Adam Kuryłowicz - Polski Serwis Naukowy

Adam Kuryłowicz (ur. 21 grudnia 1890 w Kłyżowie w pow. Nisko, zm. 28 sierpnia 1966 w Warszawie) – polski kolejarz, maszynista, działacz związkowy, polityk (minister pracy i opieki społecznej; poseł na Sejm I, II i III kadencji w II RP, a także poseł do Krajowej Rady Narodowej oraz na Sejm Ustawodawczy).

Norbert Barlicki (ur. 6 czerwca 1880 w Sieciechowie k. Radomia, zm. 6 sierpnia 1941 w Auschwitz-Birkenau) – działacz i przywódca PPS, publicysta, prawnik, nauczyciel.

Herman Lieberman (ur. 3 stycznia 1870 w Drohobyczu, zm. 21 października 1941 w Londynie) – adwokat, działacz socjalistyczny i parlamentarny, publicysta, poseł PPS-u.

Życiorys

Syn Bronisława i Anny. W 1909 ukończył średnią szkołę przemysłową we Lwowie i dwuletnią Wyższą Szkołę Zawodową w Wiedniu. Od 1909 w Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej, z ramienia PPSD członek Komitetu Bezpieczeństwa i Ochrony Dobra Publicznego w czasie walk o Lwów w 1918.

Obóz koncentracyjny - miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.

Wybory brzeskie – popularna, ironiczna nazwa wyborów do Sejmu RP z 16 listopada oraz senatu III kadencji z 23 listopada 1930, używana przez przeciwników sanacji.

Od 1919 członek PPS. Członek Rady Naczelnej PPS (1921–1939) oraz Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS (1928–1935).

W wyborach parlamentarnych w 1922 wybrany został z ramienia PPS w ramach listy państwowej. W Sejmie I kadencji zasiadał w komisjach: budżetowej i komunikacyjnej. W 1927 wybrano go do nadzwyczajnej komisji dla rewizji umów Ministerstwa Kolei. W wyborach parlamentarnych w 1928 ponownie uzyskał mandat z listy państwowej. W Sejmie II kadencji zasiadał w komisji komunikacyjnej. W wyborach parlamentarnych w 1930 nie uzyskał mandatu, jednak po pozbawianiu mandatu Hermana Liebermana wszedł w jego miejsce do Sejmu z listy państwowej nr 7 (Centrolew). Ślubowanie złożył 19 stycznia 1934. Zasiadał w komisji budżetowej.

Konzentrationslager Auschwitz, KL Auschwitz (Stammlager), w tym KL Birkenau (Auschwitz II) – zespół niemieckich obozów koncentracyjnych, w tym obozu zagłady na terenie Oświęcimia i pobliskich miejscowości istniejący w latach 1940-1945, symbol Holocaustu. Nazwy Auschwitz i Birkenau są niemieckimi odpowiednikami polskich nazw Oświęcim i Brzezinka, stosowanymi po agresji Niemiec na Polskę w 1939 i aneksji tych ziem przez III Rzeszę, gdy Oświęcim znalazł się administracyjnie w rejencji katowickiej (Regierungsbezirk Kattowitz) prowincji Górnego Śląska (Provinz Oberschlesien). W 1940 na tych terenach władze niemieckie utworzyły obóz przeznaczony początkowo do osadzania więźniów politycznych i opozycji, głównie Polaków. Rozbudowywany był potem stopniowo w główne miejsce masowej eksterminacji około miliona Żydów z całej Europy, a także wielu Polaków, Romów, jeńców radzieckich oraz ofiar innych narodowości. Jest to jedyny obóz koncentracyjny znajdujący się na liście światowego dziedzictwa UNESCO, figuruje tam pod oficjalną nazwą Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940-45).

Powiat niżański – powiat w Polsce (województwo podkarpackie), odtworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Nisko.

Od 1922 do 1937 był prezesem Związku Zawodowego Kolejarzy. W 1926 poparcie związku za sprawą Kuryłowicza dla Józefa Piłsudskiego było jednym z czynników rozstrzygających o sukcesie przewrotu majowego. Od 1928 do 1937 był wiceprzewodniczącym Komisji Centralnej Związków Zawodowych.

Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie pod Wilnem, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik państwa polskiego w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, Pierwszy Marszałek Polski od 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczpospolitej wprowadzonych w 1926 po zamachu stanu.

Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) – partia założona w grudniu 1948, na skutek połączenia Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej, po przeprowadzeniu czystek w ich szeregach. Określana również jako realno-socjalistyczna, sprawująca rządy w Polsce Ludowej, w latach 1948–1989 na drodze dyktatury proletariatu.

Uczestniczył w grupie konspiracyjnej Norberta Barlickiego. Aresztowany w 1941. 24 lipca 1941 osadzony w obozie koncentracyjnym Auschwitz w Oświęcimiu, gdzie przebywał do 1945.

W okresie 1945–1950 pełnił funkcję prezesa Związku Zawodowego Kolejarzy oraz w latach 1947–1948 sekretarza generalnego Komisji Centralnej Związków Zawodowych. Od 18 lipca 1946 do 5 lutego 1947 był ministrem pracy i opieki społecznej w rządzie Edwarda Osóbki-Morawskiego. Od 1949 członek Centralnej Rady Związków Zawodowych (kierownik Wydziału Bytowo-Mieszkaniowego, wiceprzewodniczący Głównej Komisji Rewizyjnej i członek Komisji Historycznej). W 1958 członek Komisji Rewizyjnej CRZZ w Warszawie.

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

Przewrót majowy (zamach majowy, pucz majowy) – zbrojny zamach stanu dokonany w Polsce przez marszałka Józefa Piłsudskiego w dniach 12-15 maja 1926. Powodami zamachu była pogarszająca się sytuacja polityczna i gospodarcza kraju, zaś bezpośrednią przyczyną seria kryzysów gabinetowych w latach 1925-1926. Zamach rozpoczął się 12 maja 1926. Po bezowocnej rozmowie Piłsudskiego z prezydentem Stanisławem Wojciechowskim, oddziały wierne marszałkowi zajęły pozycje przy warszawskich mostach. Po ultimatum generała Tadeusza Rozwadowskiego, dowodzącego oddziałami prorządowymi, rozpoczęły się w Warszawie drobne potyczki. 12 i 13 maja Maciej Rataj, marszałek Sejmu, podjął ostatnią próbę negocjacji, która zakończyła się niepowodzeniem. 14 maja Piłsudski przejął kontrolę nad Warszawą. W wyniku walk zginęło 379 osób. Legalny rząd Wincentego Witosa podał się do dymisji, a prezydent Wojciechowski złożył swój urząd. Uprawnienia prezydenta przejął Maciej Rataj, który powołał nowy rząd z Kazimierzem Bartlem na czele, w którym Piłsudski został ministrem spraw wojskowych i generalnym inspektorem Sił Zbrojnych. 31 maja Piłsudski został wybrany prezydentem RP przez Zgromadzenia Narodowe, ale godności nie przyjął, rekomendując na to stanowisko profesora Ignacego Mościckiego. Zamach rozpoczął 13-letnie, autorytarne rządy sanacji, którym kres położył wybuch II wojny światowej.

Od 1945 do 1947 był posłem do KRN. Od 1947 do 1952 ponownie był posłem na Sejm.

Od 1945 należał do "lubelskiej" PPS. Dokooptowany do Rady Naczelnej i Centralnego Komitetu Wykonawczego 26 lutego 1945. Pełnił te funkcje do 15 grudnia 1948. Od 1948 należał do PZPR, do 1954 był członkiem KC PZPR.

Pochowany na warszawskich Powązkach.

Zrzeszenie Związków Zawodowych, (do 1949 Zrzeszenie Pracowniczych Związków Zawodowych) - centrala związków zawodowych w PRL funkcjonująca w okresie 1944 - 1980. Należała do kontrolowanej przez komunistów Światowej Federacji Związków Zawodowych.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Odznaczenia

Odznaczony Orderem Sztandaru Pracy I klasy (1958), Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy (1946), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1946), Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 (1946).

Bibliografia

Czajka Michał, Kamler Marcin, Sienkiewicz Witold: Leksykon Historii Polski, Wiedza Powszechna 1995, s. 1263

Mołdawa Tadeusz: Naczelne władze państwowe Polski Ludowej 1944–1979, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1979, s. 234

Nota biograficzna na stronie Biblioteki Sejmowej