Adolf I - książę Holsztynu-Gottorp

Adolf I, ok. 1586

Adolf I (ur. 25 stycznia 1526 roku we Flensburgu, zm. 1 października 1586 roku na zamku Gottorp) – książę Holsztynu-Gottorp od 1544 roku.

Życiorys

Adolf był trzecim synem króla Danii Fryderyka I z dynastii Oldenburgów – drugim z jego drugiego małżeństwa z Zofią, córką księcia pomorskiego Bogusława X Wielkiego. Wykształcenie i wychowanie odebrał na dworze cesarza Karola V Habsburga. W 1543 roku wrócił do kraju, aby zażądać podziału dziedzictwa po ojcu. W 1544 roku Holsztyn został podzielony między trzech młodszych braci króla Chrystiana III, a Adolf otrzymał część z zamkiem Gottorp.

Holsztyn (niem. Holstein) to historyczna kraina położona na południe od dzielącej go od Szlezwiku rzeki Eider, zamieszkana w średniowieczu od Zachodu przez plemiona północnych Sasów(Nordalbingów) a od Wschodu przez słowiańskich Wagrów ze związku Obodrytów. Przejściowo Nordalbingów zostali deportowani, a cały obszar był przyznany Obodrytom pod wodzą Drożko. Od roku 1111 hrabstwo cesarstwa rzymskiego. Od 1474 przekształcone w księstwo. Jeden z książąt Holsztynu, Karl Peter Ulrich von Holstein-Gottorp był w roku 1762 carem Rosji, znanym jako Piotr III Romanow. Aż do roku 1806 Holsztyn należał do Rzeszy, choć wcześniej znajdował się w strefie wpływów duńskich. Obecnie południowa część niemieckiego kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn.

Oldenburgowie – dynastia pochodzenia niemieckiego, panująca w Oldenburgu, księstwach Holsztynu (niem. Holstein) oraz krajach skandynawskich Danii, Norwegii i Szwecji. Boczne linie panowały także w Rosji (pod nazwą poprzedniej dynastii Romanowów) oraz w Grecji. Przedstawicielem tej dynastii jest także Filip Mountbatten, książę-małżonek brytyjskiej królowej Elżbiety II

Był bardzo mocno zaangażowany politycznie i wojskowo w sprawy europejskie. Od 1547 roku służył cesarzowi Karolowi V, m.in. w jego wojnach przeciwko księciu Saksonii Maurycemu (1552) i królowi Francji Henrykowi II (oblężenie Metzu); później (pod koniec lat 60. i na początku 70.) wspomagał księcia Albę w Niderlandach. W 1560 roku starał się o rękę królowej Anglii Elżbiety I.

Filip Wielkoduszny, niem. Philipp der Großmütige (ur. 13 listopada 1504 r. w Marburgu, zm. 31 marca 1567 r. w Kassel) – landgraf Hesji od 1509 r., jeden z głównych politycznych liderów reformacji w Niemczech w XVI w.

Karol IX Waza, Karol sudermański jako książę Karol – szw. Hertig Karl (ur. 4 października 1550, na zamku sztokholmskim, zm. 30 października 1611 w Nyköping) – król Szwecji w latach 1604–1611 (koronowany 15 marca 1607), regent Szwecji w latach 1599–1604, ksążę Sudermanii (Södermanland). Pochowany został w katedrze w Strängnäs.

Dbał także o swoje księstwo. Starał się z sukcesem powiększać je terytorialnie (także zbrojnie) i umacniać. Rozwijał także gospodarkę (miał m.in. niezrealizowany plan kanału łączącego Morze Północne z Bałtykiem). Unowocześnił administrację i prawo. Prowadził działalność budowlaną odbudowując Gottorp, a także przebudowując w stylu renesansowym inne zamki w księstwie. W 1567 roku ufundował gimnazjum w Szlezwiku. Układem z 1579 roku uregulowany został długotrwały spór o zakres podległości Holsztynu wobec korony duńskiej. Po śmierci starszego brata Jana w 1580 roku doszło do ponownego podziału Holsztynu, w którym Adolf znacznie poszerzył granice swego księstwa.

Fryderyk I (ur. 7 października 1471, zm. 10 kwietnia 1533), książę Holstein-Gottorp 1513–1533, król Danii i Norwegii 1523–1533 z dynastii oldenburskiej.

Niemiecki ród książęcy, którego członkowie panowali w Wielkim Księstwie Oldenburga (w latach 1773-1785), Szwecji (w latach 1751-1818) i Rosji (w latach 1762-1917) jako dom Holstein-Gottorp-Romanow.

Od Adolfa wywodzi się dynastia Holstein-Gottorp, boczna linia Oldeburgów.

Rodzina

Adolf w 1564 roku poślubił Krystynę, córkę landgrafa Hesji Filipa Wielkodusznego. Ze związku tego pochodziło dziesięcioro dzieci:

Fryderyk II (1568-1587), książę Holsztynu-Gottorp od 1586,

Zofia (1569-1634), żona księcia Meklemburgii Jana VII,

Filip (1570-1590), książę Holsztynu-Gottorp od 1587,

Krystyna (1573-1625), żona króla Szwecji Karola IX Sudermańskiego,

Elżbieta (1574-1587),

Jan Adolf (1575-1616), administrator arcybiskupstwa Bremy 1585–1596, książę Holsztynu-Gottorp od 1590,

Anna (1575-1615), żona hrabiego Fryzji Wschodniej Enno III,

Chrystian (1576-1577),

Agnieszka (1578-1627),

Jan Fryderyk (1579-1634), administrator arcybiskupstwa Bremy od 1596.

Bibliografia

Hermann Kellenbenz: Adolf I., Herzog von Schleswig-Holstein. W: Neue Deutsche Biographie. T. 1. Berlin: Duncker & Humblot, 1953, s. 86. [dostęp 2012-01-27].

Karl Jansen: Adolf: Herzog von Schleswig-Holstein. W: Allgemeine Deutsche Biographie. T. 1. Leipzig: Verlag von Dunckler & Humblot, 1875, s. 111–113. [dostęp 2012-01-27].

Adolf Herzog v.Schleswig-Holstein-Gottorp. W: WW-Person [on-line]. [dostęp 2012-01-27].

Książęta pomorscy. Pomorze jest geograficznym i historycznym regionem w obecnych granicach północnej Polski i Niemiec, na południowym wybrzeżu Bałtyku po obu stronach Odry i sięga na wschodzie do Wisły, a na zachodzie do rzeki Reknicy.

Fryzja Wschodnia (niem. Ostfriesland), wschodniofryz. Oostfreesland) - region w Dolnej Saksonii, do którego należą Wyspy Wschodniofryzyjskie. Mieszkańcy używają języka dolnoniemieckiego i gwary Ostfriesisches Platt. Region nie ma dużego miasta, największe są Emden, Aurich, Leer (Ostfriesland), Norden i Wittmund. Fryzja Wschodnia obejmuje powiaty Aurich, Leer, Wittmund i miasto Emden.