Adolf Furtwängler - Polski Serwis Naukowy

Adolf Furtwängler (ur. 30 czerwca 1853 we Fryburgu Bryzgowijskim, zm. 10 października 1907 w Atenach) – niemiecki archeolog, profesor uniwersytecki, historyk sztuki i dyrektor muzeum; ojciec dyrygenta i kompozytora Wilhelma Furtwänglera, dziadek archeologa Andreasa Furtwänglera.

Furtwängler urodził się we Fryburgu Bryzgowijskim, gdzie jego ojciec był nauczycielem. Uczył się w rodzinnym mieście. Studiował w Lipsku i w Monachium, gdzie zaskarbił sobie przychylność Heinricha Brunna, którego metodę porównawczą w krytyce sztuki później rozwinął. Wziął udział w wykopaliskach w Olimpii w 1878. W 1880 stał się pracownikiem muzeum w Berlinie. Następnie wykładał w Berlinie (1884) i w Monachium. Brał również udział w wykopaliskach na Eginie.

Fidiasz (gr. Φειδίας Pheidias, ok. 490 p.n.e. - ok. 430 p.n.e.) – rzeźbiarz grecki, uważany za najwybitniejszego przedstawiciela greckiej rzeźby starożytnej okresu klasycznego. Syn Charmidesa z Aten, uczeń Hageladesa z Aten i Hegiasa z Argos. Przyjaciel i doradca Peryklesa. Kierował pracami rzeźbiarskimi na Akropolu ateńskim (447 p.n.e. - 432 p.n.e.); później działał w Olimpii. Wywarł decydujący wpływ na rozwój greckiej rzeźby monumentalnej.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.

Kariera archeologa

Po ukończeniu studiów w Lipsku i obronieniu doktoratu we Fryburgu pracą Eros in der Vasenmalerei, spędził rok szkolny 1876-1878 dzięki stypendium Deutsches Archäologisches Institut we Włoszech i Grecji. Wziął udział w prowadzonych przez Heinricha Schliemanna pracach badawczych w Olimpii.

Dyzenteria, czerwonka (gr. dysentería) – ostra choroba zakaźna jelit, w szczególności jelita grubego, której objawem jest uporczywa biegunka i obecność krwi oraz śluzu w stolcu. Nieleczona prowadzi do śmierci.

Stypendium (w znaczeniu prawnym) – jednostronne świadczenie pieniężne ze strony osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, przyznane za osiągnięcie określonego wyniku w danej dziedzinie nauki lub sztuki albo w celu umożliwienia kontynuowania nauki, prowadzenia badań naukowych lub prac w dziedzinie sztuki.

W 1879 opublikował razem z Georgiem Loeschcke Mykenische Thongefäβe, prezentującą odnalezioną w Mykenach i na Eginie ceramikę. Dzieło to okazało się później nie tylko przydatne w datowaniu ceramicznych artefaktów, ale było również pierwszą na świecie kompletną publikacją całości materiału ceramicznego odnalezionego na jednym konkretnym stanowisku archeologicznym. W swojej pracy Furtwängler odróżnił style ceramiki (mykeński, geometryczny), co pomogło mu w datacji ceramiki. Znajdujące się na kawałkach skorup wzory i rysunki były wcześniej ignorowane. Fragmenty ceramiczne nie były brane pod uwagę w ustalaniu stratygrafii stanowiska. Furtwängler jako pierwszy datował poziomy w oparciu o odnaleziony materiał ceramiczny, nawet jeśli były to tylko fragmenty większych naczyń.

Muzeum – instytucja powołana do gromadzenia, badania oraz opieki nad obiektami posiadającymi pewną wartość historyczną bądź artystyczną. W większych muzeach niewielka część z tych obiektów jest udostępniana publiczności w postaci wystaw stałych lub czasowych, natomiast reszta jest przechowywana w specjalnie do tego przystosowanych magazynach.

Archeologia (z gr. ἀρχαῖος archaīos – dawny, stary i -λογία -logiā – mowa, nauka) – nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie źródeł archeologicznych, czyli materialnych pozostałości działań ludzkich.

Dzięki swojej pracy archeolog został zatrudniony jako asystent dyrektora w Królewskim Muzeum w Berlinie oraz wykładowca na Uniwersytecie Berlińskim. Jak sam miał później powiedzieć, lata spędzone w muzeum były najlepszymi w jego życiu. Wiedzę ceramologa można docenić konsultując przygotowany przez niego muzealny katalog tzw. Kolekcji Saburova.

Wykopaliska archeologiczne to jedna z najważniejszych terenowych metod badawczych archeologii, polegająca na systematycznym i pieczołowicie dokumentowanym fizycznym rozbiorze stanowiska archeologicznego na poszczególne jednostki stratygraficzne, w kolejności od najmłodszej do najstarszej.

Mykeny (nowogr. Μυκήνες Mykḗnes, starogr. Μυκῆναι Mykēnai) – starożytne miasto greckie znajdujące się w północno-wschodniej części Peloponezu. W drugiej połowie II tysiąclecia p.n.e. ośrodek kultury mykeńskiej. Miasto było zamieszkane przez Achajów, po zniszczeniu przez Dorów straciło znaczenie. Mitycznym królem Myken był Agamemnon.

W 1885 Furtwängler ożenił się z Adelheid Wendt. W tym samym roku opublikował katalog ceramiki greckiej Antikensammlung Berlin Beschreibung der Vasensammlung im Antiquarium (w dwóch tomach). Do jego sławy przyczyniła się publikacja Meisterwerke der griechischen Plastik w 1893, dotycząca antycznej rzeźby greckiej. Furtwängler zidentyfikował wielu autorów dzieł greckich, których kopie powstawały w okresie rzymskim. W 1891 zaproponował własną rekonstrukcję rzeźby Fidiasza Atena Lemnia z 450 p.n.e. Rekonstrukcję tę można do dzisiaj oglądać w muzeum Albertinum w Dreźnie.

Fryburg Bryzgowijski (niem. Freiburg im Breisgau, alem. Friburg) – miasto na prawach powiatu w południowo zachodniej części Niemiec, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, siedziba rejencji Fryburg oraz regionu Südlicher Oberrhein.

Johann Ludwig Heinrich Julius Schliemann (ur. 6 stycznia 1822 w Neubukow, Meklemburgia, zm. 26 grudnia 1890 w Neapolu, Włochy) – niemiecki archeolog amator, odkrywca Troi, Myken i Tirynsu.

W 1894 opuścił Berlin, by przejąć wykłady po swoim byłym profesorze Heinrichu von Brunn. Zaczął więc wykładać archeologię w Monachium. Pełnił również obowiązki dyrektora monachijskiej Gliptoteki. W 1900 ukazały się Die Antiken Gemmen o greckich ozdobach. W 1904 rozpoczął wraz z Karlem W. Reichholdem wydawać serię dotyczącą ceramiki greckiej Griechische Vasenmalerei. Wydawano ją w zeszytach. Po śmierci Furtwänglera pracę edytorską kontynuował Friedrich Hauser. Trzecim tom dzieła ukazał się w 1932.

Historia sztuki – nauka humanistyczna, której przedmiotem są dzieła sztuki oraz piśmiennictwo o sztuce. Klasyczna historia sztuki ogranicza się do zagadnień malarstwa, rzeźby i architektury Europy od paleolitu do współczesności oraz obu Ameryk po 1494 r.

Furtwängler powrócił również do archeologicznych prac badawczych. Pracował w świątyni Afai na Eginie. Wyniki prac zostały opublikowane w monografii w 1906. Rok później archeolog nabawił się dyzenterii. Umarł w kwiecie wieku. Pochowany został w Atenach.

Wielu z jego uczniów kontynuowało prowadzone przez niego prace i badania.