ALH 84001 - Polski Serwis Naukowy

ALH 84001 (Allan Hills 84001) – meteoryt znaleziony w polu lodowym Allan Hills na Ziemi Wiktorii w grudniu 1984 przez zespół poszukiwaczy meteorytów w ramach projektu ANSMET. Tak jak inne meteoryty grupy SNC (szergotyt, nakhlit, chassignit), ALH 84001 uważany jest za pochodzący z Marsa. W momencie odkrycia waga ALH 84001 wynosiła 1,93 kg.

Mars – czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego. Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga wojny – Marsa. Zawdzięcza ją swej barwie, która przy obserwacji wydaje się być rdzawo-czerwona i kojarzyła się starożytnym z pożogą wojenną. Postrzegany odcień wynika stąd, że powierzchnia planety jest pokryta tlenkami żelaza. Mars posiada dwa niewielkie księżyce o nieregularnych kształtach – Fobosa i Deimosa. Prawdopodobnie są to dwie planetoidy przechwycone przez pole grawitacyjne planety. Przypuszcza się, że mogło na niej kiedyś powstać życie, jednak obecnie nie ma na to solidnych dowodów.

Nanometr (symbol: nm) – podwielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Jest to jedna miliardowa metra czyli jedna milionowa milimetra. Jeden nanometr równa się zatem 10−9 m. W notacji naukowej można go zapisać jako 1 E-9 m oznaczający 0,000 000 001 × 1 m. Rzadko stosowana jest również stara nazwa milimikron

Historia

Uważa się, że skała tworząca meteoryt jest jedną z najstarszych w Układzie Słonecznym; szacuje się, że zastygła 4,5 miliarda lat temu. Wysunięto przypuszczenie, że tak jak inne, podobne meteoryty, pochodzi z Marsa. Według najpopularniejszej teorii jest to oderwany 3,9-4,0 miliarda lat temu wskutek uderzenia innego meteorytu od powierzchni Marsa fragment skały, który został wyrzucony w przestrzeń kosmiczną wskutek kolejnego zderzenia, mającego miejsce około 15 milionów lat temu. Po międzyplanetarnej wędrówce spadł na powierzchnię Ziemi około 13000 lat temu. Wszystkie te szacunki opierają się na różnorodnych metodach pomiarów radiometrycznych, badających aktywność izotopów samaru-neodymu (Sm-Nd), rubidu-strontu (Rb-Sr), potasu-argonu (K-Ar), i węgla-14.

William Jefferson "Bill" Clinton (ur. 19 sierpnia 1946 jako William Jefferson Blythe III) – w latach 1993-2001 42. prezydent USA, baptysta, mąż Hillary Clinton - Sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych w gabinecie Baracka Obamy

Kwasy rybonukleinowe, RNA - organiczne związki chemiczne z grupy kwasów nukleinowych, zbudowane z rybonukleotydów połączonych wiązaniami fosfodiestrowymi. Z chemicznego punktu widzenia są polimerami kondensacyjnymi rybonukleotydów. Występują w jądrach komórkowych i cytoplazmie, często wchodząc w skład nukleoprotein. Znanych jest wiele klas kwasów rybonukleinowych o zróżnicowanej wielkości i strukturze, pełniących rozmaite funkcje biologiczne. Zarówno struktura, jak i funkcja RNA jest silnie uzależniona od sekwencji nukleotydów, z których zbudowana jest dana cząsteczka.

Hipotetyczne skamieniałości

6 sierpnia 1996 roku ALH 84001 stał się głośny w środkach masowego przekazu, po opublikowanym na łamach „Science” doniesieniu dr. Davida McKaya z NASA, w którym opisał on możliwe ślady marsjańskich form życia w meteorycie.

Obraz z mikroskopu elektronowego fragmentu ALH84001 struktur będących hipotetycznymi skamieniałościami form życia

Pod skaningowym mikroskopem elektronowym uwidoczniono struktury, które mogły być pozostałościami na kształt skamieniałości podobnych do bakterii organizmów. Średnica struktur uwidocznionych w SEM wynosi 20-100 nm, podobnie jak średnica hipotetycznych nanobakterii, ale mniejsza niż jakichkolwiek znanych w tym czasie organizmów komórkowych. O ile struktury te są istotnie skamieniałymi formami życia, byłby to pierwszy dowód na istnienie życia pozaziemskiego; należy przy tym liczyć się z możliwością zanieczyszczenia fragmentu ALH84001 przez ziemskie mikroorganizmy.

Argon (Ar, łac. argon) – pierwiastek chemiczny będący gazem szlachetnym. Jest praktycznie niereaktywny i nie ma żadnego znaczenia biologicznego, jest także jednym ze składników powietrza. Argon wyodrębnili i zidentyfikowali Lord Rayleigh i sir William Ramsay w 1894 roku.

Neodym (Nd, łac. neodymium) – pierwiastek chemiczny, lantanowiec. Nazwa pochodzi od greckich słów neos i didymos dających razem określenie "nowy bliźniak".

Ogłoszenie możliwości istnienia życia na Marsie wywołało szereg kontrowersji, jednocześnie zwiększając zainteresowanie badaniami Marsa. Artykuł w „Science” sprawił, że zaczęto szeroko dyskutować szanse istnienia życia na Marsie, a prezydent USA Bill Clinton wystąpił publicznie komentując to wydarzenie.

Associated Press - amerykańska agencja prasowa. 4100 pracowników w 240 biurach zaopatruje w wiadomości około 6000 stacji radiowych i telewizyjnych oraz 1700 gazet w USA. Poza USA ma około 8500 klientów.

Układ Słoneczny – , pięć planet karłowatych i miliardy małych ciał Układu Słonecznego, do których zalicza się planetoidy, obiekty pasa Kuipera, komety, meteoroidy i pył okołoplanetarny.

Przeprowadzono liczne badania na obecność związków organicznych w meteorycie; stwierdzono ślady obecności aminokwasów i policyklicznych węglowodorów aromatycznych. Wciąż kontrowersyjne jest, czy nie są to zanieczyszczenia związkami organicznymi pochodzącymi z aktywności ziemskich organizmów, albo powstałymi samoistnie związkami organicznymi niebiologicznego pochodzenia.

Ziemia Wiktorii (ang. Victoria Land) - obszar Antarktydy, położony nad Morzem Rossa, na zachód od Ziemi Wilkesa. Jest to część Antarktydy położona najbliżej Nowej Zelandii i uznawana jest przez nią za część Dependencji Rossa. Jest to górzysty obszar - niektóre szczyty Gór Transantarktycznych przekraczają wysokość 4000 m n.p.m. Najwyższy z nich to Góra Listera w Paśmie Towarzystwa Królewskiego - 4025 m n.p.m.

Aminokwasy – organiczne związki chemiczne zawierające zasadową grupę aminową -NH2 oraz kwasową grupę karboksylową -COOH lub – w ujęciu ogólniejszym – dowolną grupę kwasową, np. sulfonową -SO3H. Aminokwasy są tzw. solami wewnętrznymi (amfolitami).

Do dziś eksperci nie są zgodni co do pochodzenia struktur znalezionych w ALH 84001; nie można wykluczyć możliwości zanieczyszczenia skały ziemskim biofilmem. Podobne struktury otrzymano w warunkach laboratoryjnych bez obecności mikroorganizmów. Sceptycy argumentują także, że hipotetyczne formy życia byłyby zbyt małe, by posiadać kopię cząsteczki RNA.

Samar (Sm, łac. samarium) – pierwiastek chemiczny, lantanowiec. Nazwa pochodzi od minerału, z którego został wyizolowany w 1879 r. przez francuskiego chemika, Paula Lecoq de Boisbaudrana – samarskitu ((Y,Ce,U,Fe)3(Nb,Ta,Ti)5O16).

Meteoryt – pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni. Badaniem meteorytów i wszystkich aspektów z nimi związanych zajmuje się meteorytyka.

Przypisy

Nyquist, LE, Wiesmann, H, Shih, C-Y, Dasch, J. Lunar Meteorites and the Lunar Crustal SR and Nd Isotopic Compositions. „Lunar and Planetary Science”. 27, s. 971, 1999.
Borg, Lars. E, et al. The Age of the Carbonates in Martian Meteorite ALH84001. „Science”. 286. 5437, s. 90-94, 1999.
↑ After 10 years, few believe life on Mars, Matt Crenson, Associated Press
McKay, David S, et al. Search for Past Life on Mars: Possible Relic Biogenic Activity in Martian Meteorite ALH84001. „Science”. 273. 5277, s. 924-930, 1996.
McKay DS, Gibson EK, ThomasKeprta KL, Vali H, Romanek CS, Clemett SJ, Chillier XDF, Maechling CR, Zare RN. Search for past life on Mars: Possible relic biogenic activity in Martian meteorite ALH84001. „Science”. 273, s. 924-930, 1996.
Bill Clinton: President Clinton Statement Regarding Mars Meteorite Discovery. 1996-08-07. [dostęp 2006-08-07].
Bada JL, Glavin DP, McDonald GD, Becker L. A search for endogenous amino acids in martian meteorite ALH 84001. „Science”. 279, s. 362-365, 1998.
Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in Antarctic Martian meteorites, carbonaceous chondrites, and polar ice. „Geochimica et Cosmochimica Acta”. 61, s. 475-481, 1997.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
ALH 84001