Aceh - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy terytorium. Zapoznaj się również z: Aczinowie (Aceh) - grupa etniczna.

Herb prowincji

Flaga separatystów z Aceh

Położenie okręgu Aceh w Indonezji

Aceh - specjalne terytorium (daerah istimewa) Indonezji, położone na północnym krańcu wyspy Sumatra. Pełna nazwa terytorium brzmi Nanggroe Aceh Darussalam. Dawniej używano także zapisu w postaci: Acheh, Atjeh lub Achin.

Sumatra – indonezyjska wyspa położona w Azji Południowo-Wschodniej, w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich. Na północnym wschodzie Cieśnina Malakka oddziela Sumatrę od Półwyspu Malajskiego; na południowym wschodzie Cieśnina Sundajska oddziela ją od Jawy.

Aczinowie - mieszkańcy pn. Sumatry (prowincja Aceh). W 1985 r. ich populacja wynosiła ok. 2,5 mln. Mają pochodzenie malajskie. Mówią językiem należącym do grupy języków indonezyjskich. Od XIII w. wyznają sunnicką odmianę islamu. Zajmują się rolnictwem, rzemiosłem, wyrobem łodzi oraz handlem (od wieków średnich, między Płw. Arabskim i Indyjskim a W. Sundajskimi).

Ludność terytorium wynosi około 4,2 mln mieszk. (2000). Stanowi to około 3% ludności Indonezji oraz jedną czwartą ludności Sumatry. Stolicą terytorium jest miasto Banda Aceh.

W latach 1976-2004 toczył się konflikt między armią indonezyjską a lokalnymi rebeliantami. Od wieków mieszkańcy Acehu stawiali silny opór, dawniej wobec holenderskich kolonistów, a następnie rządowi w Dżakarcie.

26 grudnia 2004 zachodnie wybrzeże Acehu, w tym także stolica terytorium, została zniszczone przez fale tsunami, które wywołane zostało przez silne trzęsienie ziemi na Oceanie Indyjskim. Niektóre miasta, m.in. Calang i Teunom liczące oba po około 12 tys. mieszk., zostały zmiecione z powierzchni ziemi.

Wybory – proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy. Jest to podstawowy mechanizm demokracji.

Samostanowienie narodów (samostanowienie ludów), prawo do swobodnego określania statusu politycznego, społecznego, gospodarczego oraz kulturowego a także prawo do utworzenia własnego państwa lub połączenia się z państwem już istniejącym. prawo międzynarodowe uznaje prawo do samostanowienia narodu tylko i wyłącznie, jeżeli jest ono zgodne z obowiązującym prawem lokalnym (np. z konstytucją) uznanego państwa w którym ma się ustanowić. Przykładem jest uznanie za zgodne z prawem międzynarodowym samostanowienie państw będących byłymi republikami Związku Radzieckiego, gdyż zezwalała na to konstytucja ZSRR.

W czasie operacji wojskowej wprowadzone zostały ograniczenia w poruszaniu się po terytorium. Rząd indonezyjski zdecydował się jednak otworzyć region, by umożliwić dostęp organizacjom humanitarnym. Ruchy separatystyczne zgodziły się na tymczasowe zawieszenie broni na czas akcji.

15 sierpnia 2005 podpisano w Helsinkach porozumienie pokojowe. Separatyści zgodzili się na rezygnację z żądania niepodległości, a rząd Indonezji obiecał zmienić prawo, tak aby lokalne partie polityczne mogły brać udział w wyborach, co było dotychczas niemożliwe. 11 grudnia 2005 odbyły się pierwsze w historii Indonezji wolne wybory na szczeblu regionalnym. W ich wyniku gubernatorem Acehu został Irwandi Yusuf - były rzecznik separatystów, a jego zastępcą Muhammad Nazar.

Bibliografia

Michał Missala, Perspektywy samostanowienia Acehu, Stosunki Międzynarodowe - International Relations, nr 3–4 (t. 34) / 2006, s. 197-214, ISSN 0209-0961.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Aceh