Adam Bochnak - Polski Serwis Naukowy

Adam Bochnak (ur. 17 września 1899 w Krakowie, zm. 28 maja 1974 w Krakowie) – polski historyk sztuki, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Przebieg kariery naukowej

Był synem kupca Władysława i Józefy Spysz. Kształcił się w gimnazjum św. Anny w Krakowie, następnie studiował historię sztuki na UJ (1917-1922), m.in. pod kierunkiem Jerzego Mycielskiego i Juliana Pagaczewskiego, który był promotorem jego doktoratu Kolegiata św. Józefa w Klimontowie (1922). Już w 1920 podjął pracę na UJ, z którym pozostał związany aż do emerytury w 1969. Początkowo pracował jako starszy asystent w Katedrze Historii Sztuki, od 1925 (po przedstawieniu pracy Makaty marszałka Francji Franciszka de Crequi, księcia de Lesidiguieres) był docentem w tej Katedrze. Po wojnie opiekował się Muzeum UJ (1947-1951), w 1948 został profesorem kontraktowym, w 1953 kierownikiem Katedry Historii Sztuki, w 1954 profesorem nadzwyczajnym, w 1957 profesorem zwyczajnym i kierownikiem Katedry Historii Sztuki Nowożytnej. Od 1960 kierował również Instytutem Historii Sztuki, pełnił funkcje w kierownictwie uczelni – dziekana Wydziału Filozoficzno-Historycznego (1954-1956, 1959-1961) i prorektora (1956-1959). Poza uniwersytetem współpracował z Gabinetem Rycin PAU (gdzie był w latach 1935-1939 konserwatorem), Liceum Koedukacyjnym w Ciężkowicach (dyrektor, 1945), Muzeum Narodowym w Krakowie (kustosz i zastępca dyrektora w latach 1945-1957 pod nazwą Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu, dyrektor Muzeum 1957-1962). W okresie okupacji uczestniczył w tajnym nauczaniu.

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

W 1939 został członkiem-korespondentem PAU; był sekretarzem (dwukrotnie) i przewodniczącym (1952) Komisji Historii Sztuki PAU, a także zastępcą przewodniczącego i przewodniczącym Komisji Teorii i Historii Sztuki Oddziału PAN w Krakowie. Należał m.in. do Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa (wiceprezes, członek honorowy) i Stowarzyszenia Historyków Sztuki (członek honorowy). W 1958 kierował polską ekspozycją zabytków krakowskich na międzynarodowej wystawie "Złoty wiek miast europejskich" w Gandawie; otrzymał za to przedsięwzięcie Nagrodę miasta Krakowa (1958). Był także laureatem nagród ministra szkolnictwa wyższego (1963, 1966), w 1972 otrzymał Medal PAN im. Kopernika. Był odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżami Kawalerskim i Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski oraz tytułem "Zasłużony Nauczyciel PRL" (1973).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Badania

Zajmował się historią sztuki barokowej i rokoka, historią rzemiosła artystycznego, historią nauk o sztuce oraz muzeologią. W poszukiwaniu źródeł początków baroku w Polsce wskazał na kościół św. Piotra i Pawła w Krakowie, jako wzorowany na rzymskim kościele Il Gesù. Dla wydawnictwa Historia sztuki polskiej opracował temat dziejów rzemiosła artystycznego. Dokonał analizy historycznej i estetycznej obrazu z fary w Bieczu, wskazując na związki z dziełem Opłakiwanie Chrystusa Michała Anioła w katedrze florenckiej. Był autorem życiorysów polskich historyków sztuki, badał m.in. życie i dorobek Mariana Sokołowskiego. W latach 1939-1952 redagował "Prace Komisji Historii Sztuki", a 1961-1963 "Rocznik Krakowski".

Rocznik Krakowski – pismo wydawane w Krakowie od 1898 roku przez Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa. W latach 1914-1918 i 1939-1949 pismo nie ukazywało się. Artykuły obejmują zakres historii i sztuki Krakowa, publikowane są nekrologi, kronika konserwatorska, sprawozdania z działalności Towarzystwa, a także recenzje i informacje biograficzne. Niektóre numery poświęcone są poszczególnym zagadnieniom lub osobom, np. 500-leciu odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego (t. 4) lub twórczości Wita Stwosza (t.10 i 26). Wśród autorów są wybitni historycy, historycy sztuki, archeolodzy, architekci, muzykolodzy i konserwatorzy.

Wawel – wzgórze na Pomoście Krakowskim, w Krakowie, w Dzielnicy I Stare Miasto, na lewym brzegu Wisły; wysokość 228 m n.p.m., antropogeniczne; historyczna dzielnica Krakowa, na wzgórzu zabytkowe zespoły budowlane.

Ogłosił szereg prac naukowych, m.in.:

Giovanni Battista Falconi (1925)

Kościół św. Stanisława w Uhercach (1925)

Zabytki przemysłu artstycznego w kościele parafialnym w Luborzycy (1925, z J. Pagaczewskim)

Ze studiów nad rzeźbą lwowską epoki rokoka (1931)

Dwa naczynia z herbami Wazów w kolegiacie łowickiej (1935)

"Opłakiwanie Chrystusa", obraz w głównym ołtarzu kościoła parafialnego w Bieczu (1935)

Grób biskupa Maura w krypcie św. Leonarda na Wawelu (1938)

Zarys dziejów polskiej historii sztuki (1948)

Gobeliny Katedry wawelskiej z historią Jakuba (1952)

Kaplica Zygmuntowska (1953)

Historia sztuki nowożytnej (1957, 2 tomy)

Najstarsze budowle wawelskie (1960)

Bibliografia

Biogramy uczonych polskich, część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983.

A. Małkiewicz, Adam Bochnak. Uczony i nauczyciel [w:] Adama Bochnak. Naświetlanie rzeźby lwowskiej, red. A. Betlej, P. Jamski, Warszawa 2008, ISBN 83-923438-2-4, s. 21-50.