Adolf Otto Eichmann (ur. 19 marca 1906 w Solingen w Niemczech; powieszony 31 maja 1962 w Ramli w Izraelu) – niemiecki funkcjonariusz nazistowski, ludobójca, zbrodniarz wojenny. Główny koordynator i wykonawca planu Ostatecznego Rozwiązania Kwestii Żydowskiej. Członek organizacji uznanych po wojnie za przestępcze: SS (Eskadra Ochronna), SD (Służba Bezpieczeństwa), Gestapo (Tajna Policja Państwowa).

Dzieciństwo i młodość

Adolf Eichmann urodził się w niemieckiej, kalwińskiej rodzinie Adolfa Karla Eichmanna oraz Marii z domu Schefferling. Miał szczęśliwe i dostatnie dzieciństwo. W 1914 rodzina Eichmannów przeprowadziła się do Linzu w Austrii. W domu nigdy nie mówiono o polityce. Do znajomych ojca Adolfa należeli: Hugo Kaltenbrunner, ojciec Ernsta Kaltenbrunnera i Andreas Bolek – weteran I wojny światowej. W podzięce za pomoc, jaka została udzielona Bolkowi ze strony rodziny Adolfa, Bolek wspierał wielodzietną rodzinę Eichmannów w latach wielkiego kryzysu. Należała ona do niewielkiej protestanckiej mniejszości w katolickiej Austrii.

Matka Eichmanna wydała na świat pięcioro dzieci. Zmarła w wieku 32 lat. Druga żona Adolfa Karla, zaliczała się do osób bardzo religijnych. Czytanie Biblii w domu było na porządku dziennym. Eichmann nie wspominał zbyt ciepło swej macochy czy rodzeństwa przyrodniego. W domu panował pruski porządek i dyscyplina. W szkole podstawowej i średniej nie należał do prymusów. Jak sam stwierdził w celi, w Izraelu ...nie należałem do pilnych uczniów.... Jego nauczycielem historii był dr Leopold Pötsch, który wykładał także, w innym czasie, dla młodego Hitlera.

Rodzina Eichmannów należała do klasy średniej i była powszechnie szanowana. Jako dziecko, Adolf miał przyjaciół ze sfery burżuazji, ale także i Żydów. Maria Eichmann miała żydowskich krewnych w Wiedniu. W 1943 Eichmann umożliwił im wyjazd z III Rzeszy do Szwajcarii. W kraju czekałaby ich eksterminacja, którą oficer SS Adolf Eichmann nadzorował.

Pierwsze kroki w polityce (do 1933)

Należał do austriackiego skautingu – Wandervogel, które składało się głównie z prawicowych działaczy i paramilitarnych aktywistów. Za namową swego kolegi-arystokraty, wstąpił w 1927 do nacjonalistycznej organizacji Frontkämpfervereinigung Deutsch-Österreichs (pol. Związek Bojowników Frontowych Niemieckiej Austrii), pod przywództwem pułkownika Hermanna von Hiltla. Organizacja ta była skrajnie antysemicka. Tam młody adept nazizmu nauczył się strzelać i maszerować. Wraz z kolegami wyrażali publicznie swe zdanie na temat Żydów, bolszewików i marksistów. Nienawiść do Żydów jako całości uwypukliła się znacznie później.

Za namową ojca Adolf próbował studiować inżynierię (elektrotechnika i budowa maszyn), lecz nie ukończył studiów ze względu na brak postępów w nauce. Początkowo pracował w firmie swojego ojca (1925-1927), w miejscu zamieszkania, w Linzu. Od 1927 był przedstawicielem handlowym, a później zaopatrzeniowcem. Zajmował się dostawami paliwa do stacji benzynowych. Umiejętność organizacji transportu wykorzystał później w swej działalności w SD, stawiając pierwsze kroki przy niehumanitarnych, masowych wysiedleniach Polaków z ziem wcielonych do Rzeszy w 1940. Dużo podróżował po Górnej Austrii. Ostatnim miejscem, gdzie pracował przed zaangażowaniem się w politykę, był Salzburg. Przydzielenie tam było promocją daną ze strony żydowskiego szefostwa firmy. Adolf był ambitnym, pilnym pracownikiem, cenionym przez swych pracodawców. Znajdował ujście dla swej energii, łącząc pracę umysłową z działalnością w terenie. W dobie kryzysu został zwolniony i zapłacono mu miesięczną pensję za każdy z 5 lat pracy. Nie cierpiał na brak funduszy i był jednym z nielicznych aktywistów NSDAP, którzy nie byli przywiązani finansowo do partii.

W późnych latach 20. Eichmann czytywał nazistowską prasę m.in. Linzer Volksstimme czy, mało dostępny w Austrii, Völkischer Beobachter pod redakcją Alfreda Rosenberga. W kwietniu 1932 wstąpił do austriackiej partii nazistowskiej, za namową Ernsta Kaltenbrunnera, który słowami: Du... du gehörst zu uns! (Należysz do nas!), skłonił Eichmanna do złożenia deklaracji. W NSDAP Adolf otrzymał numer: 899 895. Ernst, z wykształcenia prawnik, miał znaczący wpływ na poglądy Adolfa. Za jego sugestią, Eichmann nie kontynuował swej przygody z lożą wolnomularską. Ernst przekonał go, że masoni, podobnie jak i Żydzi, należeli do wrogów III Rzeszy. Wstąpienie do NSDAP nie było przypadkiem, gdyż wychowany przez ojca o skrajnie prawicowym i nacjonalistycznym światopoglądzie, młody Eichmann identyfikował się z organizacją narodowych socjalistów. Zapisał się do austriackiego odłamu SS. Został przydzielony do SS Standarte 37, który operował w Górnej Austrii. Eichmann pracował i udzielał się politycznie. Zawiązywał przyjaźnie, paradował w czarnym mundurze SS, zajmował się obowiązkami dnia powszedniego w Brunatnym Domu (Das Braune Haus). Dzięki posiadaniu motoru i pasji do motoryzacji, został dowódcą (Motorsturmführer) jednostki zmotoryzowanej. W 1933 udał się do Niemiec i zapisał się do niemieckiej SS. Otrzymał numer: 45 326. Najwyższy stopień w karierze jaki osiągnął to SS-Obersturmbannführer (podpułkownik).

Jego wysoka ranga w SS była istotna, biorąc pod uwagę zadania, do jakich został przydzielony po Konferencji w Wannsee. Dr Franz Six porównał pozycję Eichmanna do samego szefa Gestapo w RSHA (Głównym Urzędzie Bezpieczeństwa Rzeszy) Heinricha Müllera. W rzeczywistości, w ostatnim okresie kariery, Eichmann podlegał Müllerowi i był jego zaufanym protegowanym i przyjacielem. Gdy Wehrmacht zajął Węgry i naziści byli gotowi do eksterminacji węgierskich Żydów, Heinrich Himmler przykazał Müllerowi, by ten wysłał tam:

Działalność w latach 1933-1938

W sierpniu 1933 Eichmann przybył do Bawarii, gdzie raportował przed SS-Sturmbannführerem Karlem von Pichlem. Działał w sekcji motorowej, przechwytując nazistów uciekających z Austrii do Bawarii. W styczniu 1934 został przeniesiony do Legionu Austriackiego do Dachau pod Monachium. Przechodził szkolenie wojskowe i indoktrynację ideologiczną. Nie ma dowodów, że należał do Totenkopfverbände – załogi obozu koncentracyjnego. We wrześniu wstąpił do SD, która była wtedy mało znaczącą, pomocniczą organizacją skupiającą inteligencję. Przechodził kolejne szkolenia, po których został przeniesiony do sekcji masońskiej SD. Ruch nazistowski przybierał na sile – z Hitlerem jako kanclerzem. Gazety, takie jak Der Stürmer, skutecznie szerzyły antysemityzm. Goebbels propagował kolejne pomysły Hitlera. Zakazane zostały małżeństwa mieszane. Żydzi byli stopniowo wyłączani ze społeczeństwa, bojkotowane były ich sklepy. SD powoli rosła w siłę. Eichmann pracował nad indeksem organizacji masońskich. Podjął pracę w muzeum. Jego autorytetami byli kolejno: Białorusin o poglądach skrajnie antysemickich – Grigorij Szwarc-Bostunicz, później Edler von Mildenstein, który zaoferował Eichmannowi, po raz pierwszy, pracę w sekcji żydowskiej.

W międzyczasie Adolf ożenił się z Czeszką Veroniką Liebl, po trzech latach od zaręczyn. Zamieszkali w jednej z dzielnic Berlina, gdzie stałe dochody i wysoka pozycja społeczna pozwalały im na dostatnie i wygodne życie. Vera nie angażowała się w politykę. Zajmowała się domem i dziećmi.

Edler von Mildenstein był syjonistą i Eichmann podzielał jego poglądy. Doszkalał się w tej dziedzinie i wkrótce został ekspertem. Wyraził wolę nauki języka hebrajskiego, ale przełożeni odrzucili ten pomysł jako bardzo oryginalny. Jego szefem został dr Franz Six. Zwierzchnikami niższego szczebla byli kolejno: Kuno Schröder, Dieter Wisliceny, Herbert Hagen. 60% załogi SD stanowili ludzie poniżej 36. roku życia. Ten sam odsetek stanowili absolwenci wyższych uczelni. SD zyskiwało na znaczeniu; było coraz lepiej finansowane, ale wciąż nie miało mocy wykonawczej. Rywalizowało z Gestapo, które dysponowało lepszą kartoteką wrogów Rzeszy. Obie organizacje jednoczyła, opierająca się na teoriach rasowych, nienawiść do Żydów . Eichmann w jednym ze swych raportów stwierdził, że Żydów łączą i zespalają tylko pieniądze. Byli oni, rzekomo, w ogólnoświatowym spisku przeciwko rasie aryjskiej.

Eichmann zaczął badać, w jakim tempie można by przeprowadzić przymusową emigrację Żydów do Palestyny lub do innego zacofanego kraju. Spotykał się z żydowskimi agentami działającymi w Palestynie, podróżował do Egiptu, rozmawiał z Wielkim Muftim Jerozolimy, który był przeciwny osiedlaniu się imigrantów z Europy i wysiedlaniu Palestyńczyków. Eichmann współpracował z organizacjami syjonistycznymi z Rzeszy, w celu wybadania szans na wyrzucenie Żydów z kraju i przejęcie ich majątków.

W tym czasie Eichmann opracowywał i rozwijał koncepcję pracownika Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Franza Rademachera, o masowym wysiedleniu Żydów do kolonii francuskiej – Madagaskaru. Był to wybieg prowadzący do nieuniknionej i znacznej degradacji oraz częściowej eksterminacji tego narodu. Pomysł opierał się na tym, by w ciągu dwóch lat przesłać drogą morską ponad 4 miliony ludzi w okolice równika, na wyspę bez jakiejkolwiek infrastruktury, surowców, bez organizacji agrarnej i urbanizacyjnej.

 Osobny artykuł: Projekt osiedlenia Żydów europejskich na Madagaskarze.

podpisano: SS-Untersturmführer Dieter Wisliceny, 17 września 1937 r..

Od inkorporacji Austrii (marzec 1938) do konferencji w Wannsee (styczeń 1942)

Tuż przed Anschlussem Austrii Eichmann wraz z pracownikami swego biura przygotowywał kartotekę wrogów Rzeszy. 12 marca 1938 Wehrmacht przekroczył granicę austriacką. Rozpoczął się gigantyczny pogrom tamtejszych Żydów, dotyczący wielu sfer życia publicznego. Plądrowane były żydowskie sklepy, ludzie wyrzucani byli z mieszkań. Wpływowi Żydzi, lewicowi działacze, sympatycy kanclerza Dollfuβa wysyłani byli do KL Dachau. Wielu, w reakcji na terror i bezprawie, popełniło samobójstwa. Wkrótce wdrożone zostały Ustawy norymberskie. W marcu biuro Eichmanna zaczęło działalność na terenie Austrii. Eichmann osobiście wyznaczał, kto miał zostać aresztowany lub wysłany do obozu koncentracyjnego. 40 tys. byłych apartamentów żydowskich zostało przejętych przez nazistów. Eichmann urządził swoje biuro w luksusowym pałacu Rothschildów i przystąpił do akcji. Jego celem było wyrzucenie Żydów z kraju. Aby uzyskać niezbędne kontakty i ogarnąć mniejszość żydowską, wydobył z więzień żydowskich specjalistów-syjonistów i zmusił ich do współpracy. Jego głównym asystentem został dr Josef Löwenherz, dla którego, jak i wielu innych, odmowa współpracy była jednoznaczna ze zsyłką do Dachau. Eichmann zrzeszył związki i organizacje syjonistyczne i zaczął wdrażać, pod zwierzchnictwem SD, przymusową emigrację Żydów z Austrii do Palestyny lub dokądkolwiek indziej. Po raz pierwszy posiadał władzę wykonawczą. Pisał do swego współpracownika Herberta Hagena, do Berlina:

Dr Franz Six odmówił przeniesienia Eichmanna do rodzinnego Linzu. Tacy jak on eksperci potrzebni byli w Wiedniu, gdzie zbiorowość żydowska była duża, a więc i zadania spore. Eichmann założył prototypowe Żydowskie Centralne Biuro Emigracyjne. Pracowało ono gładko. Żydzi byli pozbawiani mienia i zmuszani do emigracji, mając tylko drobne oszczędności. Alternatywą dla nich były cele Gestapo. Eichmann szerzył terror, swym zachowaniem wzbudzał popłoch wśród podlegających mu żydowskich urzędników. Złe rezultaty pracy groziły zsyłką do obozu. Awansował i sprowadził rodzinę do Wiednia. Cieszyła się ona dobrobytem i zamieszkała w reprezentacyjnej dzielnicy miasta. SD zyskiwało znaczne fundusze, dzięki przejmowaniu żydowskich majątków i kont bankowych. Ubogi Żyd, by wyemigrować, musiał ponieść koszty tranzytu. Bogatsi Żydzi sponsorowali ubogich za pośrednictwem agencji Eichmanna. On sam popadł w rutynę i często odwiedzał swe placówki w Austrii. Gdy doszły go informacje o niesubordynacji żydowskich kancelistów w Innsbrucku, natychmiast przybył na miejsce. Zwolnił całą załogę, dając im parę tygodni na opuszczenie Austrii.

W 1938 alianci zachodni wyrazili zgodę na przejęcie przez nazistów Czechosłowacji. 25 tys. Żydów deportowanych zostało poza Kraj Sudecki (niem. Sudetenland), w głąb Czech. 16 tys. Żydów z polskim obywatelstwem zostało odstawionych na granicę polsko-niemiecką. Władze polskie zorganizowały tymczasowy obóz dla uchodźców. Młody Żyd z Paryża, Herszel Grynszpan, w odpowiedzi na deportację jego rodziców, zabił strzałami z pistoletu pracownika ambasady niemieckiej we Francji – Ernsta vom Ratha. Dało to pretekst nazistom do rozpoczęcia pogromu na dużą skalę. Palone były synagogi i żydowskie przedsiębiorstwa, zamordowano około 100 osób, tysiące aresztowano. Pogromy były na rękę Eichmannowi, bo Żydzi desperacko zaczęli szukać ratunku w emigracji. W sumie, do listopada 1941 Eichmann zmusił do ucieczki z Rzeszy 128 tys. Żydów. Porzucili oni swe majątki, które przypadły rosnącej w siłę SD. Eichmann i jego wiedeńskie biuro stawiani byli za wzór dla innym urzędów emigracyjnych z Rzeszy.

Franz Meyer, urzędnik z berlińskiego biura, zeznał podczas procesu Eichmanna:

Delegacja berlińska odwiedziła wiedeńskie biuro Eichmanna. Jeden z członków komitetu wspominał:

Eichmann był bezwzględny dla swych podwładnych–Żydów, co uwidaczniało się zwłaszcza w traktowaniu dr Löwenherza. Hermann Göring, w celach organizacyjnych, nakazał założenie Centralnego Żydowskiego Biura Emigracyjnego z siedzibą w Berlinie. Powierzył szefostwo Reinhardowi Heydrichowi. Ten mianował dyrektorem szefa Gestapo, SS-Gruppenführera Heinricha Müllera. Müller odwdzięczył się i powołał Eichmanna na szefa centralnego biura. Po zajęciu Czechosłowacji, Eichmann założył w Pradze biuro siostrzane w stosunku do wiedeńskiego. Dobrał tu załogę, która stanowiła trzon jego oddziału w przyszłości: Franz Novak, Anton Burger, Karl Rahm, Alois Brunner, bracia Günther. Eichmann wymagał ślepego posłuszeństwa, kierując się główną dewizą SS-mana: Meine Ehre heißt Treue.

Coraz mniej krajów w Europie chciało przyjmować ubogich Żydów–przymusowych emigrantów. Rząd brytyjski ustalił limit napływowy Żydów do Palestyny na 15 tys. rocznie przez następne 5 lat. Eichmann uruchomił nielegalną emigrację, korzystając z pomocy m.in. austriackiego bankiera pochodzenia żydowskiego, Bertholda Strofera.

1 września 1939 wybuchła wojna. Polska skapitulowała po kilku tygodniach. Żydzi i Polacy mieli zostać wysiedleni z regionów, które należały do Niemiec przed I wojną światową. W większych miastach miały powstać getta. Do gett zostałyby deportowane wszystkie populacje żydowskie, nie większe niż 500 osób. Po zmianach i reformach w RSHA, Müller wezwał Eichmanna do Berlina. Uczynił go szefem Urzędu Emigracyjnego Rzeszy i umieścił w byłym pałacu żydowskim przy Kürfürstenstraße 116. Żona Eichmanna, Veronika, miała dość przeprowadzek. Do końca wojny pozostała z dziećmi w swym luksusowym apartamencie w Pradze.

Głównym zadaniem Eichmanna stało się usunięcie Żydów z III Rzeszy i Protektoratu Czech i Moraw. Eichmann zainicjował "projekt Nisko", który swymi korzeniami sięgał do zmutowanych idei syjonistycznych. Zamierzał utworzyć żydowską kolonię w dystrykcie lubelskim, w nowo powstałym Generalnym Gubernatorstwie. Zadanie polegało na przesiedleniu kilku tysięcy Żydów z Ostrawy, Wiednia i Katowic. Pierwszy transport, zawierający prefabrykaty do budowy baraków, został wysłany wraz z grupą ponad 2 tys. zdolnych do pracy Żydów. Drążyli oni studnie. Eichmann osobiście witał kolejne transporty. Użył słów: Führer obiecał Żydom nową ojczyznę. Pozostawił ich samym sobie. Projekt zakończył się niepowodzeniem. Brak żywności i lekarstw oraz zły klimat zwiększały zachorowalność i śmiertelność. Setki osób zostały zmuszone przez SS do wejścia na terytorium ZSRR. Część, na własne życzenie, zgłosiła się do obozu pracy w pobliskim siole. Nieliczni, na własny koszt, wrócili skąd przyjechali. Nisko dało pogląd nazistom, w jaki sposób niewielkim kosztem pozbyć się niechcianych obywateli z Rzeszy. Projekt Nisko przyniósł Eichmannowi awans.

 Osobny artykuł: Operacja Nisko.

W międzyczasie Hitler, wzorem Stalina, zarządził wędrówkę ludów – powrót etnicznych Niemców (Volksdeutschów) na terytorium Wielkiej Rzeszy. Mieli oni przybyć na miejsce wysiedlonych Polaków i Żydów z prowincji wschodnich Rzeszy. Eichmann został pełnomocnikiem, odpowiedzialnym za stworzenie miejsc dla Volksdeutschów. Opracował plan wysiedlenia ponad pół miliona ludzi. Heydrich wskazał mu na miejsce wysiedlania Generalne Gubernatorstwo. 40 tys. osób zostało wysłanych do Łodzi, co zwiększyło zaludnienie i spowodowało zamieszanie. Gubernator dr Hans Frank zaoponował przeciwko deportacjom wysiedleńców do jego domeny. Mimo to, transporty nie ustawały. Jedno z pierwszych gett powstało w Łodzi. Brakowało żywności i lekarstw. Szerzył się tyfus. Żydzi ginęli z głodu i chorób. Dla Eichmanna przesiedlenia były istotnym doświadczeniem. Nie było fizycznej możliwości przesłania pół miliona obywateli Polski, nie wywołując konfliktu wewnątrz poszczególnych agencji i pomiędzy Gauleiterami.

Metody deportacji Eichmanna, w których ludzie byli traktowani gorzej niż zwierzęta, to przestępstwo, za które odpowiedział podczas procesu w Izraelu. Wysiedleńcy zostawiali całe majątki, dane im było kilka godzin na zabranie najpotrzebniejszych rzeczy i małej ilości gotówki. Transporty nadzorowane były przez etnicznych Niemców. Wagony bydlęce, bez jakichkolwiek sanitarnych udogodnień, bez wody i żywności, były w trasie często parę dni. Powodowało to dużą śmiertelność, zwłaszcza wśród starszych i dzieci. Ucieczka była karana śmiercią na miejscu. Transporty Eichmanna kierowane były do gett lub w szczere pola GG. Później, na procesie w Jerozolimie, stwierdził on, że był odpowiedzialny tylko za przygotowanie rozkładów jazdy pociągów

Wśród elity III Rzeszy znowu wiele mówiło się o projekcie Madagaskar. Nie był on fizycznie możliwy do zrealizowania, dopóki morska potęga Wielkiej Brytanii nie zostałaby złamana. Naziści łudzili się, że ten plan mógł dać alternatywę wysiedleniom do GG. Eichmann został podwładnym Müllera i powstała nowa sekcja w RSHA, w departamencie Gestapo: Emigracja i ewakuacja. Priorytetem stało się usuwanie Żydów z terenów Wielkiej Rzeszy. 6 tys. zostało przesłanych z okolic Baden do Francji–Vichy, która w maju została podbita prawie bez walki. 3 tys., dzięki Bertholdowi Storferowi, przybyło do Palestyny. SD Heydricha uzyskało prawie całkowity monopol w gestii spraw żydowskich. Powstawało coraz więcej gett, a ich mieszkańcy doświadczali w nich niehumanitarnego traktowania. Naziści żywili nadzieję, że inwazja na ZSRR otworzyłaby dla nich Syberię i Żydzi będą mogli być deportowani do obiecanej nowej ojczyzny. Wielka akcja przesiedleńcza Hitlera zakończyła się fiaskiem i kwestia nie została rozwiązana.

W oczekiwaniu nadchodzących wydarzeń Hitler ogłosił "Operację Barbarossa" metodycznym wyniszczeniem bolszewizmu i Żydostwa. Przed atakiem Heydrich zwołał spotkanie, z udziałem Eichmanna, na temat ciężkich zadań, jakie czekały Einsatzkommanda (mobilne grupy eksterminacyjne) i ich wodzów na wschodzie. Później do urzędu Eichmanna docierały (w celach rachunkowych) regularne raporty z pacyfikacji na terenach ZSRR.

Eichmann, ekspert od emigracji, chwilowo był bez przydziału. Wśród jego szefostwa nie było pomysłu, gdzie deportować wrogów Rzeszy bez konfliktów między poszczególnymi okręgami. W lipcu 1941 dr Hans Frank obwieścił swym znajomym, że warszawskie getto ulegnie likwidacji (oczyszczeniu). Eichmann otrzymał propozycję z Centralnego Biura Wysiedleńczego z Poznania, od SS-Sturmbannführera Rolfa-Heinza Höppnera, by wysiedlić Polaków i polskich Żydów z Kraju Warty (Warthegau). Höppner uważał, że głód, jako przyczyna śmierci Żydów w gettach, nie był dobrym rozwiązaniem, niósł pewne ryzyko. Sugerował biologiczne wyniszczenie Żydów poprzez trucie gazem, metodą, jaka uprzednio towarzyszyła projektowi Eutanazja.

 Osobny artykuł: Akcja T4.

Krótko po tym, Göring upoważnił Reinharda Heydricha, znanego jako archanioł zła, by rozwiązał kwestię żydowską. Oznaczało to, że zadanie zostało przydzielone bezpośrednio żydowskiemu ekspertowi - Eichmannowi. W sierpniu 1941 Eichmann poinformował MSZ Rzeszy, że wizy tranzytowe, umożliwiające emigrację, zostały wstrzymane w obliczu nowych rozwiązań zagadnienia. W połowie sierpnia Bernhard Lösener przewodził spotkaniu personelu SD. Próbował przekonywać do złagodzenia polityki wobec Żydów, co nie wywołało aplauzu. Zdegustowany Eichmann opuścił spotkanie bez żadnych zobowiązań. Wydawało się, że wznowienie deportacji z Poznańskiego, we wrześniu 1941, nie było możliwe. Nagle Hitler zmienił plany. Żydzi niemieccy mieli być ewakuowani na wschód, bez względu na ich zasługi dla Niemiec w czasie I wojny światowej. Wg MSZ, Hitler stracił tym sposobem możliwość szantażu Żydów amerykańskich, gdyby się pozbył rodzimych, mogących być zakładnikami. W listopadzie 1941 Eichmann został awansowany do stopnia podpułkownika. Został doceniony jako ekspert od przemieszczania populacji.

podpisano: SS-Gruppenführer Bruno Streckenbach, szef działu kadr RSHA (Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy).

Dzięki zmianom decyzji 20 tysięcy Żydów i 5 tys. niemieckich Romów trafiło do łódzkiego getta. Nie obyło się bez protestów władz Generalnego Gubernatorstwa. Dr Hans Frank twierdził, że zagęszczenie powodowało zamieszanie i niepokoje społeczne. W październiku 1941 Reinhard Heydrich został mianowany Protektorem Czech i Moraw. Założył obóz koncentracyjny dla uprzywilejowanych w Terezinie (Theresienstadt), niedaleko Pragi. Kłopotliwi Żydzi byliby wysyłani stamtąd na wschód, co praktycznie oznaczało ich zagładę. W październiku dano zielone światło dla deportacji. Eichmann zmobilizował załogę i ruszyły transporty niemieckich Żydów. Miejsca docelowe: getta w Generalnym Gubernatorstwie, na Białorusi oraz w krajach bałtyckich. Dzięki ustawie o obywatelstwie niemieckim z 25 listopada 1941, Żydzi po przekroczeniu granicy tracili status obywatela. Eichmann dysponował policją i wspólnie z innymi agencjami rozporządzał żydowskim mieniem.

We wrześniu Reinhard Heydrich poinformował go, że Hitler podjął decyzję w nierozstrzygniętej sprawie. Była to fizyczna zagłada. Eichmann dostarczył list uwierzytelniający do szefa policji w Lublinie, SS-Brigadeführera Otto Globocnika. W Bełżcu Eichmann obserwował uśmiercanie ludzi poprzez duszenie spalinami z silnika okrętu podwodnego, w uszczelnionych chatach W Chełmnie widział specjalnie uszczelnione półciężarówki – sanitarki, które spalinami truły stłoczonych w nich Żydów. W Mińsku był świadkiem masowego rozstrzeliwania. Nie jest jasne, jaką wagę miała opinia Eichmanna, co do wyboru metody późniejszej zagłady. Z zeznań Eichmanna, z taśm Sassena, na wolności w Argentynie i podczas przesłuchiwania w Izraelu, wynika, że te makabryczne spektakle wstrząsnęły nim do głębi. Raportował Müllerowi, że to nie jest to, o czym myślał, że to nie jest polityczne rozwiązanie. Szef Gestapo przyjął to obojętnie. Wysłał Eichmanna do KL Auschwitz, by obserwował rozbudowę obozu – zwłaszcza prototypowe krematoria. Po czym znowu skierował go do dystryktu lubelskiego, by oglądał obóz zagłady we wsi Treblinka, w czasie pracy. Nie jest pewne, czy wizyty Eichmanna w miejscach kaźni, miały miejsce przed czy po decyzji Hitlera (w sprawie eksterminacji), czy ją stymulowały i czy jego raporty miały na nią wpływ.

Reichsführer SS Heinrich Himmler do SS-Sturmbannführera Rudolfa Hößa latem 1941:

Höß o Eichmannie:

Zeznania Hößa mogły być (choć nie musiały) niespójne i oczerniające. Hößowi groziła kara śmierci, gdy je spisywał w celi. Rudolf Höß gmatwał daty i operacje. Krematorium w Birkenau powstało dopiero jesienią 1942. Wspomnienia zarówno Eichmanna, jak i Hößa, zawierają wiele niejasności i dużo nieścisłości w chronologii wydarzeń. Działanie, osobista odpowiedzialność i rola Eichmanna jako nadzorującego Ostateczne Rozwiązanie, nie została sprecyzowana aż do konferencji w Wannsee. Rok 1941 pozwolił Eichmannowi oswoić się z nowymi zadaniami, poznać cel deportacji i kontrolować w przyszłości rozmiary i terminowość transportów do obozów zagłady w Generalnym Gubernatorstwie. W międzyczasie (1939-41), niezależnie od Eichmanna, dochodziło do lokalnych zbrodni na Bałkanach, Łotwie, Białorusi, Ukrainie i w okupowanej Polsce. Podberlińska konferencja pozwoliła je scentralizować i skoordynować.

Franz Rademacher z MSZ Rzeszy o tym, co Eichmann poradził ws. losu 8 tys. Żydów, internowanych w Serbii we wrześniu 1941:

20 stycznia 1942 miała miejsce konferencja w Wannsee. Jej celem była akceptacja długofalowej polityki Heydricha i załagodzenie konfliktu między władzami GG a RSHA. Eichmann przygotował statystyki i przemówienie dla szefa SD. Na spotkanie stawili się wszyscy zainteresowani Endlösungiem. Eichmann protokołował, a Heydrich nakreślił plan Ostatecznego Rozwiązania. Po części oficjalnej szef Gestapo Müller, wraz z Heydrichem i Eichmannem delektował się przy kominku lampką koniaku i cygarami. Wszystko poszło bez przeszkód i po myśli Heydricha. Konferencja zamknęła Eichmannowi drogę kontynuowania poprzednich zadań jako ekspertowi od emigracji. Na przesłuchaniu w Izraelu Eichmann stwierdził skromnie, że głowy koronowane podjęły taką decyzję. Jego zadaniem od tego momentu było postępować zgodnie z rozkazami. Czynił on swoje bez gorliwości i inicjatywy – bezmyślnie, jak stwierdziła na procesie Hannah Arendt.

 Osobny artykuł: Konferencja w Wannsee.