Abd al-Mumin - Polski Serwis Naukowy

Abd al-Mumin ibn Ali (arab. عبد المؤمن بن علي الكومي = Abd al-Mumin ibn Ali al-Kumi, ur. ok. 1094 k. Nidrumy w pobliżu Tilimsan, zm. 1163 w Sali) – arabski władca, założyciel dynastii Almohadów, kalif Maroka. Podporządkował sobie Marrakesz (1147), a później całą Afrykę Północną.

Atlas Średni (arab. الأطلس المتوسط = Al-Atlas al-Mutawassit; fr. Moyen Atlas) - łańcuch górski w północnym Maroku, w obrębie gór Atlas. Na północny ograniczony górami Rif, na południu Atlasem Wysokim. Na wschodzie rozciąga się Wyżyna Szottów i Atlas Tellski, od których Atlas Średni oddzielony jest doliną Wadi Muluja.

Język arabski – język należący do południowej grupy języków semickich, zapisywany alfabetycznym pismem arabskim od strony prawej do lewej. Kod ISO 639-3: ar/ara

Wczesne lata

Urodził się w rodzinie ubogiego garncarza. Uczył się w szkolę języka arabskiego i studiował kwestie religijne. Około roku 1117 wyruszył na wschód celem pogłębienia swoich studiów. Poznał wówczas uważającego się za mahdiego religijnego nauczyciela Ibn Tumarta. Został jednym z jego wyznawców i stał się wkrótce jednym z jego najbliższych współpracowników. W 1119 roku Ibn Tumart wypowiedział posłuszeństwo panującej wówczas w Maroku dynastii Almorawidów i wraz ze swoimi zwolennikami wycofał się w góry Atlas, gdzie stworzył podstawy państwa Almohadów. Wkrótce potem rozpoczął zbrojne działania przeciwko Almorawidom. W 1130 roku Ibn Tumart zmarł, a Abd al-Mumin został ogłoszony almohadzkim kalifem.

Almorawidzi (arab. المرابطون al-Murabitun) - ruch religijny, później dynastia berberyjska z Sahary. Nazwa al-Murabitun oznacza mieszkańcy klasztoru (ribat - klasztor).

Atlas - najwyższe pasmo górskie w Afryce. Rozciąga się na przestrzeni ponad 2000 km od wybrzeży Oceanu Atlantyckiego po Zatokę Kabiską na Morzu Śródziemnym. Znajduje się na teryturium trzech państw: Maroka, Algierii oraz Tunezji. Dzieli się na dwie części, zewnętrzną (nadbrzeżną) i wewnętrzną, rozdzielone Wyżyną Szottów i Mesetą Marokańską. Zostało wypiętrzone podczas fałdowań alpejskich. Są to najmłodsze tektonicznie alpidy.

Walka z Almorawidami

Najważniejszym celem nowego kalifa była kontynuacja walki przeciw Almorawidom. Jego działania cechowała cierpliwość, pracowitość i bezwzględność. W ciągu piętnastu lat walk uzyskał stopniowo kontrolę nad Atlasem Wysokim, Atlasem Średnim i Rifem. W 1145 roku na tyle już umocnił swoją pozycję, iż postanowił podjąć próbę ostatecznego złamania potęgi wroga. Dowodzeni przez niego Almohadzi zaczęli stopniowo posuwać się na zachód wzdłuż wybrzeży Maroka. W 1147 roku zdobyli Marrakesz, urządzając rzeź wśród obrońców miasta. Abd al-Mumin przekształcił je w swoją stolicę. Bezwzględnie rozprawiał się ze swoimi przeciwnikami politycznymi i religijnymi.

Abu Abd Allah Muhammad Ibn Tumart (arab. أبو عبدالله محمد أبو عبدالله محمد ابن تومرت)(ok. 1080 - 1128), przywódca religijny wywodzący się z berberyjskiego plemienia Masmuda. Twórca doktryny uznawanej przez Almohadów.

Almohadzi (arab. الموحدون al-Muwaḥḥidūn, dosłownie "monoteiści" lub "unitarianie" ) – dynastia marokańska, pochodzenia berberskiego, panująca w Maghrebie i Andaluzji w XII i XIII wieku. Początkowo Almohadami nazywano jedynie zwolenników ścisłego rozumienia doktryny jedności Boga, szerzonej przez Muhammada ibn Tumarta - reformatora religijnego z XII wieku. Później nazwa ta przylgnęła do dynastii Muminidów, która objęła rządy w nowo powstałym państwie Almohadów. Pierwszym władcą dynastii (emirem i kalifem) był Abd al-Mumin ibn Ali, który od 1148 kontrolował całe Maroko.

Polityka podbojów

W ciągu dwudziestu lat od zajęcia Marrakeszu, armie Abd al-Mumina przemierzały północną Afrykę zdobywając po kolei Konstantynę (rok 1151), Tunis (rok 1158) i Trypolis (rok 1159). W 1160 roku Almohadzi panowali już nad całą północną Afryką na zachód od Egiptu i znaczną częścią muzułmańskiej Hiszpanii. Abd al-Mumin zmarł w 1163 roku. Jego następcy kontynuowali rozpoczętą przez niego politykę.

Rif (Ar-Rif) - łańcuch górski w północnej Afryce w północno-zachodnim Maroku. Stanowi najdalej na północny zachód wysunięte pasmo gór Atlas. Ciągnie się wzdłuż wybrzeży Morza Śródziemnego od Cieśniny Gibraltarskiej do doliny rzeki Wadi Muluja. Na południu opada ku nizinie Gharb. Najwyższy szczyt Dżabal Tidighin wznosi się na 2456 m n.p.m.. Północne, nadmorskie stoki pasma porasta makia oraz resztki lasów dębowych, zaś południowe stoki zajmują formacje stepowe.

Maroko, Królestwo Marokańskie, Al-Mamlakah al-Maghribiyyah (arab. المملكة المغربية) – państwo położone w północno-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Śródziemnym. Graniczy z Algierią (na wschodzie), Saharą Zachodnią (na południu) i hiszpańskimi enklawami w Afryce: Ceutą i Mellilą (na północy). Należy do państw Maghrebu.

Źródła

Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, wyd. Politeja, Warszawa 2000.