Adolphe Adam - Polski Serwis Naukowy

Adolphe Charles Adam (ur. 24 lipca 1803 w Paryżu, zm. 3 maja 1856 tamże) – francuski kompozytor oper i baletów, krytyk muzyczny. Jest najlepiej znany dzięki swoim dziełom – baletom: Giselle (1841) i Le Corsaire (1856) oraz operom: Le postillon de Lonjumeau (1836), Le toréador (1849) oraz Si j'étais roi (1852). Skomponował także muzykę do kolędy Cantique de Noël (O Holy Night) (1847). Był cenionym nauczycielem, wśród jego uczniów znajdował się m.in. Léo Delibes.

Théophile Gautier (ur. 30 sierpnia 1811 w Tarbes, zm. 23 października 1872 w Neuilly-sur-Seine koło Paryża) - francuski pisarz, poeta, dramaturg, krytyk literacki, teatralny i krytyk sztuki; przedstawiciel francuskiego romantyzmu, prekursor parnasizmu. Z osobą Gautiera powszechnie łączy się właściwe wprowadzenie do literatury słynnego sformułowania Victora Cousina sztuka dla sztuki, pochodzącego z przedmowy do powieści Panna de Maupin (1836). Właściwe romantykom upodobanie do cudowności znalazło wyraz w opowiadaniach fantastycznych, które Gautier zaczął pisać już w latach trzydziestych. Z reguły pozbawione efektów niesamowitości, opowiadania te bliskie bywają zaprawionej humorem grotesce.
Litografia (zob. lit) — technika graficzna zaliczana do druku płaskiego, gdzie rysunek przeznaczony do powielania wykonuje się na kamieniu litograficznym, także odbitki wykonane tą techniką.

Życiorys

Urodził się 24 lipca 1803 w Paryżu. Jego ojcem był Louis Adam (1758-1848), kompozytor i nauczyciel w paryskim konserwatorium. Matka była córka lekarza. Jako dziecko preferował samodzielną naukę muzyki poprzez improwizacje. W 1821 wstąpił do Conservatoire de Paris, gdzie studiował grę na organach i fisharmonii, pod kierownictwem uznanego kompozytora oper François-Adriena Boïeldieu. Grał również na trójkącie w uczelnianej orkiestrze. W następnych latach, za namową swojego przyjaciela Ferdinanda Hérolda, poświęcił się karierze teatralnej – wbrew woli swojego ojca.

Cmentarz Montmartre - jest jedną z najstarszych nekropolii Paryża. Położony jest u stóp wzgórza Montmartre. Został założony w 1795 roku, otwarty w 1798 roku. Zbudowano go w miejscu dawnych kamieniołomów. W 1825 i 1847 roku został powiększony, a w 1888 roku przecięty mostem-wiaduktem. Leży na zachód od Cmentarza Pére Lachaise, na wschód od Cimetière de Passy i na północ od Cimetière de Montparnasse.
Trójkąt, inaczej triangel - instrument muzyczny, perkusyjny z grupy idiofonów. Trójkąt wykonany jest z metalowego pręta wygiętego w trójkątny kształt. Gra na nim polega na uderzaniu metalową pałeczką w którąkolwiek część trójkąta, najczęściej w poziomy pręt. Wydaje on dźwięczny, metaliczny ton. Trójkąt jest częścią sekcji instrumentów perkusyjnych orkiestry symfonicznej. Po raz pierwszy użyty został w koncercie fortepianowym Es-dur Franciszka Liszta. W muzyce jazzowej i rockowej rzadko używany.

W wieku 20 lat pisał utwory dla paryskich wodewilów i występował w orkiestrze w Gymnase-Dramatique, gdzie później został kierownikiem chóru. Jak wielu ówczesnych kompozytorów utrzymywał się głównie z gry na organach. W 1825 pomógł przygotować Boïeldieu część jego opery La dame blanche. Dzięki zarobionym pieniądzom mógł odbyć podróż po Europie. W Genewie spotkał Eugène'a Scribe'a z którym później nawiązał współpracę.

(Clément Philibert) Léo Delibes (ur. 21 lutego 1836 w Saint-Germain-du-Val, obecnie część La Flèche (w departamencie Sarthe) we Francji - zm. 16 stycznia 1891) to francuski kompozytor baletu, opery oraz innych dzieł scenicznych.
Wodewil - lekki muzyczny utwór sceniczny o cechach farsy, ze śpiewami, tańcami i pantomimą. Wywodzi się z tradycji francuskiej operetki. Na terenie Niemiec adaptowany jako singspiel. Popularny w pierwszej ćwierć wieku w Stanach Zjednoczonych, gdzie często łaczył cechy kabaretu i burleski. Do znanych artystów wodewilowych z tamtego okresu zaliczyć można Josephine Baker, Goerga Burnsa i Bob Hope. W Polsce do luminarzy tej formy sceny muzycznej należał Ludwik Sempoliński.

W 1830 ostatecznie zrezygnował z kariery teatralnej poświęcając się całkowicie pisaniu oper i baletów. W 1834 wystawił w Paryżu Le Chalet (Chatka w górach), która okazała się sporym wydarzeniem. Sukces powtórzył w 1836 wystawiając Le postillon de Lonjumeau (Pocztylion z Lonjumeau). Jednak prawdopodobnie najbardziej znany jest z baletu Giselle (1841), który grany jest po dziś dzień.

Le Chalet (Chatka w górach) – opera (opéra comique) w 1 akcie francuskiego kompozytora Adolpha Adama z 1834. Libretto do niej napisali Eugène Scribe i Anne Honoré Joseph Mélesville na podstawie bagateli Goethego – Jery und Bätely.
Fisharmonia (z fr. harmonium) - instrument muzyczny z grupy idiofonów dętych klawiszowych ze stroikami przelotowymi. Wyglądem zewnętrznym przypomina pianino ścięte nisko nad klawiaturą.

Zarobione pieniądze postanowił zainwestować w otwarcie czwartego budynku operowego w Paryżu (Opèra National). Została ona otwarta w 1847, jednak już po roku roku działalności, w 1848, na skutek trwającej rewolucji musiała zawiesić działalność pozostawiając Adama z dużymi długami. Zmuszony do ciężkiej pracy, ze zdwojoną siłą zaczął pisać opery – z tego okresu pochodzą m.in. Le toréador (1849), Giralda (1850), La poupée de Nuremberg (1852) czy Si j'étais roi (1852). Pracował także jako dziennikarz i wykładowca w Conservatoire de Paris.

Organy piszczałkowe to klawiszowy, aerofoniczny oraz idiofoniczny instrument muzyczny; budowany najczęściej w kościołach, salach koncertowych, synagogach reformowanych, aulach. Organy piszczałkowe są największym instrumentem nieporównywalnym z żadnym innym, jaki został wymyślony, pod względem rozmiarów przestrzennych, ilości źródeł fal dźwiękowych, sumarycznej mocy emitowanej do otoczenia, dynamiki i bardzo często różnorodności barw i możliwości kolorystycznych, a także pod względem złożoności konstrukcyjnej. Przewyższają nawet w wielu aspektach orkiestrę symfoniczną, chociaż na organach gra tylko jeden człowiek. Rozpiętość skali dźwięków dużych organów wynosi ok. 10 oktaw, co jest porównywalne z zakresem dźwięków odbieranych przez ludzki słuch (od 16 Hz do ok. 16 kHz), jednakże są instrumenty na świecie posiadające jeszcze większą skalę (patrz niżej).
Opera (wł. "dzieło") – sceniczne dzieło muzyczne wokalno-instrumentalne, w którym muzyka współdziała z akcją dramatyczną (libretto). Istotą tego gatunku muzycznego jest synteza sztuk, czyli połączenie słowa, muzyki, plastyki, ruchu, gestu oraz gry aktorskiej. Podobnie jak i balet, wywodzi się z włoskich, renesansowych maskarad karnawałowych, które przerodziły się w widowiska dramatyczne. Opera składa się najczęściej z 4 aktów, które podzielone są na sceny.

"Oh Holy Night"

wersja fortepianowa

Jego kolęda Cantique de Noël, znana bardziej pod angielskim tytułem O Holy Night, z 1847 zyskała międzynarodową sławę. Kolęda ta została pierwszym utworem muzycznym jaki został wyemitowany w radio. Miało to miejsce w 1906.

Adolphe Adam zmarł 3 maja 1856 w Paryżu. Został pochowany na cmentarzu Montmartre.

O Holy Night pol. Święta Noc – kolęda skomponowana przez Adolphe Adama w 1847 do słów Minuit, chrétiens autorstwa Placide Cappeau (1808-1877). Autorem angielskiego tesktu był John Sullivan Dwight.
Augustin Eugène Scribe (ur. 24 grudnia 1791 w Paryżu - zm 20 lutego 1861 również w Paryżu) – francuski dramaturg i librecista, jeden z najbardziej wpływowych i płodnych w historii opery.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)