Admirał Kuzniecow - Polski Serwis Naukowy

Admirał Kuzniecow, pełna nazwa: Admirał Fłota Sowietskogo Sojuza Kuzniecow, ros. Адмирал флота Советского Союза Кузнецов – radziecki, następnie rosyjski lotniskowiec, znajdujący się w służbie od 1991 do chwili obecnej; klasyfikowany w ZSRR i Rosji jako ciężki krążownik lotniczy (z uwagi na formalny zakaz przepływania lotniskowców przez Dardanele). W toku budowy nosił kolejno nazwy: Riga, Leonid Brieżniew i Tbilisi. Jest to jedyny klasyczny lotniskowiec ukończony dla marynarki ZSRR lub Rosji i największy lotniskowiec zbudowany w Europie. "Admirał Kuzniecow" przenosi do 30 samolotów i śmigłowców i wyróżnia się tym, że jako jedyny zbudowany lotniskowiec przystosowany jest do operowania z niego samolotów odrzutowych konwencjonalnego startu bez użycia katapulty. Mimo dużych rozmiarów - długość 306,45 m i wyporność maksymalna 61 390 t, okręt ten dysponuje umiarkowaną siłą bojową, znacznie mniejszą od amerykańskich lotniskowców, porównywalną w praktyce z lekkimi lotniskowcami dla samolotów pionowego startu i lądowania, co wynikło głównie z braku konsekwencji w trakcie jego projektowania i rezygnacji z zastosowania katapult dla samolotów.

Nadbudówka – na mniejszych jednostkach pływających (np. na jachtach) jest to niewielkie wyniesienie pokładu jednostki na części jej długości, za to na całej szerokości, czym różni się od pokładówki, która jest wyniesieniem ograniczonym po bokach półpokładami. Zazwyczaj po całej powierzchni nadbudówki można chodzić, podczas gdy pokładówkę się omija. Stąd też nadbudówki są zwykle niewielkiej wysokości i nie sięgają linii wyznaczonej nadburciem lub sztormrelingiem reszty pokładu, podczas gdy pokładówki mogą być nawet normalnymi pomieszczeniami na górnym pokładzie. Czasem powierzchnia nadbudówki może płynnie schodzić do poziomu sąsiadującego z nią półpokładu, lub też może kończyć się wręcz na skraju dziobu lub (rzadziej) rufy.
Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.

Projektowanie

Jedynymi okrętami przystosowanymi do przenoszenia samolotów w marynarce ZSRR była w latach 70. seria okrętów projektu 1143 i pochodnych (typu Kijew), klasyfikowanych jako ciężkie krążowniki lotnicze (TAKR - tiażołyj awianiesuszczij kriejsier, w Rosji - TAWKR), a za granicą jako lekkie lotniskowce. Bazujące na nich myśliwce pionowego startu i lądowania Jak-38 miały jednak bardzo ograniczone możliwości, co ograniczało uniwersalność okrętów. W 1977 postanowiono przystąpić do prac nad klasycznym lotniskowcem, z którego start samolotów następowałby za pomocą katapulty. Projekt bazował częściowo na okrętach typu Kijew, co wyrażało się w numerze projektu - 11435 (lub 1143.5), lecz miał być od nich większy. Mimo mniejszej wielkości i mocy bojowej od lotniskowców amerykańskich, jednostka taka miała w założeniu być wystarczająca, aby zapewnić osłonę rejonów patrolowania atomowych okrętów podwodnych uzbrojonych w rakiety balistyczne, stanowiących najważniejszy komponent strategiczny radzieckiej floty, na dalekiej północy - Morzu Barentsa i Oceanie Lodowatym, a także umożliwić walkę z lotnictwem, okrętami nawodnymi i podwodnymi.

Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
STOBAR - akronim od angielskiego Short Take Off But Arrested Recovery używany w lotnictwie do określania sposobu startu i lądowania samolotu na pokładach lotniskowców, będącego kombinacją systemów STOVL i CTOL.

Na skutek m.in. braku doświadczeń z okrętami lotniczymi i różnych koncepcji w radzieckich kręgach sztabowych, z których część była nieprzychylna lotniskowcom, projekt podlegał licznym zmianom. Zwolennikiem budowy lotniskowca z dużymi możliwościami uderzeniowymi był m.in. admirał Siergiej Gorszkow. Rozważano też zastosowanie napędu atomowego. W 1980 minister obrony Dmitrij Ustinow uznał jednak zgodnie ze stanowiskiem Sztabu Generalnego, że okręt przede wszystkim powinien zostać wyposażony w nowo projektowane samoloty pionowego startu i lądowania Jak-41 (Jak-141), w związku z czym zdecydował pomniejszyć okręt i zrezygnować z katapult, zachowując możliwość startu samolotów o klasycznym starcie przy użyciu tzw. skoczni (w terminologii rosyjskiej: trampoliny) - podwyższonego pokładu dziobowego. Doprowadziło to do dalszych opóźnień w pracach projektowych, mimo to odpowiednio zmieniony projekt wstępny lotniskowca z 1980 r. (z 46 samolotami i śmigłowcami, skocznią i jedną katapultą) nie został zaakceptowany.

Wariag (ros. Варяг) - rosyjski krążownik pancernopokładowy z początku XX wieku, wsławiony podczas wojny rosyjsko-japońskiej, jeden z najsłynniejszych okrętów carskiej floty rosyjskiej. Zatopiony w 1904 pod Czemulpo, służył po podniesieniu jako japoński okręt szkolny Soya, po czym ponownie wrócił pod banderę rosyjską. Nazwę "Wariag" od hist. pol. Wareg, nosiły też inne okręty rosyjskie.
Okrętowy napęd jądrowy – układ, w skład którego wchodzi między innymi silnik zasilany przez reaktor jądrowy. Najczęściej w ramach tego układu reaktor (lub reaktory) wytwarza parę, która z kolei napędza turbiny. Poprzez system przekładni turbina napędza wał lub bezpośrednio układ jezdny.

"Kuzniecow" w Murmańsku, 2004

Nowe prace nad lotniskowcem wyszły od rozwoju konstrukcji ostatniego okrętu typu Kijew ("Baku", projektu 1143.4); prowadzono je pod oznaczeniem projektu 1143.42. W 1981 ministerstwo zdecydowało ponownie powiększyć wymiary okrętu i wprowadzić dalsze zmiany, czerpiąc przy tym z wyników prac nad niezaakceptowanym projektem 11435. Napęd i nadbudówka pozostały analogiczne do "Baku". Zaakceptowany w maju 1982 ostateczny projekt otrzymał ponownie oznaczenie 11435 (1143.5). Na skutek powolnego tempa rozwoju samolotu Jak-41, który nie osiągnął gotowości do produkcji, skupiono się na pokładowych wersjach najnowszych myśliwców klasycznego startu, Su-27K (późniejszy Su-33) oraz MiG-29K (ostatecznie nie przyjęty na uzbrojenie). Dla eksperymentów z samolotami pokładowymi i szkolenia załóg samolotów, zbudowano specjalny kompleks "Nitka" na Krymie, w którym na lądzie odwzorowano pokład lotniskowca z trampoliną.

Pierwszy chiński lotniskowiec – eks-„Wariag”, zwodowany w Związku Radzieckim ciężki krążownik lotniczy typu Admirał Kuzniecow, sprzedany do ChRL.
Czernomorskij Sudostroitielnyj Zawod (Черноморский судостроительный завод) - największa ukraińska stocznia, założona w 1897 roku w Mikołajowie w południowej Ukrainie. W oznaczonej w czasach ZSRR numerem 444 stoczni, powstała znaczna część radzieckich jednostek wojennych, w tym niemal wszystkie największe okręty nawodne tego państwa, w tym krążowniki lotnicze projektu 1143 (Kijew).

Budowa

Budowa lotniskowca, zamówionego 3 marca 1981 z numerem stoczniowym S-105, wiązała się z koniecznością modernizacji i powiększenia pochylni największej stoczni w Nikołajewie (zakład nr 444, Ukraińska SRR), w celu dostosowania jej do budowy okrętów o wyporności podczas wodowania do 40 000 t. Ceremonia rozpoczęcia budowy odbyła się 1 września 1982. Początkowo okrętowi nadano nazwę "Riga" (Ryga), lecz 26 listopada 1982 zmieniono ją na "Leonid Brieżniew", na cześć zmarłego w tym czasie I sekretarza partii KPZR Breżniewa. Budowa odbywała się z montowanych osobno dużych sekcji (po raz pierwszy w ZSRR). Data położenia stępki - ułożenia pierwszych zmontowanych sekcji, to 22 lutego 1983. Okręt wodowano 4 grudnia 1985, a 11 sierpnia 1987 przemianowano na "Tbilisi" (Tbilisi). W lecie 1989 jego gotowość sięgnęła 71%. 21 października 1989 nieukończony okręt wyszedł na próby operacji lotniczych na morzu - 1 listopada 1989 wylądował na nim jako pierwszy W. Pugaczow na Su-27K, a potem tego samego dnia wylądował i wystartował jako pierwszy T. Aubakirow na MiG-29K. Próby te kontynuowano w listopadzie. W maju 1990 okręt przeszedł do Sewastopola. Próby morskie okrętu miały miejsce dopiero w czerwcu i lipcu 1990, a 1 sierpnia zaczęły się próby odbiorcze. 4 października 1990 lotniskowiec ostatni raz przemianowano na "Admirał Fłota Sowietskogo Sojuza Kuzniecow" (Адмирал Флота Советского Союза Кузнецов), na cześć admirała Nikołaja Kuzniecowa. 20 stycznia 1991 okręt wcielono do służby do radzieckiej Floty Północnej, a 29 stycznia 1991 podniesiono na nim banderę.

Rakietowa bomba głębinowa jest to pocisk rakietowy, którego głowicę bojową stanowi bomba głębinowa, przeznaczony do zwalczania celów podwodnych. W ten sposób bomba głębinowa przenoszona jest przez napęd rakietowy i wpada do wody w pewnej odległości od okrętu, od kilkudziesięciu metrów do kilku kilometrów. Rakietowe bomby głębinowe wystrzeliwane są ze specjalnych wyrzutni, najczęściej sprzężonych po kilka-kilkanaście luf lub prowadnic.
Aerofiniszer (z ang. aerofinisher) — rodzaj łapacza samolotu, urządzenia stosowanego do skracania dobiegu samolotu i jego wyhamowania wykorzystywany głównie na pokładach lotniskowców, ale także na lotniskach lądowych. Zespół aerofiniszera składa się z kilku grubych lin stalowych, zazwyczaj czterech, zamocowanych w poprzek pokładu startowego do specjalnych tłumików hydraulicznych. Liny te instaluje się na wysokości od kilkunastu, a czasem nawet powyżej 20 cm nad powierzchnią lądowiska. Zadaniem pilota lądującego samolotu jest złapanie przy pomocy specjalnego wysuwanego z części ogonowej haka za jedną z lin, co powoduje gwałtowne wyhamowanie maszyny na odcinku od kilkunastu do kilkudziesięciu metrów. Liny aerofiniszera na lotniskowcu są numerowane od 1 do 4 licząc od rufy, a idealne lądowanie polega na złapaniu liny numer 3. Siła tłumienia lin hamujących jest regulowana w zależności od typu lądującego samolotu i jego masy, dlatego też przed lądowaniem, pilot raportuje obsłudze pokładu startowego stan paliwa i uzbrojenia. Zbyt luźna lina nie zatrzyma samolotu przed końcem pokładu, natomiast zbyt mocno napięta może poważnie uszkodzić maszynę. Przeciążenie podczas lądowanie z wykorzystaniem aerofiniszera dochodzi do 4 g.

Podczas budowy okrętu, wykrytej przez amerykańskie satelity rozpoznania, na Zachodzie krążyło wiele spekulacji, m.in. w sprawie nazwy okrętu. Typ ten określono początkowo tymczasowo: 'Black-Com-2' ('Black Sea Combatant 2'). W źródłach zachodnich spotyka się też nazwy tego typu: 'Kremlin', 'Kreml', 'Brezhnev' lub 'Orel', w końcu 'Kuznetsov'.

Charles de Gaulle (R 91) - francuski lotniskowiec z napędem atomowym, jedyna jednostka tego typu pozostająca w służbie, okręt flagowy francuskiej marynarki wojennej.
Morze Barentsa (nor. Barentshavet), do 1853 Morze Murmańskie – marginalne morze w Oceanie Arktycznym, między Europą Północną, archipelagami Svalbard i Ziemią Franciszka Józefa oraz Wyspą Niedźwiedzią i Nową Ziemią. Na zachodzie łączy się z Morzem Norweskim. Powierzchnia morza 1424 tys. km², średnia głębokość 229 m, głębokość maksymalna 600 m. Objętość 316 tys. km³. Morze znajduje się na szelfie kontynentalnym. Południowo-zachodnia część morza nie zamarza w zimie ze względu na wpływ ciepłego prądu Północnoatlantyckiego. Południowo-wschodnia część morza znana jest jako Morze Peczorskie. Morze Barentsa ma duże znaczenie dla transportu i rybołówstwa – istnieją tutaj ważne porty – Murmańsk (Rosja) i Vardø (Norwegia). Przed II wojną światową, dostęp do Morza Barentsa miała również Finlandia: Petsamo było jedynym wolnym od lodu portem. Poważnym problemem jest radioaktywne zanieczyszczenie morza ze względu na działalność rosyjskiej floty jądrowej i norweskiego zakładu do przetwarzania odpadów radioaktywnych. Ostatnio część morskiego szelfu Morza Barentsa w kierunku Spitsbergenu stała się przedmiotem sporów terytorialnych Rosji i Norwegii (jak również innych państw), głównie z powodu występujących tu znacznych zasobów gazu ziemnego.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)