AEG - koncern - Polski Serwis Naukowy

AEG woltomierz

Tabliczka znamionowa silnika elektrycznego AEG

Tablica pamiątkowa upamiętniająca polskich robotników przymusowych w fabryce AEG w Berlinie (Gustav-Meyer-Allee 25)

AEG (niem. Allgemeine Elektricitäts-Gesellschaft) – niemiecki koncern elektrotechniczny z siedzibą w Berlinie, założony przez przemysłowca niemieckiego Emila Rathenau, na bazie istniejącej od 1883 spółki akcyjnej Deutsche Edison-Geselschaft fūr angewandte Elektrizität, która zajmowała się produkcją urządzeń dla przemysłu elektrotechnicznego na bazie kilku patentów Thomasa Edisona.

Patent – potocznie: dokument wydawany przez urzędy patentowe; właściwie: prawo wydane osobie fizycznej lub prawnej do zabronienia innym osobom fizycznym lub prawnym zarobkowego bądź zawodowego użytkowania danego wynalazku bądź wynalazków (będących przedmiotem patentu).

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Firma oficjalnie występuje pod nazwą AEG od roku 1887. W 1907 wskutek podziału światowego rynku w branży elektrotechnicznej na największe firmy, osiąga w Niemczech pozycję monopolisty i podejmuje współpracę z korporacją amerykańską General Electric, zajmującą wówczas podobną pozycję. W latach 1910–1918 AEG uczestniczy w opracowywaniu szeregu konstrukcji lotniczych na potrzeby niemieckiej armii związanymi ze zwiększającą się rolą sił powietrznych w czasie I wojny światowej. Po 1918 koncern utracił część pozycji rynkowej na rzecz Siemens AG, jednak tuż przed wielkim kryzysem nadal zajmował dużą pozycję w branży – w 1929 kapitał akcyjny AEG wynosił 199 mln marek niemieckich, roczne obroty ponad 580 mln marek a zatrudnienie 60 tys. osób, natomiast zysk netto wyniósł 19,2 mln marek.

Marka, inaczej znak fabryczny, znak firmowy (ang. brand, trade mark) — znak określający producenta: nazwa lub symbol graficzny umieszczany na wyrobach w celu ochrony przed naśladownictwem lub podrabianiem, podszywaniem się, przypisywaniem sobie autorstwa. Traktowana jest jako rodzaj świadectwa: producent nie wstydzi się swego wyrobu, „podpisując” go, gwarantuje jego jakość. Stąd „marka” jest synonimem opinii.

Thomas Alva Edison (ur. 11 lutego 1847, zm. 18 października 1931) – jeden z najbardziej znanych i twórczych wynalazców na świecie, przedsiębiorca. Dorobek założonych i administrowanych przez niego laboratoriów to około 5000 patentów, z których 1093 wystawionych jest na jego nazwisko. Założyciel prestiżowego czasopisma naukowego Science (1880).

Po zakończeniu wielkiego kryzysu w 1933 i objęciu władzy przez nazistów w tym samym roku, AEG zostaje dofinansowany, a jego produkcja zostaje przestawiona na potrzeby gospodarki wojennej. Po 1935 koncern systematycznie dostarczał niemieckiej armii, lotnictwu i marynarce wojennej urządzenia i materiały elektrotechniczne. W 1940 zamówienia dla Wehrmachtu sięgały 51% całkowitej produkcji AEG, i wzrastały w latach następnych. W czasie II wojny światowej koncern uczestniczył w zagrabianiu firm państwowych i prywatnych na terenach okupowanej Polski i ZSRR. W 1942 roku na stałe zatrudniał 100 000 ludzi. Także w latach 40. XX wieku inżynierowie z AEG odegrali istotną rolę w projektowaniu i skonstruowaniu pierwszych magnetofonów.

Gospodarka wojenna – sposób prowadzenia polityki gospodarczej, w którym jej cele podporządkowane są prowadzonym działaniom wojennym. Model ten po raz pierwszy uwidocznił się w sposób szczególny podczas I wojny światowej, która postawiła przed gospodarkami państw nieznane im wcześniej wymagania. Zapotrzebowania armii oraz plany przestawienia produkcji przemysłowej z cywilnej na wojskową skłoniły państwa do wdrożenia nowych sposobów oddziaływania na system gospodarczy. Rządy ingerowały w mechanizmy rynkowe, np. poprzez reglamentację produkcji i zaopatrzenia (państwa centralne). Kluczowe znaczenie zyskiwały też rozbudowywane lub powoływane struktury urzędnicze – w Niemczech był to Urząd Wojenny, w Wielkiej Brytanii – Ministerstwo do spraw Programowania i Kontroli Produkcji Wojennej, zaś w Rosji – Komisja Obrony. Uchwalano także nadzwyczajne podatki, emitowano pieniądz papierowy oraz masowo korzystano z pożyczek zagranicznych (głównie z USA). Szczególnie silnej kontroli została poddana gospodarka ówczesnych Niemiec - część rozwiązań z ich systemu przeniesiono w późniejszych latach na grunt gospodarki sowieckiej.

Spółka akcyjna (forma skrócona w nazwach spółek SA) - rodzaj spółki kapitałowej. W Polsce spółki akcyjne działają obecnie na podstawie Kodeksu spółek handlowych, wcześniej regulował ją Kodeks handlowy. Kapitał zakładowy spółki akcyjnej podzielony jest na akcje o równej wartości. Akcje te mogą być notowane (kupowane i sprzedawane) na giełdzie.

Po klęsce Niemiec w 1945 kontrolę nad AEG przejęły państwa alianckie (Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, ZSRR i Francja). Na mocy postanowień konferencji poczdamskiej AEG miał ulec podziałowi i likwidacji – nastąpiło to jednak tylko w NRD, byłej radzieckiej strefie okupacyjnej, gdzie majątek koncernu upaństwowiono. W RFN, powstałej z reszty stref okupacyjnych, postanowiono zreorganizować i dofinansować przedsiębiorstwo. W 1967 doszło do połączenia AEG z firmą telekomunikacyjną Telefunken i w 1969 rozpoczęła się długoletnia współpraca z firmą Siemens AG. W 1986 AEG została kupiona przez koncern Daimler-Benz AG. Następnie doszło do reorganizacji, dział urządzeń domowego użytku został sprzedany szwedzkiej firmie Electrolux w 1996. Część koncernu zajmującą się dotychczas sprawami transportu (w zakresie zastosowań elektrotechniki) przekształcono w osobną firmę Adtranz (po połączeniu z ABB Henschel) którą następnie sprzedano kanadyjskiej firmie Bombardier Transportation.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Konferencja poczdamska (17 lipca 1945 – 2 sierpnia 1945 w Poczdamie w pałacu Cecilienhof) – spotkanie przywódców koalicji antyhitlerowskiej, tzw. wielkiej trójki.

W 1997 doszło do pełnej integracji AEG z koncernem DaimlerChrysler, a prawa do marki AEG zostały częściowo wykupione przez firmę Electrolux AB (głównie w zakresie używania jej na potrzeby marketingowe wykupionego wcześniej działu urządzeń domowego użytku). Reszta działów koncernu kontynuuje produkcję elektronarzędzi pod marką AEG (AEG Power Tools).

Bombardier Transportation – przedsiębiorstwo należące do kanadyjskiego koncernu Bombardier, specjalizujące się w produkcji elektrycznych zespołów trakcyjnych, lokomotyw, wagonów kolejowych, tramwajów i pociągów metra, ale również urządzeń sterowania ruchem kolejowym i transportu miejskiego. Część taborowa wyprodukowała między innymi dla PKP lokomotywy EU11, E412 odsprzedane później do Włoch oraz obecnie jeżdżącą dla PKP Cargo EU43. Bombardier Transportation posiada w Polsce kilka zakładów: wrocławski Pafawag, katowicki ZWUS, warszawskie biuro projektowe Rail Engineering oraz łódzkie Biuro Obsługi.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Zobacz też

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
AEG (koncern)

AEG – Electrolux

AEG Power Tools