Adam Tomasz Chłędowski (ur. 1790 w Jaworniku koło Rzeszowa, zm. 19 maja 1855 w Oberwerth koło Koblencji) – bibliograf, dziennikarz, publicysta i wydawca.

Biografia

Urodził się jako jedno z pięciorga dzieci właściciela ziemskiego Seweryna Chłędowskiego. Był bratem Walentego Chłędowskiego, Marii z Chłędowskich Pomezańskiej oraz stryjem Kazimierza Chłędowskiego, autora pamiętników.

Nauki uniwersyteckie pobierał we Lwowie. Należał do współzałożycieli Pamiętnika Lwowskiego, pierwszego we Lwowie pisma o charakterze literackim, które wydawał w latach 1816–1819. W tym okresie wydał swoją pierwszą pracę bibliograficzną – Spis Dzieł polskich opuszczonych lub żle oznaczonych w Bentkowskiego historyi Literatury Polskiey, będącą wynikiem literackich poszukiwań w znanych prywatnych księgozbiorach owego czasu – dukielskiej bibliotece Stadnickich oraz żmigrodzkiej bibliotece rodziny Kuropatnickich.

W 1819 przeniósł się do Warszawy, zostając dzięki poparciu Franciszka Ksawerego Christiani sekretarzem generalnym w Dyrekcji Generalnej Dróg i Mostów. Dwa lata później został mianowany bibliotekarzem Biblioteki Publicznej, obejmując tę funkcję po Joachimie Lelewelu. Powierzono mu również prowadzenie wykładów z bibliografii w Królewskim Uniwersytecie Warszawskim. W 1821 został głównym redaktorem Gazety Literackiej, którą wydawał przez dwa lata, prowadząc w niej część krytyczną i umieszczając artykuły o treści naukowej. W latach 1824–1828 Chłędowski był wydawcą rządowego Monitora Warszawskiego. Kiedy z początkiem 1829 Monitor, który nie cieszył się zbytnią popularnością i uznaniem, został zastąpiony przez Dziennik Powszechny Krajowy, Chłędowski objął redakcję tego czasopisma. Od sierpnia 1929 wydawał je na własny koszt.

W 1825 pełnił odpowiedzialną funkcję dyrektora Drukarni Rządowej. W tym też roku został mianowany referendarzem nadzwyczajnym Rady Stanu jako urzędnik Dyrekcji Wychowania w Komisji Rządowej Wyznań i Oświecenia Publicznego.

Po wybuchu powstania listopadowego Chłędowski nadal wydawał Dziennik Powszechny Krajowy. Przez pewien czas sprawował nadzór nad służbą pocztową a następnie został naczelnikiem sekcji dzienników w Wydziale Dyplomatycznym. W tym czasie w mieszkaniu Chłędowskich zawiązał się tzw. klub pani Chłędowskiej. Po upadku powstania wyemigrował z żoną Cecylią i synem Ludwikiem do Francji. W kraju pozostały jego dwie córki – Seweryna (późniejsza żona Leona Dembowskiego) oraz Aniela (1824–1902, żona Edwarda Dembowskiego). W Paryżu, przy ulicy St. Germain, Chłędowski założył księgarnię francusko-niemiecką, wydając między innymi dzieła Balzac'a. W tym czasie w kraju, Rada Administracyjna Królestwa, postanowieniem z dnia 28 czerwca 1835 dokonała konfiskaty wszelkiego majątku Adama Tomasza Chłędowskiego.

Po kilku latach prowadzenia paryskiej księgarni, Chłędowski, podupadły na zdrowiu i ociemniały, przeniósł się do Oberwerth koło Koblencji, posiadłości swojej synowej - Idy Walpury Cramer, adoptowanej córki Franciszka hrabiego Pfaff von Pfaffenhofen, zamężnej z jego synem Ludwikiem. Tam zmarł i został pochowany w maju 1855 roku. W swoim testamencie wyraził życzenie, aby każdy męski potomek rodu był wychowywany w duchu polskim i odbywał służbę wojskową w armii polskiej, skoro tylko Polska odzyska niepodległość. Zadość temu życzeniu mogli uczynić dopiero jego prawnukowie - Ludwik i Kazimierz, szkolący się w polskich szkołach podchorążych w okresie międzywojennym.

Bibliografia

Linki zewnętrzne