Abu Jahja Abu Bakr - Polski Serwis Naukowy

Abu Jahja Abu Bakr ibn Abdulhak (arab. أبو يحيى بن عبد الحق = Abū Yahya ibn ʿAbd al-Ḥaqq, zm. 1258) - szejk rodu Marynidów od 1244 roku i pierwszy marynidzki sułtan Maroka od 1248 roku, syn szejka Abdulhaka I.

Chociaż Marynidzi już od początku XIII wieku wchodzili w konflikt z panującą w Maroku dynastią Almohadów, dopiero po osłabieniu pozycji tych ostatnich wyrośli na znaczącą potęgę w kraju. Początkowo walczyli jako najemnicy Almohadów przeciw Abdalwadydom, jednak pod rządami Abu Jahji Abu Bakra nastąpił kres tej współpracy.

Hafsydzi - (arab. Banu Hafs) mahometańska dynastia berberyjska panująca na terenie obecnej Tunezji i krajów sąsiednich w latach 1228-1574, początkowo jako dziedziczni namiestnicy Almohadów. W 1236 Jahja I (1228-1249) ogłosił niezależność i znacznie poszerzył granice państwa, głównie w kierunku zachodnim. Syn Jahji, Muhammad I al-Mustansir (1249-1277) kontynuował dzieło ojca, ogłaszając się w 1253 kalifem (zwyczajowo jednak władcy hafsydzcy nazywani byli sułtanami). Powagi Muhammada w świecie mahometańskim nie zmniejszył nawet fakt, że jesienią 1270 zmuszony był złożyć ogromny okup francuskim krzyżowcom za odstąpienie od oblężenia stolicy. Kraj, także dzięki ożywionej działalności dyplomatycznej, stał się regionalną potęgą. Już jednak jego syn Jahja II został w 1279 obalony, co zapoczątkowało okres walk wewnętrznych. Po 1300 nastąpił rozpad kalifatu na część wschodnią ze stolicą w Tunisie i zachodnią, ze stolicą w Badży (fr. Bougie). Tę niekorzystną sytuację wykorzystały inne berberyjskie dynastie, Abdalwadydzi i Merynidzi. Ci ostatni w latach 40. (1347 - 1350) i 50. XIV wieku dwukrotnie okupowali terytorium hafsydzkie. Sytuację opanował dopiero Ahmad II który panował w latach 1370-1394, zapewniając krajowi niemal stuletni okres rozkwitu. Ostatecznie jednak dynastia nie zdołała od początku XVI wieku powstrzymać rosnących wpływów hiszpańskich, a przede wszystkim tureckich i wraz z obaleniem przez Turków Muhammada VII nastąpił jej kres.

Umar ibn Jahja (zm. 1259) - sułtan Maroka z dynastii Marynidów, syn sułtana Abu Jahji Abu Bakra. Objął tron po śmierci ojca w 1258 roku wśród walk o władzę i przy ciągle obecnym jeszcze oporze Almohadów w południowej części kraju. Zginął w 1259 roku, zabity przez dążącego do władzy stryja Abu Jusufa Jakuba.

W 1245 roku Marynidzi zajęli Meknes, a w 1248 roku również Fez, który stał się siedzibą nowej dynastii. Władza Almohadów utrzymała się tylko w południowym Maroku, a Abu Jahja Abu Bakr ogłosił się sułtanem. Żeby wzmocnić pozycję dynastii, sułtan uznał kalifat Hafsydów w Ifrikiji. Zarządcami opanowanych przez siebie terytoriów ustanowił swoich synów i innych krewnych.

Język arabski – język należący do południowej grupy języków semickich, zapisywany alfabetycznym pismem arabskim od strony prawej do lewej. Kod ISO 639-3: ar/ara

Ifrikija (arab. إفريقية) to w średniowiecznej historii obszar obejmujący nadmorskie regiony obecnej wschodniej Libii, Tunezji i wschodniej Algierii. Obszar Ifrikiji obejmował terytorialnie teren wcześniejszej rzymskiej prowincji Africa.

Po śmierci sułtana na tronie zasiadł jego syn Umar. Inni krewni zmarłego sułtana, dysponując znacznymi wpływami jako zarządcy poszczególnych miast, sami sięgnęli jednak po władzę i doszło do walk węwnątrz klanu. Zwycięsko wyszedł z nich brat Abu Jahji Abu Bakra Abu Jusuf Jakub.

Almohadzi (arab. الموحدون al-Muwaḥḥidūn, dosłownie "monoteiści" lub "unitarianie" ) – dynastia marokańska, pochodzenia berberskiego, panująca w Maghrebie i Andaluzji w XII i XIII wieku. Początkowo Almohadami nazywano jedynie zwolenników ścisłego rozumienia doktryny jedności Boga, szerzonej przez Muhammada ibn Tumarta - reformatora religijnego z XII wieku. Później nazwa ta przylgnęła do dynastii Muminidów, która objęła rządy w nowo powstałym państwie Almohadów. Pierwszym władcą dynastii (emirem i kalifem) był Abd al-Mumin ibn Ali, który od 1148 kontrolował całe Maroko.

Maroko, Królestwo Marokańskie, Al-Mamlakah al-Maghribiyyah (arab. المملكة المغربية) – państwo położone w północno-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Śródziemnym. Graniczy z Algierią (na wschodzie), Saharą Zachodnią (na południu) i hiszpańskimi enklawami w Afryce: Ceutą i Mellilą (na północy). Należy do państw Maghrebu.