AEK Ateny - Polski Serwis Naukowy

Athlitiki Enosis Konstantinoupoleos (gr. Αθλητική Ένωσις Κωνσταντινουπόλεως – w tłumaczeniu na język polski Związek Sportowy Konstantynopola) – grecki klub piłkarski mający swoją siedzibę w Atenach. Klub znany jest w Polsce jako AEK Ateny.

Założony w Atenach w 1924 przez greckich uciekinierów z Konstantynopola z powodu wojny grecko-tureckiej, AEK to obecnie jeden z najbardziej utytułowanych klubów w Grecji, z 28 tytułami mistrzowskimi kraju (w tym jedenastoma mistrzostwami i trzynastoma pucharami Grecji), dostarczający reprezentacji Grecji wielu piłkarzy i regularnie występujący w europejskich pucharach.

Amsterdamsche Football Club Ajax NV (częściej nazywany Ajax Amsterdam lub Ajax, oficjalny skrót AFC Ajax) – holenderski klub piłkarski z siedzibą w Amsterdamie, założony 18 marca 1900 roku, jako spadkobierca i kontynuator tradycji Unionu Amsterdam (działającego, między 1883 i 1896).
Eleutherios Venizelos, gr. Ελευθέριος Βενιζέλος = Eleftherios Wenizelos (ur. 23 sierpnia 1864 r., zm. 18 marca 1936) – grecki polityk, prawnik, ośmiokrotny premier.

Zespół gra obecnie w rozgrywkach pierwszej ligi greckiej – Alpha Ethniki. AEK jest jedyną grecką drużyną, która co najmniej raz zdobyła wszystkie krajowe trofea.

Sukcesy

Mistrzostwa (11)

1939, 1940, 1963, 1968, 1971, 1978, 1979, 1989, 1992, 1993, 1994

Puchar Grecji (14)

1932, 1939, 1949, 1950, 1956, 1964, 1966, 1978, 1983, 1996, 1997, 2000, 2002, 2011

Superpuchar Grecji (2)

1989, 1996

Puchar Ligi (1)

1990

Puchar Pre-Śródziemnomorski (1)

1991

Historia

Wczesna historia

Ogromna grecka populacja Konstantynopola (dziś Stambuł), w przeciwieństwie do innych tureckich aglomeracji z greckim rodowodem, kontynuowała tradycje kultury fizycznej w postaci wielu klubów sportowych. W promocji helleńskich ideałów kulturalnych brały takie kluby, jak: Enosi Tataoulon (Ένωση Ταταούλων), Megas Alexandros (Μέγας Αλέξανδρος) czy Hermes (Ερμής). Ten ostatni klub padł ofiarą kemalistycznego reżimu, który nakazał zmienić nazwę zespołu na Pera w roku 1922. Wtedy to wielu sportowców greckich uciekło z Turcji, zwłaszcza po zakończeniu wojny grecko-tureckiej i osiedliło się w Atenach i Salonikach.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Fudbalski klub Crvena zvezda (serbski: Фудбалски клуб Црвена звезда, w anglojęzycznym świecie jako Red Star Belgrade, popularne także tłumaczenia nazwy klubu w innych językach) - serbski klub piłkarski z siedzibą w Belgradzie, stolicy Serbii, założony w 1945 roku, grający w sezonie 2009/2010 w rozgrywkach serbskiej ekstraklasy.

1924-1939

13 kwietnia 1924 grupa konstantynopolitańskich i anatolijskich uciekinierów (między innymi atletów z klubu Pera i innych konstantynopolitańskich klubów) spotkała się w sklepie sportowym Emiliosa i Menelaosa Ionasa na ulicy Veranzerou, w centrum Aten, po to, aby założyć AEK.

Twórcy AEKu, zakładając klub, chcieli w ten sposób zjednoczyć za pomocą sportu i kultury tysiące uciekinierów z Turcji, którzy osiedlili się na nowych przedmieściach Aten (Nea Filadelfeia, Nea Ionia, Nea Smyrni). Pierwszy mecz piłkarski AEK rozegrał z zespołem z portowego miasta Pireus (protoplastą dzisiejszego Olympiakosu) w 1925; był to mecz udany, bowiem AEK zwyciężył 3:2. Dalsze sukcesy AEKu na arenie piłkarskiej pozwolił im na zdobycie regionalnego czempionatu Aten w 1925 i 1926.

Júlio César Soares Espíndola, znany jako Júlio César (ur. 3 września 1979 roku w Rio de Janeiro) – brazylijski piłkarz grający na pozycji bramkarza w Interze Mediolan.
Wasilis Dimitriadis (gr. Βασίλης Δημητριάδης, ur. 1 lutego 1966) - były piłkarz grecki grający na pozycji napastnika. Podczas kariery piłkarskiej mierzył 182 cm wzrostu, ważył 75 kg.

Drużyna piłkarska AEKu prężnie rozwijała się w latach 20. z powodu swej popularności w stolicy Grecji, inspirując także do działania inne kluby imigrantów (Panonios czy Apollon), oraz przyjmując pod swe skrzydła dużą liczbę imigrantów. Nie posiadając własnego boiska, AEK rozgrywał większość swoich pierwszych meczów w różnych miejscach Aten i okolic, włącznie z łąkami Świątyni Olimpijskiej Zeusa czy stadionem Leoforosa Alexandrasa.

Derby County Football Club – angielski klub piłkarski z siedzibą w Derby powstały w 1884 roku. W sezonie 2006/07 Derby awansowało ponownie do Premier League, ale już rok później pożegnało się z nią z zaledwie 11 punktami na koncie. Jest to najgorszy wynik w historii tych rozgrywek. W sezonie 2004/05 w Derby County grał napastnik reprezentacji Polski - Grzegorz Rasiak.
Michalis Kapsis (gr. Μιχάλης Καψής; ur. 18 października 1973 r. w Atenach) - grecki piłkarz występujący na pozycji obrońcy w Levadiakosie. Mierzy 182 cm, waży 80 kg. Jest synem znanego w przeszłości zawodnika m.in. Panathinaikosu Ateny Anthimosa Kapsisa.

Pierwszy prezes AEK-u, Konstantinos Spanoudis (1871-1941), dziennikarz i współpracownik premiera Grecji Elefteriosa Venizelosa, wystąpił do rządu o nadanie klubowi ziemi w celu budowy kompleksu sportowego. W 1926 AEK otrzymał tereny w Nea Filadelfia i stworzył na nich osiedle dla imigrantów oraz boiska treningowe. W 1930 AEK rozpoczął korzystanie z tych terenów w celu treningu, a w tym samym roku posesja została oficjalnie przekazana klubowi. Wkrótce Venizelos zatwierdził plany budowy stadionu Nikos Goumas – stadionu, który miał wkrótce stać się domem AEKu na następne 70 lat. Pierwsze spotkanie na tym stadionie AEK zagrał w październiku 1930, remisując z Olympiakosem Pireus 2:2.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.
Dimitris Papaioannou (gr. Δημήτρης Παπαϊωάννου, ur. 25 listopada 1942) – piłkarz grecki grający na pozycji napastnika. W swojej karierze rozegrał 61 meczów w reprezentacji Grecji i strzelił w nich 21 goli.

W roku 1928 Panathinaikos Ateny, Olympiakos i AEK rozpoczęli negocjacje z grecką federacją piłkarską (EPO), aby wspólnie, pod nazwą POK (Podosfairikes-Omades-Kentrou) rozpocząć występy w pierwszej lidze greckiej. Podczas negocjacji POK organizował mecze między swoimi drużynami i kilkoma zespołami z Europy. W 1929 negocjacje zakończyły się i kluby POK wstąpiły do EPO.

Marcelo Moretto (ur. 10 maja 1978 roku w Eldorado) – brazylijski piłkarz występujący na pozycji bramkarza. Obecnie nie gra w żadnym klubie, po tym jak został rozwiązany jego kontrakt z SL Benficą. Do tego zespołu trafił w 2004 roku z Vitórii Setúbal za milion euro. Został kupiony do klubu dlatego, że kontuzji doznali dwaj inni bramkare – Quim i José Moreira. Wcześniej razem z Vitorią Moretto zdobył Puchar Portugalii, a jego zespół w meczu finałowym pokonał właśnie Benfikę. W sezonie 2005/2006 Brazylijczyk grywał regularnie, a w pojedynku Ligi Mistrzów z FC Barcelona obronił rzut karny wykonywany przez Ronaldinho. W sezonie 2006/2007 Moretto stracił miejsce w bramce Benfiki na rzecz Quima i jesienią został wypożyczony do AEK Ateny. Po roku powrócił do Lizbony. Obecnie jest wolnym zawodnikiem, po rozwiązaniu kontraktu z Benficą.
Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej. Nazwa wyspy pochodzi od łacińskiej nazwy miedzi (cuprum), której Cypr był w starożytności głównym dostawcą[potrzebne źródło].

Trzy lata później, w 1932, AEK wywalczył swój pierwszy puchar Grecji, w finale pokonując Aris Saloniki 5:3. Trzon mistrzowskiej drużyny stanowili: Kostas Negrepontis, Kleanthis Maropoulos, Tryfon Tzanetis, Michalis Delavinias, Giorgos Mageiras oraz Spyros Sklavounos.

Złote lata klubu zostały ukoronowane pierwszą podwójną koroną – mistrzostwem Grecji i pucharem – w roku 1939.

W rozgrywkach Pucharu Zdobywców Pucharów brały udział drużyny które w swoich krajach zdobyły puchar kraju. PZP rozgrywany pod patronatem UEFA organizowany był w latach 1961-1999. Gdy rozwiązano Puchar Zdobywców Pucharów zwycięzcy pucharu danego kraju zaczęli startować w rozgrywkach Puchar UEFA.
Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија) – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie państwa Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie.

1940-1959

Z Negrepontisem na ławie trenerskiej, AEK wywalczył swój drugi grecki czempionat w roku 1940. Klub zdobył także mistrzostwo w 1941 i 1943, ale grecka federacja nie uznała tych zwycięstw z powodu drugiej wojny światowej. Z angielskim trenerem Jackiem Bimbym, ateńscy weterani sprzed wojny zdobyli dwukrotnie tytuł mistrza – w 1949 i 1950, pokonując Panathinaikos 2:1 i Aris 4:0.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

AEK wygrał także regionalne mistrzostwa Aten w 1950 i 1952, ale playoffy mające wyłonić ogólnogreckiego mistrza nie zostały rozegrane ze względu na długi okres treningowy kadry narodowej.

Wczesne lata 50. przyniosły ze sobą falę młodych gwiazd w postaci Giannisa Kanakisa, Andresa Stamatiadisa i bramkarza Steliosa Serafeidisa. Napływ świeżej krwi spowodował zwycięstwo w pucharze Grecji w roku 1956, po pokonaniu Olympiakosu w finale 2:1. W 1957 w zespole zadebiutował, uważany za największą gwiazdę tamtego okresu, Kostas Nestoridis. Zakupiony z Panoniosu rok wcześniej, nie mógł grać od razu, z powodu niezgody obu zespołów dotyczącej jego transferu. W 1958 i 1959 był najlepszym strzelcem greckiej ligi, lecz nie wystarczyło to, aby AEK zwyciężył jakiekolwiek rozgrywki.

Koninklijke Racing Club Genk (wym. [ˈkoː.nɪŋk.ˌlə.kə ˈraː.sɪŋ ˈklʏp ˈʝɛŋk]) znany też jako Racing Genk jest belgijskim klubem piłkarskim z Genk.
Lorenzo Serra Ferrer (katal. Llorenç Serra Ferrer, ur. 5 marca 1953 roku w Sa Pobla na Majorce ) - hiszpański piłkarz i trener piłkarski. Nigdy nie grał zawodowo w piłkę nożną. Na początku lat 80. rozpoczął pracę szkoleniową w klubie UD Poblense, który wprowadził do Segunda División. Następnie przez dziewięć lat pracował w Realu Mallorca, początkowo z drużyną młodzieżową, a od 1985 roku - z zespołem seniorów. Jego podopieczni w sezonie 1985-1986 wywalczyli awans do Primera División. Podobnym wyczynem - w rozgrywkach 1993-1994 - wyróżnili się piłkarze kolejnej drużyny prowadzonej przez Serrę Ferrera Betisu Sewilla. Już w pierwszym sezonie w ekstraklasie zawodnicy Betisu zajęli trzecie miejsce, wyprzedzając m.in. Barcelonę i Valencię, a dwa lata później zagrali w finale Pucharu Króla.

1960-1979

Ze strzelającym mnóstwo goli w latach 60. Nestoridisem (król strzelców nieprzerwanie w latach 1958-1963), i wypożyczeniem napastnika Dimitrisa Papaioannou w 1962, AEK zdobył tytuł mistrza w roku 1963.

Papaioannou, zwany przez kibiców AEK "Mimisem", zdobył dwa gole w meczu rewanżowym finału playoffu z Panathinaikosem, ustalając wynik na 3:3, dając AEKowi pierwszy po wojnie tytuł, wywalczony dzięki bramkom na wyjeździe. Niemała była w tym zasługa węgierskiego szkoleniowca Jenő Csaknadyego.

Klub kontynuował swoją świetną passę, zwyciężając w pucharze Grecji dwukrotnie – w 1964 i 1966, i dzięki powrotowi Csaknadyego na stanowisko trenera w 1968 oraz znakomitym piłkarzom, takim jak; Kostas Nikolaidis, Giorgos Karafeskos, Panagiotis Ventouris, Fotis Balopoulos, Spyros Pomonis, Alekos Iordanou czy Nikos Stathopoulos, AEK wygrał mistrzostwo w tym roku i jako pierwszy grecki klub piłkarski zagrał w ćwierćfinale Pucharu Mistrzów. Dalsze wzmocnienia umożliwiły wywalczenie przez klub swojego piątego czempionatu w roku 1971

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.
Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

Wielu znawców futbolu w Grecji uważa, że jedna z najlepszych drużyn w historii AEKu powstała w drugiej połowie lat 70., kiedy prezesem został Loukas Barlos. Zatrudnił on czeskiego trenera Frantiska Fadrhonca, który miał w swoim składzie takich piłkarzy, jak Christos Ardizoglou, Giorgos Dedes, Giorgos Skrekis, niemiecki duet Walter Wagner i Timo Zahnleiter, Dionysis Tsamis, Pantelis Nikolaou, Petros Ravousis, Serb Dušan Bajević, Takis Nikoloudis, Stefanos Theodoridis, Christos Itzoglou czy Nikos Christidis.

PAOK Saloniki (grc. Πανθεσσαλονίκειος Αθλητικός Όμιλος Κωνσταντινουπολιτών), grecki klub sportowy z siedzibą w Salonikach, jeden z największych i najbardziej utytułowanych w kraju. PAOK założono w 1926 roku jako klub kontynuujący tradycję greckiej organizacji sportowej w Turcji nazwanej imieniem boga Hermesa (założonej w 1875 roku). Klub występuje na stadionie Toumba, który był również areną piłkarską podczas igrzysk olimpijskich 2004. PAOK to dwukrotny mistrz Grecji oraz czterokrotny zdobywca Pucharu Grecji. W sezonie 2008/2009 występuje w rozgrywkach Alpha Ethniki.
Rivaldo, właśc. Rivaldo Vitor Borba Ferreira (ur. 19 kwietnia 1972 w Recife) – piłkarz brazylijski, obecnie występujący w uzbeckim klubie Bunyodkor Taszkent. Uczestnik mundiali w 1998 i 2002. W przeszłości zawodnik Paulista, Mogi Mirim, Sport Club Corinthians Paulista, Palmeiras, Deportivo La Coruña, FC Barcelona, A.C. Milan, Cruzeiro, Olympiakosu Pireus i AEK Ateny. Oprócz brazylijskiego posiada także hiszpański paszport.

Z Papaioannou w roli kapitana, sezon 1976/1977 AEK zapisał w swojej historii osiągając półfinał Pucharu UEFA, będąc pierwszym greckim klubem, który tego dokonał. AEK pokonał takich rywali, jak: Dynamo Moskwa, Derby County, FK Crvena zvezda Belgrad, czy Queens Park Rangers, żeby w półfinale odpaść ze słynnym Juventusem, który później zwyciężył te rozgrywki.

Nikolaos Liberopulos (gr. Νίκος Λυμπερόπουλος, ur. 4 sierpnia 1975 w Filiatrze), piłkarz grecki grający na pozycji napastnika. Mierzy 186 cm wzrostu, waży 79 kg.
Panionios GSS, grecki klub piłkarski z siedzibą w Nea Smirni w aglomeracji ateńskiej. Założony w 1890 roku w Smyrnie (obecnie Izmir w Turcji) przez grecką społeczność tego miasta, pod nazwą Orfeas Smyrne (Orfeusz Smyrna). W 1895 zmienił nazwę na Panionios. W 1922, po wypędzeniach greckiej mniejszości z Anatolii przez wojska Kemala Atatürka, klub przeniósł się do nowo tworzonej miejscowości pod Atenami, nazwanej Nea Smirni (Nowa Smyrna), gdzie kontynuuje swoją działaność do dziś.

Niemały wpływ na te sukcesy miał transfer do AEKu jednego z najlepszych greckich napastników tamtych lat; był nim Thomas Mavros. Mavros był integralną częścią zespołu, który awansował do półfinału Pucharu UEFA. Jednak to jego fantastyczna forma (przez dwa sezony zdobył 53 gole) doprowadziła AEK do podwójnej korony w roku 1978. Dopełnieniem było sprowadzenie byłych gwiazd Panathinaikosu – Dimitrisa Domazosa i Kostasa Eleutherakisa, którzy pomogli drużynie w zapieczętowaniu tej świetnej dekady mistrzostwem Grecji w roku 1979.

Republika Macedonii (maced. Република Македонија, alb. Republika e Maqedonisë), na forum międzynarodowym państwo określane jest tymczasową nazwą Była Jugosłowiańska Republika Macedonii – BJRM, (ang. Former Yugoslav Republic of Macedonia – FYROM, mac. Поранешна Југословенска Република Македонија – ПЈРМ, transliteracja Poranešna Jugoslovenska Republika Makedonija – PJRM, alb. Ish Republika Jugosllave e Maqedonisë – IRJM) lub Macedonia – państwo na Półwyspie Bałkańskim, powstałe po rozpadzie Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii.
Liga Mistrzów UEFA (ang. UEFA Champions League) – międzynarodowe, klubowe rozgrywki piłkarskie, utworzone z inicjatywy UEFA w 1992, jako kontynuacja Pucharu Europy Mistrzów Krajowych (zwanego też Pucharem Europy lub Pucharem Mistrzów) i regularnie prowadzone przez tę organizację od sezonu 1992/1993 w ramach europejskich pucharów, przeznaczone dla najlepszych męskich drużyn klubowych (zajmujących czołowe miejsca w europejskich ligach krajowych). Są to najbardziej prestiżowe klubowe zmagania piłkarskie w Europie.

Pod rządami Barlosa, stadion Nikosa Goumasa został rozbudowany, włączając w to legendarną Trybunę Krytą, czyli Skepasti (Σκεπαστή), która stała się wizytówką najfantastyczniejszej grupy kibiców AEKu – Original 21.

1980-1999

Z nowym prezesem Michalisem Arkadisem i austriackim trenerem Helmutem Senekowiczem, AEK pokonując PAOK 2:0 na nowym Stadionie Olimpijskim zwyciężył puchar Grecji 1983. Bramki strzelali Thomas Mavros i 21-letni kapitan Vangelis Vlachos.

AEK także czynił wszystko, aby zdobyć kolejny magiczny tytuł mistrzowski – nastąpiło to w roku 1989. Trenowany przez byłego piłkarza Duszana Bajevicia, piłkarze z Aten wywalczyli mistrzostwo, pokonując w decydującym meczu Olympiakos 1:0. Jedyny tytuł AEKu w tej dekadzie był dziełem Takisa Karagiozopoulosa, który zdobył w tym meczu jedyną bramkę. AEK wygrał także Superpuchar Grecji, eliminując Panathinaikos po dogrywce.

Kostas Negrepondis (Κώστας Νεγρεπόντης) (ur. 1897 w Konstantynopolu - zm. 19 lutego 1973) był czołowym greckim piłkarzem (napastnikiem) lat 20. i 30. grał w klubie AEK Ateny.
Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.

Po sukcesach w roku 1989, AEK zbudował kolejny model silnej drużyny w swojej historii. Prowadzeni przez Steliosa Manolasa piłkarze, tacy jak Toni Savevski, Daniel Batista czy Giorgos Savvidis, zdominowali początek lat 90. w greckiej lidze, zdobywając trzy razy z rzędu krajowy czempionat – w roku 1992, 1993 i 1994.

AEK wygrał także jedyną w historii edycję greckiego pucharu ligi w 1990 oraz Puchar Śródziemnomorski w 1991 (pokonując OFI Kreta 1:0).

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
Puma (kuguar, lew górski, pantera z Florydy, pantera florydzka) (Puma concolor, syn. Felis concolor) - ssak z rodziny kotowatych zamieszkujący Amerykę od Kanady po Patagonię (choć w wielu regionach została wytępiona).

W sezonie 1994/1995 AEK był pierwszym greckim klubem, który wystąpił w fazie grupowej Ligi Mistrzów, pokonując w trzeciej rundzie eliminacji Glasgow Rangers; AEK został wyeliminowany przez AC Milan i Ajax Amsterdam, którzy potem zagrali ze sobą w finale. Z Michalisem Trochanasem na stanowisku prezesa i Dušanem Bajevićiem na ławie trenerskiej, zespół zdobył puchar Grecji 1996.

Kemalizm (Atatürkçülük), lub inaczej ideologia kemalistyczna (Atatürkçü Düşünce) jest ideologią utworzoną w okresie działalności Mustafy Kemala Paszy. Kemalizm bazuje w oparciu o tzw. "sześć strzał" (Altı Ok), którymi kierował się w swej polityce Kemal Pasza. Program ten został przyjęty przez rządzącą Republikańską Partię Ludową w 1931 roku, a w 1937 roku punkty te włączono do tureckiej konstytucji. W imię tych zasad doszło do czterech interwencji wojskowych w Turcji: 1960, 1971, 1980 i 1997 roku. Sama ideologia odnosi się nie tylko do przeszłej i teraźniejszej polityki Turcji lecz określa także ład społeczny i zasady życiowe, którymi powinien się kierować każdy obywatel Turcji. Do zasad tych należą:
W I fazie grupowej zmierzą się ze sobą zwycięzcy spotkań III rundy kwalifikacyjnej oraz 16 zespołów, które zakwalifikowały się do tej fazy dzięki pozycjom zajętym w rozgrywkach ligowych. Losowanie grup odbyło się 29 sierpnia 2002 w Monako.

Następca Bajevićia, który odszedł do największych rywali z Olympiakosu Pireus, były piłkarz Petros Ravousis, poprowadził drużynę do jej drugiego triumfu w superpucharze Grecji (sierpień 1996), a rok później zdobył dla AEKu jedenasty puchar Grecji – oba trofea AEK osiągnął, pokonując po rzutach karnych Panathinaikos.

Dinamo Moskwa (ros. Футбольный клуб «Динамо» Москва, Futbolnyj Kłub "Dinamo" Moskwa) – rosyjski klub sportowy z siedzibą w Moskwie, znany głównie z sekcji piłki nożnej i hokeja na lodzie (artykuł opisuje klub piłkarski), w sezonie 2006 drużyna piłkarzy występuje w Premier Lidze. W czasach Związku Radzieckiego klub podlegał Ministerstwu Spraw Wewnętrznych.
Peloponez (Półwysep Peloponeski, gr. Πελοπόννησος Pelopónisos, w średniowieczu znany pod nazwą Morea (gr. Μωρέας lub Μωριάς) - półwysep i region administracyjny w Grecji, stanowiący najdalej na południe wysuniętą część Półwyspu Bałkańskiego. Znajduje się między Morzem Jońskim a Egejskim, połączony jest z lądem Przesmykiem Korynckim (gdzie przebiega Kanał Koryncki). Od północy Peloponez ograniczony jest Zatoką Koryncką i Patraską. Silnie rozczłonkowana linia brzegowa tworzy liczne mniejsze półwyspy: Argolidzki, Lakoński, Mani, Mesyński i zatoki: Sarońską, Argolidzką, Meseńska, Kiparysyjską. Powierzchnia Peloponezu wynosi 21,4 tys. km².

Był to jak dotąd najlepszy okres AEKu w dziejach, licząc po trofeach. Ateńczycy osiągnęli także sukces na polu szkoleniowym, dając greckiej piłce wielu utalentowanych piłkarzy. W ich poczet zalicza się: Demisa Nikolaidisa, Christosa Kostisa, Vassilisa Tsiartasa, Christosa Maladenisa, Andreasa Zikosa i Michalisa Kasapisa. Demis Nikolaidis, od dzieciństwa kibic AEKu, oprócz oferty żółto-czarnych otrzymał bardzo lukratywne propozycje z Panathinaikosu i Olympiakosu, jednak odrzucił je i wybrał swój ukochany klub. W sezonach 1996/1997 i 1997/1998, AEK dwukrotnie osiągnął ćwierćfinał Pucharu Zdobywców Pucharów.

Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie[1]) – termin historiograficzny używany od XIX wieku na określenie greckojęzycznego, średniowiecznego cesarstwa rzymskiego ze stolicą w Konstantynopolu. Używane zamiennie określenie Cesarstwo Wschodniorzymskie jest bardziej popularne w odniesieniu do okresu poprzedzającego upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Ze względu na dominację greckiej kultury, języka oraz ludności, Bizancjum było w wielu ówczesnych krajach Europy Zachodniej nazywane "Cesarstwem Greków"[2], podczas gdy dla jego mieszkańców było to po prostu Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum, gr. Βασίλειον Ῥωμαίων), a jego cesarze kontynuowali nieprzerwaną sukcesję cesarzy rzymskich. Świat islamu znał Bizancjum pod nazwą Rûm (ar. روم, "ziemia Rzymian").
Themistoklis Demis Nikolaidis (ur. 17 września 1973 roku w Gießen) – były grecki piłkarz występujący na pozycji napastnika. Po zakończeniu kariery jako zawodnik był prezesem klubu piłkarskiego AEK.

W roku 1999 były prezes klubu Dimitris Melissanidis zorganizował mecz towarzyski z drużyną Partizanu Belgrad w Belgradzie, podczas nalotów bombowych NATO w Serbii. W geście współczucia i solidarności wobec Serbów, piłkarze AEKu i sztab szkoleniowy zignorował nałożone na Serbię embargo i przybył do Belgradu na mecz. Spotkanie zakończyło się remisem 1:1, gdy w 60 minucie gry tysiące serbskich fanów wyszło na boisko, aby uściskać piłkarzy.

Associazione Sportiva Roma – włoski klub piłkarski ze stolicy kraju, Rzymu, obecnie występujący w rozgrywkach Serie A. Założony w 1927 roku, od tego czasu niemal nieprzerwanie występuje w pierwszej lidze Włoch, a sezon 2009/2010 był 58. z rzędu w najwyższej klasie rozgrywkowej. W swojej historii AS Roma trzykrotnie zdobywała mistrzostwa Włoch, dziewięciokrotnie Puchar Włoch, a także jeden raz Puchar Miast Targowych. Jeden raz klub ten wystąpił w finale Pucharu Europy. Domowe mecze rozgrywane są na mogącym pomieścić ponad 82 tysiące widzów stadionie Stadio Olimpico.
OF Irakleiou – grecki klub piłkarski z siedzibą w mieście Iraklion na Krecie, założony w 1925 roku, jeden z 5 klubów, które występują w Alpha Ethniki przez cały czas od momentu przekształcenia ligi w profesjonalną w 1979 roku, największe sukcesy OFI odnosił w latach 80. i 90. XX wieku, pod wodzą holenderskiego trenera Eugena Gerardsa wywalczył Puchar Grecji w 1987 roku i wicemistrzostwo ligi greckiej w 1986 roku, kwalifikując się kilkukrotnie do rozgrywek Pucharu Zdobywców Pucharów i Pucharu UEFA, największym sukcesem w europejskich pucharach było dojście do 1/8 finału Pucharu UEFA w sezonie 1993/1994. W sezonie 2009/2010 zespół występuje w rozgrywkach Beta Ethniki.

Lata 90. są ogólnie kojarzone jako najlepsza dekada AEKu, głównie ze względu na to, iż w czternaście lat (1988-2002) AEK sięgnął po dwanaście tytułów, na które składają się cztery mistrzostwa i tyle samo pucharów, dwa superpuchary, jeden puchar ligi i jeden puchar śródziemnomorski.

2000 - obecnie

AEK zdobył swój dwunasty puchar Grecji w 2000, pod wodzą Giannisa Pathiakakisa. Zespół pokonał w finale Ionikos Pireus 3:0, po bramkach ikony klubu Demisa Nikolaidisa, Milena Petkowa i Christosa Maladenisa. Nikolaidis został później nagrodzony przez FIFA nagrodą fair play, ponieważ poinformował sędziego, iż jedna z jego bramek została zdobyta przezeń ręką.

Epoka hellenistyczna – nazwana hellenizmem, okres trzech stuleci w historii regionu Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu, którego początek wyznacza zgon Aleksandra Macedońskiego w 323 roku p.n.e., a koniec podbicie Egiptu przez Rzymian w 30 roku p.n.e..
Aleksandros Aleksandris (gr. Αλεξανδρος Αλεξανδρής, ur. 21 października 1968 w Kiato) - były piłkarz grecki grający na pozycji napastnika. Podczas kariery piłkarskiej mierzył 179 cm wzrostu, ważył 75 kg.

Klub kontynuował pasmo sukcesów, zajmując w roku 2002 ex aequo pierwsze miejsce w lidze z Olympiakosem Pireus, jednak rywale zza miedzy mieli lepszy stosunek bramkowy. Lecz w Pucharze Grecji AEK pokonał właśnie piłkarzy z Pireusu, sięgając po swój trzynasty taki tytuł.

Mimo sukcesów AEKu na boisku, ten okres został zapamiętany z powodu powrotu Dusana Bajevićia na stanowisko trenera latem roku 2002, głównie przez otwartą wrogość, jaką żywili do Serba najzagorzalsi fani ateńczyków.

Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.
Olympiakos Syndesmos Filathlon Peiraios (gr. Ολυμπιακός Σύνδεσμος Φιλάθλων Πειραιώς) - grecki wielosekcyjny klub sportowy założony w Pireusie w 1925. Najpopularniejszą jest sekcja piłkarska. Odwiecznym rywalem Olympiakosu jest Panathinaikos AO. Piłkarze Olympiakosu grają w barwach czerwono-białych, a mecze u siebie rozgrywają na stadionie Georgiosa Karaiskakisa w Pireusie. Klub posiada liczne sekcje, takie jak koszykarska, siatkarska, piłki wodnej, pływacka oraz wiele innych. Od początku swego istnienia odnosił sukcesy w różnych dziedzinach.

Pod wodzą Bajevićia AEK przeszedł rundę kwalifikacyjną do Ligi Mistrzów 2002, eliminując APOEL Nikozja. Grecy znaleźli się w grupie A, razem z Romą, Realem Madryt i Racingiem Genk. Mimo tego, iż AEK nie przegrał żadnego meczu, jednakże nie awansowali dalej, ponieważ wszystkie... zremisowali.

Transfery Nikosa Lyberopoulosa i Cypryjczyka Ioannisa Okkasa do klubu poprawiły sytuację boiskową zespołu, w przeciwieństwie do problemów finansowych, które ciągle narastały.

Michel Kreek (ur. 16 stycznia 1971 w Amsterdamie) – były piłkarz holenderski grający na pozycji lewego lub środkowego obrońcy, a czasami defensywnego pomocnika. Podczas kariery piłkarskiej mierzył 184 cm wzrostu, ważył 78 kg. W reprezentacji Holandii rozegrał 1 mecz.
Austria, Republika Austrii (Österreich ?/i, Republik Österreich ?/i) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych (landów).

Kiepska gra na boisku była nieporównywalna do tego, co działo się poza nim. Po zdemolowaniu stadionu Nikosa Goumasa, prezes Chrysostomos Psomiadis (wraz ze swoimi ochroniarzami) miał rzekomo nastraszyć kapitana zespołu Demisa Nikolaidisa (który coraz częściej był podobno widywany w nocnych klubach).

Po tym wydarzeniu, także z powodów finansowych, Nikolaidis został sprzedany do Atlético Madryt. Także Bajević nie znalazł porozumienia z kibicami i zrezygnował w roku 2004.

Zeus (także Dzeus, gr. Ζεύς, nowogr. Δίας Dias, łac. Jupiter) – najwyższy z bogów w mitologii greckiej. Syn Kronosa i Rei. Grecki bóg Nieba i Ziemi. Bóg pogody; władca błyskawic. Uosobienie najwyższej zasady rządzącej Wszechświatem. Władca wszystkich bogów i ludzi. Strzegł prawa i porządku na świecie, bezlitośnie karząc przestępców, a zwłaszcza morderców, krzywoprzysięzców i zdrajców. Jego atrybutami były złote pioruny, orzeł i tarcza zwana egidą. Wychowała go nimfa Amalteja o koziej postaci.
Liga Europy UEFA ( – międzynarodowe klubowe rozgrywki piłkarskie, organizowane przez Europejską Federację Piłkarską, w których biorą udział zespoły zajmujące czołowe lokaty w narodowych rozgrywkach najwyższego szczebla, z wyłączeniem drużyn biorących udział w Lidze Mistrzów. Utworzone zostały w 2009 roku jako kontynuacja Pucharu UEFA (1971 – 2009).

Po Euro 2004, w konsekwencji stracenia najlepszych zawodników i gwiazd, nad klubem zawisło widmo bankructwa. AEK oczekiwał cudu, który nie pozwoli im spaść do amatorskich lig greckich. Kostas Katsouranis, Nikos Lyberopoulos, Vassilis Borbokis, Grigorios Georgatos, Theodoros Zagorakis, Michalis Kapsis, Michalis Kassapis, Michel Kreek, Vassilis Lakis, Vassilis Tsiartas i Ioannis Okkas zostawili klub z mnóstwem problemów.

Real Betis Balompié – hiszpański klub piłkarski z siedzibą w Sewilli, grający obecnie w Segunda División. Domowe mecze rozgrywa na stadionie Estadio Manuel Ruiz de Lopera, który może pomieścić niespełna 58 tysięcy widzów. W 1907 roku grupa studentów medycyny i szkoły wojskowej Politechniki w Sewilli zakłada Sevilla Balompie, drugi w mieście klub piłkarski. Dwa lata później następuje rozłam w zespole – część zawodników zakłada Betis Foot – Ball Club, pozostała grupa zostaje w Sevilla Balompie, przez pierwsze miesiące istnienia znanej jako Espana Balompie. W 1914 roku, po wywalczeniu przez Sevillę Balompie mistrzostwa Sewilli, dochodzi do ponownego scalenia obydwu klubów, co daje początek Realowi Betis Balompie, występującemu do dzisiaj pod tą nazwą.
Milen Petkow (bułg. Милен Петков; ur. 12 stycznia 1974 roku w miejscowości Generał Toszewo) – bułgarski piłkarz występujący na pozycji defensywnego pomocnika. Obecnie gra w Czerno More Warna.

W roku 2004, Demis Nikolaidis, szef konsorcjum biznesowego i były piłkarz AEKu, wykupił akcje zespołu i z pomocą zjednoczonych fanów został prezesem klubu. Jego najważniejszym zadaniem było wyciągnięcie AEKu z zapaści finansowej. Jego pierwszym sukcesem było uzyskanie przez greckie sądy zezwolenia na skreslenie większości długów klubu, które były dziełem poprzedniego zarządu, oraz spłacenie wszystkich długów wobec państwa.

Stadion Olimpijski w Atenach – stadion wielofunkcyjny, położony w Atenach, Grecja. Jego inauguracja miała miejsce 6 września 1982 roku. Na obiekcie tym swoje mecze rozgrywają zespoły: Panathinaikosu i AEK Ateny. Właśnie podczas spotkania obu tych drużyn w 1986 roku został ustanowiony rekord frekwencji wynoszący 74 473 widzów. W latach 2002-2004 stadion został przebudowany (m.in. dobudowano dach) z myślą o Igrzyskach Olimpijskich w 2004 roku, odbywających się w Atenach.
Kostas Katsuranis (ur. 26 czerwca 1979 w Patras) – grecki piłkarz grający na pozycji defensywnego pomocnika w greckim klubie Panathinaikos AO. Mierzy 183 cm, waży 83 kg.

Zabezpieczywszy egzystencję klubu w Alpha Ethniki, Nikolaidis rozpoczął program przywracania klubu do dawnej świetności. Zatrudnił doświadczonego eks-piłkarza Ilję Ivićia jako dyrektora klubu i przywrócił na stanowisko trenera Fernando Santosa. Rozradowani obrotem spraw kibice AEK wykupili aż siedemnaście tysięcy karnetów na spotkania ateńczyków.

FIFA (fr. Fédération Internationale de Football Association, Międzynarodowa Federacja Piłki Nożnej) – międzynarodowa organizacja pozarządowa zrzeszająca 219 narodowych federacji piłki nożnej. FIFA organizuje światowe rozgrywki piłkarskie (turnieje olimpijskie, mistrzostwa świata kobiet i mężczyzn oraz grup młodzieżowych itp.) oraz ustala przepisy gry w piłkę nożną. FIFA jest nadrzędną organizacją wobec federacji regionalnych:
Theodoros Zagorakis (ur. 27 października 1971 w Kawali) – były grecki piłkarz występujący na pozycji pomocnika, mistrz Europy z 2004 roku i najlepszy według UEFA piłkarz tego turnieju.

AEK zatrudnił obiecujących młodych piłkarzy w celu wzmocnienia rozbitej drużyny. Prowadzeni przez doświadczonych Katsouranisa i Lyberopoulosa, wraz z Brazylijczykiem Júlio Césarem, drużyna wystąpiła w finale pucharu Grecji oraz zdobyła wicemistrzostwo Hellady. W sezonie 2006/2007 były trener Realu Betis, Lorenzo Serra Ferrer zastąpił Fernando Santosa po tym, jak postanowiono nie przedłużyć kontraktu tego drugiego.

Reprezentacja Grecji w piłce nożnej pierwszy oficjalny mecz międzypaństwowy rozegrała w 1929 roku. Na stadionie Panathinaikosu gospodarze przegrali wówczas z drugą reprezentacją Włoch 1:4.
Toni Savevski (mac. Тони Савевски, ur. 14 czerwca 1963 w Bitoli) – piłkarz macedoński grający na pozycji bocznego pomocnika. Podczas kariery piłkarskiej mierzył 172 cm wzrostu, ważył 65 kg. W swojej karierze rozegrał 8 meczów w reprezentacji Macedonii. Wystąpił też w 2 meczach reprezentacji Jugosławii.

Przed sezonem 2007/2008

Latem 2007 AEK zmienił producenta strojów z Adidas na Pumę. AEK sprowadził do składu brazylijską legendę Rivaldo oraz kilku innych zawodników. Traianos Dellas podpisał nowy, lukratywny kontrakt z klubem do roku 2009. 13 czerwca AEK sprowadził brazylijskiego golkipera Marcelo Moretto z Benfiki Lizbona na zasadzie wypożyczenia do końca sezonu. 25 sierpnia grecka federacja zdecydowała przełożyć start ligi ze względu na szalejące na Peloponezie pożary.

Nikolaos Liberopulos (gr. Νίκος Λυμπερόπουλος, ur. 4 sierpnia 1975 w Filiatrze), piłkarz grecki grający na pozycji napastnika. Mierzy 186 cm wzrostu, waży 79 kg.
Finały XII Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej w 2004 roku, odbyły się w Portugalii. Trwały od 12 czerwca do 4 lipca. Udział w mistrzostwach wzięło 15 drużyn wyłonionych w eliminacjach, oraz gospodarz Portugalia. Mistrzem Europy w piłce nożnej została drużyna Grecji.

AEK w europejskich pucharach

AEK miał kilka chwalebnych sezonów w europejskich pucharach, włącznie z grą w fazie grupowej Ligi Mistrzów 2002/2003 bez porażki. Poniżej największe sukcesy AEKu w europucharach.

Puchar Mistrzów/Liga Mistrzów:
1968/69 Ćwierćfinał – wyeliminowanie przez Spartak Trnava
Puchar UEFA:
1976/77 Półfinał – wyeliminowanie przez Juventus
Puchar Zdobywców Pucharów:
1996-97 Ćwierćfinał – wyeliminowanie przez Paris Saint-Germain
1997-98 Ćwierćfinał – wyeliminowanie przez Lokomotiw Moskwa

Piłkarze w historii klubu

Trenerzy w historii klubu

Stadion

Od zniszczenia w roku 2003 stadionu Nikosa Goumasa, zespół rozgrywa większość swych spotkań na 70-tysięcznym Stadionie Olimpijskim Spirydona Louisa w Atenach. Klub obecnie negocjuje z greckim ministerstwem sportu zakup terenów pod nowy stadion, mający nosić nazwę AEK Arena.

Real Madrid Club de Fútbol – . Słynie z sukcesów istniejącej od chwili założenia drużyny . Od 1947 rozgrywa domowe mecze na stadionie , nazwanym na cześć , za czasów którego klub zdobył najwięcej trofeów.
Fudbalski Klub Partizan - serbski klub piłkarski z siedzibą w Belgradzie, założony w 1945 roku, finalista Pucharu Europy Mistrzów Krajowych z 1966. W sezonie 2009/2010 występuje w rozgrywkach Meridijan Superligi. Klub jest właścicielem drugoligowego zespołu Teleoptik Belgrad.

Nazwa: Stadion Olimpijski w Atenach
Miejsce: Ateny
Rok budowy: 1980 (renowacja w 2004)
Pojemność: 71 030 (wszystkie siedzące)
Właściciel: Rząd grecki/OAKA
Dzierżawcy: AEK Ateny

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)