Abd ar-Rahman I - Polski Serwis Naukowy

Pomnik Abd ar Rahmana I w Almuñécar

Wielki Meczet w Kordobie ufundowany w 786 roku przez Abd ar-Rahmana I

Abd ar-Rahman I, Abd Ar-Rahman ibn Mu'awiya ibn Hisham ibn Abd al-Malik, عبد الرحمن الداخل (ur. 731 w Damaszku, zm. 788 w Kordobie) - emir al-Andalus w latach 756-788, założyciel dynastii Umajjadów kordobańskich

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).

Al-Andalus (الأندلس) - arabska nazwa Półwyspu Iberyjskiego, nadana przez jego muzułmańskich zdobywców. Odnosi się ona zarówno do emiratu (ok. 750-929) jak i do kalifatu Kordowy (929-1031), a w szczególności do królestw Taify; może być używana również do ogólnego określenia terytoriów pod rządami muzułmanów (711-1492). Podczas powolnego procesu Rekonkwisty, ziemie iberyjskie były stopniowo ponownie zdobywane przez chrześcijan zajmujących północne enklawy, a nazwa "al-Andalus" zaczęła odnosić się tylko do zdominowanych przez islam ziem na południu.

Był wnukiem kalifa damasceńskiego Hiszama. Jako jeden z nielicznych z rodu Umajjadów i jedyny jako męski członek rodu przeżył masakrę zgotowaną jego rodzinie przez dynastię Abbasydów w roku 750. Uciekł do Maghrebu i w 755 roku osiadł w Ceucie gdzie dzięki poparciu Berberów stanął na czele armii arabskiej stacjonującej w Elwirze i Jaen.

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Bunt – pojęcie z zakresu nauk społecznych. W koncepcji Roberta Mertona oznacza sposób przystosowania jednostki poprzez odrzucenie celów społecznych grupy oraz społecznie uznawanych środków realizacji celów społecznych oraz zastąpienie ich własnymi celami i środkami ich osiągania. Zachowania tego typu pojawiać mogą się pod wpływem długotrwałej anomii, jak również w przypadku odrzucania kultury dominującej i zastępowania jej kontrkulturą.

Wykorzystując niechęć Jemenitów do gubernatora al-Andalus wywołał przeciwko niemu powstanie, które zakończyło się zwycięstwem Abd ar-Rahmana nad Gwadalkiwirem w 756 roku.

W 756 roku przyjął tytuł emira i opanował Kordobę. W 764 roku zdobył Toledo. Stłumił bunty i wymordował swoich przeciwników politycznych sympatyzujących z kalifatem Abbasydów. W 777 roku w bitwie pod Saragossą zwyciężył Karola Wielkiego i zmusił go do odwrotu z Hiszpanii.

Po umocnieniu swojej pozycji na Półwyspie Iberyjskim zrzucił zwierzchnictwo Al-Mansura. Wykonał wtedy symboliczny gest pogardy dla kalifa bagdadzkiego przysyłając mu w 763 roku głowę zabitego z jego rozkazu lojalnego Abbasydom gubernatora al-Andalus, al-Ala ibn Mugita.

Wielki Meczet w Kordobie, zwany po hiszpańsku La Mezquita, pochodzący z VIII w., lecz wielokrotnie przebudowywany, służy obecnie za katedrę rzymskokatolicką diecezji Córdoba w Hiszpanii. Z kolei Wielki Meczet stanął na miejscu kościoła wzniesionego przez Wizygotów panujących tu przed najazdem arabskim na Półwysep Iberyjski. La Mezquita jest jednym z najbardziej znanych meczetów na świecie, głównie dzięki słynnej sali z lasem kolumn. Po rekonkwiście Hiszpanie postawili na środku meczetu katedrę gotycką. Jest największym meczetem w Europie, jego powierzchnia to ok. 23000 m².

Maghreb (z arabskiego zachód) – określenie stosowane przez Arabów w stosunku do regionu północno-zachodniej Afryki, powstałe w czasie ekspansji arabskiej w średniowieczu. Nazwa ta przyjęła się również w językach europejskich i odnosi się obecnie do Maroka, Algierii, Tunezji, czasem także Libii.

Zorganizował sprawną, dobrze zorganizowaną i wyćwiczoną armię, która miała pozwolić Umajjadom w przyszłości odzyskać tytuł kalifa. W Kordobie ufundował wiele budowli, które uczyniły to miasto największym w regionie. W jego czasach wzniesiono potężne mury miejskie, most na Gwadalkiwirze, pałac Munjat ar-Rusafa i Wielki Meczet zwany Mezquita.

Kalif (od arab. chalifa – następca) – tytuł następców Mahometa, czyli przywódców muzułmańskich społeczności państwowo-religijnych zwanych kalifatami. Pierwszym kalifem po śmierci Mahometa w 632 roku został Abu Bakr. Po zamordowaniu kalifa Alego w 661 roku doszło do rozłamu wewnątrz islamu w wyniku sporu o sukcesję na szyitów i sunnitów. Kalifowie szybko zaczęli tracić władzę polityczną nad rozrastającym się imperium muzułmańskim. W 909 r. powstał szyicki kalifat w Kairze, zniszczony przez Saladyna w 1171 r. W 929 roku emir Kordoby Abd ar-Rahman III ogłosił się kalifem, jednak już w 1031 kordobański kalifat rozpadł się.

Emir, tytuł honorowy w świecie muzułmańskim, przysługujący potomkom Mahometa, wysokim dowódcom wojskowym w krajach Bliskiego Wschodu oraz północnej Afryki. Stopień wojskowy "admirał" pochodzi od zniekształconego amir al-bahr (dowódca morski). Również używane jest imię (Emir). W państwach islamu wódz, dowódca, książę.

W utworzonym przez siebie państwie był tolerancyjny wobec chrześcijan i Żydów. W początkowym okresie swoich rządów skonfiskował jednak wszystkie majątki należące do kościoła katolickiego.

Jego następca został jego syn Hiszam I.

Zobacz też

Abd ar-Rahman Ghafiki

Kalifat Kordoby

Bibliografia

Słownik władców świata. Kraków 2005. ISBN 83-7435-077-6