazwy. "ABBA" jest akronimem utworzonym od pierwszych liter imion członków: Agnetha, Benny, Björn, Anni-Frid). Pierwsza litera B, w logo na promocyjnym materiale zespołu w 1976 roku, była lustrzanym odbiciem i takie logo stało się zarejestrowanym znakiem towarowym grupy. Po raz pierwszy słowo "ABBA" zostało napisane na arkuszu sesji nagraniowej ze Studia Metronom w Sztokholmie i jest opisane datą 16 października 1973 roku. Najpierw napisano "Björn, Benny, Agnetha & Frida", ale później skreślono i poprawiono na "ABBA", pośrodku dużymi literami.

Oficjalne logo, używające czcionki News Gothic, zostało zaprojektowane przez Rune Söderqvista i użyte pierwszy raz na singlu "Dancing Queen" w sierpniu 1976 roku oraz później na wszystkich oryginalnych płytach zespołu (single i albumy). Pomysł oficjalnego loga został podsunięty przez niemieckiego fotografa Wolfganga Heilemanna na zdjęciu "Dancing Queen" w czasopiśmie dla nastolatków, BRAVO. Na zdjęciu każdy członek zespołu trzyma olbrzymi inicjał litery swego imienia. Na zdjęciach Heilemann odkrył, że Benny trzyma B do góry nogami. Po przedyskutowaniu pomysł spodobał się zespołowi. W 1992 roku, Polygram przekonstruował logo do składanki ABBA Gold: Greatest Hits, jest inna czcionka i godło korony. Klasyczne logo jest jednak częściej używane.