Acalypha - Polski Serwis Naukowy

Pokrzywiec (Acalypha L.) – rodzaj roślin z rodziny wilczomleczowatych. Według niektórych ujęć taksonomicznych należy do niego ok. 400 gatunków roślin pochodzących głównie z obszarów tropikalnych. Gatunkiem typowym jest Acalypha virginica L..

Morfologia

Są to przeważnie krzewy i podkrzewy o pojedynczych, cienkich liściach, najczęściej ząbkowanych. Kwiaty zwykle zebrane w długie, stojące lub zwisające kłosy.

Systematyka

Synonimy

Acalyphes Hassk., Acalyphopsis Pax & K. Hoffm., Calyptrospatha Klotzsch ex Baill., Caturus L., Corythea S. Watson, Cupameni Adans., Galurus Spreng., Gymnalypha Griseb., Linostachys Klotzsch ex Schltdl., Mercuriastrum Fabr., Odonteilema Turcz., Paracelsea Zoll., Ricinocarpus Kuntze, Schizogyne Ehrenb. ex Pax, Usteria Dennst

Taksonomia (gr. taktis=układ, porządek + nomos=prawo) – poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach i metodach klasyfikowania, w szczególności o tworzeniu i opisywaniu jednostek systematycznych (taksonów) i włączaniu ich w układ kategorii taksonomicznych.

Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).

Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (2001...)

Rodzaj należy do podrodziny Acalyphoideae, rodziny wilczomleczowatych (Euphorbiaceae), która jest rodziną siostrzaną dla bukietnicowatych (Rafflesiaceae), zaliczaną do obszernego rzędu malpigiowców (Malpighiales) i wraz z nim do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych. W obrębie Acalyphoideae należy do plemienia Acalypheae i podplemienia Acalyphinae.

Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny, czyli wzorzec taksonomiczny umożliwiający stosowanie nazw rodzajowych czy rodzinowych. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.

Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.

Acalypha indica

Wybrane gatunki

Acalypha hispida Burm. f. – pokrzywiec szorstkowłosy

Acalypha chamaedrifolia (Lam.) Müll. Arg., syn. Acalypha hispaniolae Urb. – pokrzywiec hiszpański

Acalypha wilkesiana Müll. Arg. – pokrzywiec Wilkesa

Zastosowanie

Kilka gatunków jest uprawianych jako rośliny ozdobne.

Wilczomleczowate (Euphorbiaceae Juss.) – rodzina drzew, krzewów, krzewinek, roślin zielnych i sukulentów łodygowych. Zalicza się do niej 218 rodzajów z ponad 5700 gatunkami rosnącymi głównie w tropikach. W Polsce dziko rośnie ok. 20 gatunków.

Pokrzywiec szorstkowłosy, pokrzywiec szorstki (Acalypha hispida) – gatunek roślin z rodziny wilczomleczowatych (Euphorbiaceae). Pochodzi z Nowej Gwinei. Jest uprawiany w wielu krajach jako roślina ozdobna.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-11-26].
↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-01].
↑ zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
Index Nominum Genericorum. [dostęp 2010-03-10].