Achilles - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy postaci mitologicznej. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Gniew Achillesa – obraz François-Léon Bénouville z 1847 roku

Achilles (gr. Ἀχιλλεύς Achilleús, łac. Achilles) – w mitologii greckiej heros i bohater wojny trojańskiej (wódz Myrmidonów).

Heros (gr. ἥρως "bohater") – w mitologii greckiej postać zrodzona ze związku człowieka i boga. Herosi mieli nadzwyczajne zdolności, jak wielka siła, spryt lub inne przymioty. Byli dowodem przenikania się świata bogów i ludzi.

Wojna trojańska – według Homera i antycznych historyków trwające 10 lat oblężenie Troi przez greckich Achajów. Mitycznym powodem konfliktu było porwanie Heleny, żony króla Sparty – Menelaosa, przez Parysa, księcia trojańskiego, syna króla Priama. Menelaos wezwał na pomoc swojego brata Agamemnona, króla Argos i Myken oraz wszystkie księstwa achajskie. Na leżącą w północnej Anatolii i dotąd niezdobytą Troję, na 1185 okrętach ruszyli wojownicy achajscy.

Uchodził za syna Peleusa, króla jednego z miast w Tesalii, i Nereidy Tetydy. Był wychowankiem mądrego centaura Chirona i ojcem Neoptolemosa. Iliada Homera i Cypria charakteryzują go jako największego wojownika.

Tetyda ofiarowuje Achillesowi tarczę, hydria czarnofigurowa z VI w. p.n.e.

Tetyda, starając się zapewnić mu nieśmiertelność, niedługo po narodzeniu zanurzyła syna w Styksie, by w ten sposób uodpornić całe jego ciało na ciosy. Jedynym słabym punktem pozostała pięta, za którą matka trzymała niemowlę. W związku z przepowiednią, w myśl której bez Achillesa zwycięstwo nad Ilionem jest nierealne, co jednak odpłaci on śmiercią, Tetyda ukrywała Achillesa pośród córek króla Likomedesa na Skyros. Stamtąd miał go wydostać Odyseusz, który w przebraniu kupca rozłożył przed królewnami pachnidła i kosztowności. Na widok jednej niezainteresowanej wonnościami królewny wydobył bogato inkrustowany miecz, po który Achilles sięgnął bez chwili namysłu, tym samym zdradzając swoją prawdziwą tożsamość.

Ścięgno Achillesa inaczej ścięgno piętowe (łac. Tendo Achilli, Tendo calcaneus) – ścięgno mięśnia brzuchatego łydki (łac. musculus gastrocnemius) i mięśnia płaszczkowatego (łac. musculus soleus).

Homer (st.gr. Ὅμηρος, Hómēros, nw.gr. Όμηρος) (VIII wiek p.n.e.) – grecki aojda (rapsodas). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji poezji heroicznej (której istnienie jest wszakże czystym domysłem).

Achilles zginął, zanim Troja została zdobyta. W miejsce gdzie matka trzymała go za piętę ugodziła go strzała, wypuszczona z łuku przez Parysa, brata Hektora. Od tego wydarzenia pochodzi wyrażenie „pięta Achillesa” oraz nazwa ścięgno Achillesa.

Z dziejami Achillesa związana była przepowiednia – miał żyć długo i szczęśliwie, lecz umrzeć zapomniany, lub też umrzeć młodo, zdobywając chwałę. Inna wersja podaje wręcz, że miał zginąć, jeśli tylko zabije Hektora. Bohater zdecydował się na ten krok, dopiero mszcząc śmierć swojego przyjaciela, Patroklosa, który zginął z ręki trojańskiego królewicza.

Wincenty Korab-Brzozowski, pseud. Vincent de Korab (ur. w 1877 w Latakii w Syrii, zm. 3 kwietnia 1941 w Warszawie), polski poeta piszący zarówno w języku polskim jak i francuskim, którego postać owiano barwną legendą w stylu Arthura Rimbauda jeszcze za jego życia; również autor niewielkiej ilości prozy poetyckiej oraz tłumacz literatury francuskiej i orientalnej.

Skyros (Skiros) – grecka wyspa w archipelagu Sporadów. Powierzchnia wyspy wynosi 209 km², co czyni ją największą wyspą w całym archipelagu Sporadów Północnych. Liczba ludności wyspy wynosiła w 2003 około 3000 mieszkańców. Skyros jest jedną z gmin, która nie należy do żadnej prowincji Grecji. Północna część wyspy jest pokryta lasami. Znajduje się tam góra Olimp (792 m n.p.m.), której nie należy mylić z Olimpem w Grecji kontynentalnej. Na południu wyspy dominują bezleśne, skaliste góry. Stolicą wyspy jest miasto Skyros, które przez lokalnych mieszkańców nazywane jest Chora. Główny port jest zlokalizowany w zachodniej części wyspy, w mieście Linaria. Na Skyros znajduje się m.in. zamek z czasów weneckiej okupacji wyspy (od XIII do XV wieku), bizantyjski kościół oraz grób angielskiego poety Roberta Brooka.

Bibliografia

Mała Encyklopedia Kultury Antycznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1968

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Achilles

Tarcza Achillesa − wiersz autorstwa braci Stanisława i Wincentego Koraba-Brzozowskich