Adadnirari III - Polski Serwis Naukowy

Adad-nirari III (akad Adad-nīrārī, tłum. "bóg Adad jest moją pomocą") – władca Asyrii, syn i następca Szamszi-Adada V, który według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 28 lat (810-782 p.n.e.). Za jego małoletności rządziła jego matka, królowa Sammu-ramat, uważana przez wielu badaczy za pierwowzór greckiej Semiramidy.

Adad to bóg burzy, wiatru, deszczu i piorunów w mitologii mezopotamskiej. Uważany był za syna boga Anu. był także jednym z bogów, którzy zesłali na ludzkość potop. Bóg ten miał dar jasnowidzenia. Przedstawiano go stojącego na byku; w obu rękach trzyma wiązki błyskawic. Czczony powszechnie na całym Bliskim Wschodzie m.in. w takich miastach jak: Aszur, Dur-Szarrukin, Guzana, Karkar, Aleppo, Babilon.

Szamszi-Adad V (akad. Šamšī-Adad, tłum. "słońcem moim jest bóg Adad") - władca Asyrii, młodszy syn i następca Salmanasara III; panował w latach 823-811 p.n.e. Jeszcze za życia ojca został wyznaczony na jego następcę, ku niezadowoleniu starszego brata Aszur-danin-apli. W pierwszych latach panowania 827-822 p.n.e. musiał skupić się na tłumieniu buntów, którym przewodził właśnie jego brat. Pokonał przeciwników dzięki pomocy króla babilońskiego Marduk-zakir-szumi I, ale za cenę uznania jego zwierzchnictwa. W latach 820-815 trzykrotnie najeżdżał kraj Nairi położony nad jeziorem Wan. Później walczył z Urartu, Medami i Elamem. Pokonał koalicję plemion chaldejskich i nowego króla babilońskiego Marduk-balassu-iqbi. Pod koniec panowania przyjął tytuł "Króla Sumeru i Akadu". Jego żoną była Sammu-ramat, utożsamiana przez niektórych badaczy z Semiramidą.

Źródła dotyczące panowania tego władcy nie są liczne. We wczesnym okresie jego rządów wyprawy wojenne prowadzili dowódcy jego armii, W rocznikach królewskich Adad-nirari III wzmiankowane są jedynie dwie kampanie, którymi dowodził on sam. Pierwsza z nich, w 805 roku p.n.e., skierowana była przeciwko Syrii, gdzie władca odebrał trybut od króla Damaszku i innych lokalnych królów. Druga wyprawa skierowana była przeciw Babilonii, gdzie Adad-nirari III zaatakował miasto Der.

Sammu-ramat – asyryjska królowa, żona Szamszi-Adada V (823-811 p.n.e.), matka Adad-nirari III (810-783 p.n.e.). Po śmierci męża przez pięć lat sprawowała władzę w Asyrii jako regentka w imieniu swego małoletniego syna. Według współczesnych jej źródeł asyryjskich osiągnęła znaczną pozycję i wielkie wpływy. W centrum ceremonialnym w mieście Aszur odkryto stelę z jej imieniem pośród stel poświęconych asyryjskim władcom i najważniejszym dostojnikom państwowym. Według inskrypcji na innej steli towarzyszyć miała królowi na jednej z jego wypraw wojennych, co było wydarzeniem bez precedensu w całej historii Asyrii. Znane są też dwa posągi wzniesione ok. 800 r. p.n.e. przez gubernatora miasta Kalchu z inskrypcjami zawierającymi modlitwy za pomyślność króla Adad-nirari III i jego matki.

Salmanasar IV, syn Adadnirariego III, panujący w latach 782 - 772 p.n.e. Podobnie jak ojciec toczył nieustanne wojny z Urartu oraz dokonał szeregu wypraw na tereny zamieszkane przez Medów.

Adad-nirari III opisywany jest jako ten, który przywrócił pokój i porządek w Babilonii poprzez sprowadzenie z powrotem deportowanej ludności i zabranych z jej świątyń posągów bóstw. Chociaż udało mu się utrzymać Asyrię w granicach jak z czasów Salmanasara III (858-825 p.n.e.), to pod koniec jego panowania rozpoczął się powolny upadek państwa.

Semiramida (akad. Gołębica) – legendarna królowa Asyrii. W rzeczywistości nazywała się Sammuramat i była żoną asyryjskiego króla Samsziadada V. Po śmierci męża sprawowała w latach 809-806 p.n.e. regencję w imieniu małoletniego Adadnirariego III.

Język akadyjski , dawniej też: chaldejski (akad. lišānum akkadītum, Kod ISO 639: akk) - język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e. Nazwa wywodzi się od starożytnego miasta Akad. Jego podstawowe dialekty to: staroakadyjski, babiloński i asyryjski. W drugiej połowie II tysiąclecia p.n.e. był używany w kontaktach dyplomatycznych między państwami Egiptu, Mezopotamii, Anatolii, Palestyny i Syrii.

Projekty budowlane Adad-nirari III skoncentrowane były w Kalchu i innych ważnych miastach. W Niniwie odnowiony został za jego panowania tzw. Fort Salmanasara i ukończony pałac, którego budowę rozpoczął jego ojciec.

Po śmierci Adad-nirari III krajem rządzili kolejno jego trzej synowie: Salmanasar IV, Aszur-dan III i Aszur-nirari V.

Przypisy

A.K.Grayson, Königslisten und Chroniken, w: Reallexikon der Assyriologie VI, s.114.

Bibliografia

hasło Adad-nirari III, [w:] Gwendolyn Leick, Who's Who in the Ancient Near East, London and New York 2002, s. 4.

Aszur-dan III (akad. Aššur-dān) - król Asyrii, brat i następca Salmanasara IV, syn Adad-nirari III, który według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 18 lat (772-755 p.n.e.).