Narodowości Kaukazu

Abchazowie, Abchazi (nazwa własna: Apsua) – rdzenna ludność Abchazji. Szacunki dotyczące liczebności tego narodu wahają się od 200 do 600 tysięcy. Liczne populacje występują także w Turcji, liczna emigracja zarobkowa w Federacji Rosyjskiej i w mniejszym stopniu w krajach arabskich, dokąd wyemigrowali w XIX w. oraz w Europie Zachodniej (emigracja zarobkowa). Niewielkie ich skupisko znajduje się również w Adżarii (Gruzja). W XIX wieku ponad połowa populacji Abchazów wyemigrowała do Turcji (muhadżirstwo), kolejna duża fala emigracji ludności abchaskiej w latach 1918-1922 - w konsekwencji powstała silna diaspora abchaska w tym kraju, która jednak zasymilowała się z narodem dominującym. Abchazowie wyznają islam sunnicki (od XV w.) i prawosławie (chrześcijaństwo zaczęło rozprzestrzeniać się na tych terenach już w IV w. n.e.), przy czym przedstawiciele tego narodu, żyjący w Rosji, są w większość prawosławni, zaś abchaska diaspora wyznaje islam.

Przodkowie Abchazów byli rdzennymi mieszkańcami Zachodniego Kaukazu. Wspominają o nich, pod nazwą Abeszla, już kroniki asyryjskie, później zaś antyczne kroniki, wyróżniające plemienne związki Abazgów na północy i Apsilów na południu.

Uważa się, iż proces konsolidacji plemion abchaskich w jedną narodowość rozpoczął się w VIII w. W 780 roku władca Abchazji, Leon II zjednoczył ziemie zachodniej Gruzji w jedno silne państwo noszące nazwę Królestwa Abchazji. Przeżywało ono swój rozkwit na przełomie IX w. i X w. Po jego upadku ziemie abchaskie weszły w skład państwa gruzińskiego.
W XII wieku ponowne usamodzielnienie Abchazji. Po przyłączeniu Abchazji do Rosji (1810) w połowie XIX w. pojawiło się piśmiennictwo, oparte na grażdance. Po zniesieniu w 1864 przez Rosję autonomii w 1866 wybuchło powstanie narodowe Abchazów krwawo zdławione.W konsekwencji masowa emigracja Abchazów przez Morze Czarne do Turcji. Utworzenie Abchaskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej - republiki związkowej w ramach ZSRR (1921, później w 1931 przemianowanej przez Stalina na Abchaską Autonomiczną Socjalistyczną Republikę Radzieckę i włączonej w skład Gruzińskiej SRR). Ożywienie abchaskiego ruchu narodowego, a zwłaszcza nadanie mu przez abchaską inteligencję w latach 80. XX w. w czasie reform Pieriestrojki zorganizowanych form, a następnie proklamowanie niepodległości Republiki Abchazji w 1992 roku zakończyło proces narodowej konsolidacji Abchazów.

Język abchaski należy do rodziny języków kaukaskich.

Przypisy

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Abchazowie