Adolf Dymsza - Polski Serwis Naukowy

Nagrobek Adolfa Dymszy na Cmentarzu Wojskowym, Warszawa, 30 lipca 2006

Adolf Dymsza, właściwie Adolf Bagiński, ps. Dodek (ur. 7 kwietnia 1900 w Warszawie, zm. 20 sierpnia 1975 w Górze Kalwarii) – polski aktor kabaretowy i filmowy.

Pseudonim "Dymsza" został wymyślony przez siostrę aktora. Sam chciał się nazywać "Scipio del Scampio". Zapisał ten pseudonim na kartce, jednak kiedy zadzwoniono z teatru z prośbą o podanie pseudonimu na afisz, siostrze zgubiła się kartka i wymyśliła na poczekaniu "Dymszę" .

Życiorys

Syn Adolfa i Matyldy Połądkiewicz. Kształcił się w Warszawie - najpierw w II Gimnazjum, a następnie w Szkole Handlowej Wawelberga. W latach 1918-1920 występował w teatrach Warszawy, Grodna i Mińska. Potem powrócił do Warszawy. Początkowo był bez stałego angażu, grywał w warszawskich teatrzykach i uczył tańca. Po występach w latach 1925-1931 w kabarecie "Qui Pro Quo" zyskał znaczną popularność i stał się znanym aktorem rewiowym. Lata okupacji spędził w Warszawie, grając w jawnych teatrach rewiowych (Komedia, Nowości, Niebieski Motyl, Jar), wbrew zakazowi konspiracyjnego ZASP-u.

Pan Dodek – film polski z 1971 roku. Film jest zbudowany w formie wywiadu ze zanym aktorem. Głównym bohaterem jest pan Dodek, grany przez Adolfa Dymszę. Wywiad z nim jest pretekstem do pokazania fragmentów przedwojennych filmów Adolfem Dymszą.

Medal 10-lecia Polski Ludowej – polskie odznaczenie cywilne ustanowione dekretem Rady Państwa z dnia 12 maja 1954 roku z okazji dziesiątej rocznicy powstania Polski Ludowej, jako odznaczenie jubileuszowe.

Z tego powodu po wojnie przez sąd koleżeński ZASP został ukarany zakazem grania w Warszawie, musiał przekazywać 15% honorariów na Dom Aktora w Skolimowie i przez pewien czas jego nazwisko na afiszach musiało być zastąpione trzema gwiazdkami. Przeniósł się do Łodzi, gdzie występował w tamtejszym Teatrze Syrena, a w latach 1948-1951 w Teatrze Powszechnym.

Antek policmajster – czarno-biały polski film fabularny w reżyserii Michała Waszyńskiego z roku 1935. Opowiada o perypetiach Antka Króla (Adolf Dymsza), który na skutek zabawnego zbiegu okoliczności uznany został za policmajstra.

Paweł i Gaweł - polski film komediowy z 1938 roku w reżyserii Mieczysława Krawicza. Tytuł nawiązuje do bajki Aleksandra Fredry, jednakże akcja filmu odbiega od literackiego pierwowzoru.

W 1951 powrócił do Warszawy i aż do emerytury w roku 1973 był aktorem Teatru Syrena. Koniec życia spędził w Domu Opieki Społecznej w Górze Kalwarii.

O jego występach w filmach niemych niewiele wiadomo, a prawdziwy rozgłos przyniosły mu filmy dźwiękowe, które pozwoliły ujawnić się jego nieprzeciętnemu talentowi komicznemu.

Pod koniec życia cierpiał na wadę słuchu. Adolf Dymsza został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera 15B-6-12).

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

Wacuś – polski film komediowy z 1935 r. w reżyserii Michała Waszyńskiego. Film opowiada historię Tadeusza Rosołka (Adolf Dymsza), który pragnąc pomóc pięknej Kazi (Jadwiga Andrzejewska), wciela się w fikcyjną rolę brata Wacusia.

Rodzina

W 1929 roku poślubił Zofię Olechnowicz (baletnicę z zespołu Tacjanny Wysockiej). Mieli cztery córki – jedną z nich była aktorka Anita Dymszówna.

Filmografia

1930 – Wiatr od morza (Stefek)

1930 – Niebezpieczny romans

1932 – Sto metrów miłości (Dodek)

1933 – Romeo i Julcia (Teofil Rączka)

1933 – Każdemu wolno kochać (Hipek)

1933 – Dwanaście krzeseł (Antykwariusz Kamil Klepka)

1935 – Antek policmajster (Antek Król)

1935 – ABC miłości (Wincenty Poziomka)

1935 – Wacuś (Wacuś, Tadeusz)

1936 – Dodek na froncie (Dodek)

1937 - Niedorajda (Florek)

1938 – Robert i Bertrand (Robert)

1938 - Paweł i Gaweł (Gaweł)

1939 – Sportowiec mimo woli (Dodek Czwartek)

1948 – Skarb (Alfred Ziółko)

1953 – Sprawa do załatwienia (osiem różnych ról)

1955 – Irena do domu! (Zygmunt Majewski)

1956 – Nikodem Dyzma (Nikodem Dyzma)

1959 – Cafe pod Minogą (Maniuś Kitajec)

1962 – Mój stary (Grzela)

1969 – Sól ziemi czarnej (Ordynans)

1970 – Pan Dodek (Dodek)

Ordery, odznaczenia i wyróżnienia państwowe

Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)

Nagroda państwowa III stopnia

Główne źródło

Dziewoński R.: DODEK DYMSZA, LTW, Łomianki 2010

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Robert i Bertrand - polski film fabularny z 1938 roku. Przedwojenna komedia filmowa. Film powstał na podstawie wodewilu Jana Nestroya. Pochodzi z niego kilka popularnych piosenek (Zakochany złodziej). Z oryginalnego filmu, trwającego nieco ponad 80 minut, do naszych czasów zachowało się jedynie 37. Mimo to akcja jest zrozumiała.

Przypisy

culture.pl
Dziewoński R.: Dodek Dymsza, LTW, Łomianki 2010
M.P. z 1955 r. Nr 101, poz. 1400
Dziennik Polski, rok VIII, nr 176, (2639), s. 3.