Adam Niedoba - Polski Serwis Naukowy

Adam Niedoba (ur. 10 lipca 1906 r. w Nawsiu, zm. 14 sierpnia 1972 r. w Wiśle) – polski nauczyciel, działacz społeczny i kulturalny, regionalista. Był bratem Władysława Niedoby, słynnego zaolziańskiego „Jury spod Grónia”.

Urodził się jako syn Ewy z domu Sikora i Pawła Niedoby, nawiejskiego gazdy. Po ukończeniu szkoły ludowej w rodzinnej wsi uczęszczał do szkoły wydziałowej w Cieszynie, a następnie do polskiego seminarium nauczycielskiego tamże, które ukończył w 1927 r. Pracę nauczycielską podjął w Skrzyszowie koło Wodzisławia. Z uwagi na swoje zainteresowania prowadził w szkole chór młodzieżowy i organizował amatorskie przedstawienia teatralne.

Wodzisław Śląski (niem. Loslau, cz. Vladislav, łac. Vladislavia) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim przy granicy z Republiką Czeską, ośrodek administracyjny powiatu wodzisławskiego. Położone w Kotlinie Raciborskiej, nad rzeką Lesznicą. Według danych z 30 czerwca 2009 miasto miało 49 386 mieszkańców.

Wisła (cz. Visla, niem. Weichsel, 1941-45 Weichsel O.S., 1945 Hohenweichsel) – miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim na południe od Ustronia i na zachód od Szczyrku. Położone jest w głębi Beskidu Śląskiego, w pobliżu granicy z Czechami. Znany ośrodek wypoczynkowy, turystyczny i sportowy. Na terenie miasta swoje źródła ma największa polska rzeka o tej samej nazwie – Wisła. Ze źródeł na Baraniej Górze wypływają potoki Czarna i Biała Wisełka, które po połączeniu się i przyjęciu wód potoku Malinka tworzą rzekę Wisłę.

Zmobilizowany 30 sierpnia 1939 r. do Wojska Polskiego jako dowódca plutonu, został ranny w pierwszych dniach wojny i po pobycie w szpitalu w Krakowie wrócił do rodzinnego Nawsia, gdzie w grudniu tego samego roku wstąpił w związek małżeński z Janiną Studzińską, również nauczycielką. W kwietniu 1940 r. został aresztowany przez gestapo i uwięziony w obozie koncentracyjnym w Dachau. Zwolniony stamtąd z uwagi na chorobę i ogólne wycieńczenie powrócił do Nawsia, skąd udało mu się zbiec przed kolejnym aresztowaniem. Do końca wojny ukrywał się w Krakowie.

Choreografia pierwotnie zajmowała się układem ruchów tanecznych w balecie, komponowaniem tańca; dziś pojęcie to rozszerzyło się na wszystkie dziedziny, w których ruch ludzki ma charakter artystyczny – na pokazowe walki, ruch gwiazd muzyki rozrywkowej, łyżwiarstwo figurowe czy gimnastykę artystyczną; coraz częściej także choreograf - będąc odpowiednikiem kompozytora na etapie tworzenia, czy dyrygenta albo reżysera w teatrze operowym, układa wyszukane sceny walk na potrzeby filmu.

Skrzyszów – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim, w gminie Godów. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

W 1945 r. wrócił na Śląsk Cieszyński, po czym osiadł w Wiśle, gdzie rozpoczął organizować szkołę podstawową w Głębcach oraz podobną placówkę w osiedlu na Małym Stożku (była to wówczas najwyżej położona szkoła w polskich Beskidach). W szkole w Głębcach, którą później kierował, dbał o wychowanie fizyczne młodzieży oraz o jej wszechstronny rozwój kulturalny. Zorganizował w szkole amatorski zespół teatralny, a w 1950 r. założył zespół regionalny „Wisła”, którym kierował przez następne 20 lat. Opracowywał dla niego programy, pisał teksty, komponował muzykę, układał choreografię. Tworzył widowiska artystyczne, m.in. Fojtów Michoł, Złamana granica, Raubczyk, Razem, zespołem, gromadą. Z końcem lat 60. skomponował dla zespołu wzruszającą pieśń pt. "Szumi jawor", do której słowa napisał jego syn Andrzej. Stała się ona wkrótce niepisanym hymnem wszystkich górali śląskich. Współpracował z chórem kościelnym parafii ewangelicko-augsburskiej w Wiśle.

Władysław Niedoba (ur. 22 marca 1914 r., Nawsie – zm. 12 marca 1999, Nawsie – obecnie w Republice Czeskiej). Polski reżyser, scenarzysta i aktor teatralny, autor widowisk o tematyce regionalnej, działacz społeczny i kulturalny na Zaolziu w Czechosłowacji, a następnie w Republice Czeskiej. Znany najszerzej pod scenicznym pseudonimem "Jura spod Grónia". Był bratem Adama Niedoby.

Beskidy (cz., słow. Beskydy, ukr. Бескиди, ang. Beskids, niem. Beskiden) – grupa pasm górskich w Karpatach Zewnętrznych rozciągająca się od rzeki Beczwy na zachodzie (Czechy) po rzekę Czeremosz (Ukraina) na wschodzie. Szerokość pasma Beskidów wynosi ok. 50-70 km, a ich długość ok. 600 km.

Ze względu na zły stan zdrowia w 1971 r. Adam Niedoba zakończył pracę z zespołem. Pochowany jest na cmentarzu ewangelickim w Wiśle Na Groniczku.

Bibliografia

Golec Józef, Bojda Stefania: Niedoba Adam, w: Słownik biograficzny Ziemi Cieszyńskiej, tom 1, Cieszyn 1993, s. 203, ISBN 83-901-007-0-7;