Adam Kryński - Polski Serwis Naukowy

Adam Antoni Kryński (ur. 19 maja 1844 w Łukowie, zm. 10 grudnia 1932) - językoznawca polski, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Lwowskiego.

Biografia

Kryński kształcił się w Warszawie w gimnazjum; od r. 1862 w studiował w Szkole Głównej na wydziale matematyczno-fizycznym, potem na filologiczno-historycznym. Tytuł magistra uzyskał w 1869, po napisaniu rozprawy O dźwiękach nosowych w językach słowiańskich (druk. w 1870). Od r. 1871 do 1891 był nauczycielem języków starożytnych i obcych w gimnazjum II w Warszawie. W 1874 wyjechał do Lipska, gdzie kształcił się u G. Curtiusa i Leskiena; z owego czasu pochodzą jego Listy z Niemiec, drukowane w Opiekunie domowym (1874—5). W 1875 został członkiem komisji językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, a w 1889 członkiem korespondentem Akademii.

Słownik języka polskiego jest wydawnictwem należącym do słowników ogólnych jednojęzycznych. Jego podstawowym zadaniem jest dostarczenie wiedzy o znaczeniu ujętych w nim słów poprzez opisowe wyjaśnienie. W zależności od objętości zawiera elementy fleksji, ortografii, etymologii oraz przykłady użycia. Słowa (hasła) w słowniku są uszeregowane alfabetycznie, zgodnie z przyjętym porządkiem liter. Często słownik posiada jako oddzielne związane wydawnictwo indeks a tergo.

Lingwistyka (językoznawstwo) – dział nauk humanistycznych badający istotę, budowę i rozwój języka. Specjalista w zakresie lingwistyki (językoznawstwa) – językoznawca, inaczej lingwista. Wyróżnia się lingwistykę teoretyczną i stosowaną.

Prace

Słownik języka polskiego
pod red. Adama Kryńskiego

O bezzasadnym odróżnianiu rodzaju nijakiego od męskiego w deklinacji przymiotników (1872)

Objaśnienia do rozprawy W. Makuszewa (o rzekomym wpływie ruskim na piśmiennictwo staropolskie, Warszawa, 1879)

O języku Wojciecha Oczki (1881)

Rozbiór gramatyki historyczno-porównawczej Małeckiego (1880)

O pisowni polskiej (1882)

Gwara zakopańska (Kraków, 1883)

Psałterz Jana Kochanowskiego (z objaśnieniami, w wydaniu pomnikowym dzieł tego poety (1884)

Stan. Skrodzkiego Porządek prawa bartnego z 1616 (Kraków, 1885)

Słownik wyrazów w Porządku, prawa bartnego (Kraków, 1886)

Gramatyka jęz. polskiego (Warszawa, 1897)

Pisownia polska

W 1874 zaczął wydawać w Warszawie Prace filologiczne wespół z Baudouinem de Courtenay, Janem Karłowiczem i L. Malinowskim. W okresie tym opublikował

Powieść o papieżu Urbanie z 1514

Przegląd bibljograficzny prac naukowych o jęz. polskim (z K. Appelem)

O aoryście w jęz. polskim

Postaci osobliwe przysłówków

Głosy w dziele B. Opecia z 1522 p.t. "Żywot Pana Jezu Krysta"

Żywot św. Eupraksji z 1524

Wyjaśnienie kilku pytań z zakresu pisowni

Z historji wyrazów

O deklinacji polskiej (w Przeglądzie pedagogicznym) (1887/8)

Język polski (1899 w Poradniku dla samouków)

szereg artykułów z działu językoznawstwa w Wielkiej Encyklopedji Ilustrowanej

Kryński był również jednym z redaktorów Słownika języka polskiego i autorem licznych życiorysów językoznawców.

Antoni Małecki (ur. 16 lipca 1821 w Objezierzu koło Poznania, zm. 7 października 1913 we Lwowie pochowany na cmentarzu Łyczakowskim) – rektor Uniwersytetu Lwowskiego, historyk literatury, historyk-mediewista, językoznawca, filolog klasyczny, heraldyk, dramaturg, profesor uniwersytetów: Jagiellońskiego, w Innsbrucku oraz Lwowskiego, poseł na Sejm Krajowy Galicji.

Jan Kochanowski (ur. 1530 w Sycynie koło Zwolenia, zm. 22 sierpnia 1584 w Lublinie) – poeta polski epoki renesansu, sekretarz królewski. Był przedstawicielem filozofii eklektycznej – stoicyzmu, epikureizmu, renesansowego neoplatonizmu i głębokiej wiary w Boga, łącząc tradycję antyku i chrześcijaństwa.