|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: W dniach 8-10 września 2010 r. w Johannesburgu, Republika Południowej Afryki, odbędzie się konferencja nt. e-serwisów poświęconych rolnictwu, żywności, środowisku i naukom przyrodniczym w Afryce.
E-rolnictwo odgrywa kluczową rolę w zwiększaniu możliwości rolników na całym świecie poprzez procesy informacyjne i komunikacyjne, udzielając im wspa... Do końca lutego można zgłaszać tematy wystąpień na jubileuszową konferencję "Broń i wojna w dziejach człowieka" poświęconą upamiętnieniu 600-lecia bitwy pod Grunwaldem. Sesja odbędzie się w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego 16 i 17 kwietnia ... Fotografie, odezwy, plakaty propagandowe i mapy dotyczące Bitwy Warszawskiej 1920 roku znalazły się na przygotowanej przez Muzeum Józefa Piłsudskiego z Sulejówka plenerowej wystawie "Wojna światów 1920" otwartej w nied... Bitwa graniczna z Niemcami została przegrana w ciągu kilku pierwszych dni. 3 września Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę III Rzeszy. Konflikt z Polską przekształcił się tym samym w wojnę światową. Wybuch wojny w krótkim cz... Reakcje chemiczne, substraty i produkty, wiązania między atomami, wzory cząsteczek - zwyczajna nuda, jaką każdy zna ze szkoły to tylko pozory. Chemia organiczna to emocjonująca dziedzina, w której trwa rywalizacja między naukowcami i ciągłe próby przechytrzenia natury. Trwa wyścig, b...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 AfrykaTo hasło encyklopedii posiada podstrony: [1][2] 3 Czy wiesz że...? Wojna domowa w Ugandzie (znana także pod nazwą "Wojny w buszu" lub "Wojny Luwero") - kampania partyzancka prowadzona w latach 1981 - 1986 w Ugandzie przez National Resistance Army (NRA) przeciwko rządowi Miltona Obote, w późniejszym czasie przeciwko reżimowi Tito Okello. Demokracja (gr. δημοκρατία demokratia "rządy ludu", od wyrazów δῆμος demos "lud" + κρατέω krateo "rządzę") – ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli (sprawują oni rządy bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawicieli). Historia Afryki Północnej
 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Przemiany polityczne (2010–2012)Odkrycia i badania Afryki Mapa Europy, Azji i Afryki z 1493 Języki saharyjskie – rodzina języków nilo-saharyjskich używanych na rozległych obszarach wschodniej Sahary od sudańskiej krainy Darfur po tereny wschodniej Libii, środkowego Czadu i północno-wschodniej Nigerii. Rozpada się na dwa główne zespoły: zespół wschodni z językami berti i zaghawa i zespół zachodni z najważniejszym w rodzinie saharyjskiej językiem kanuri. Językami saharyjskimi posługuje się kilka milionów ludzi.
Język urzędowy - język, który otrzymał unikatowy status prawny na terenie państwa lub regionu administracyjnego. Zazwyczaj jest to język używany w krajowych strukturach legislacyjnych np. parlamencie, choć prawo niektórych krajów wymaga, by dokumenty urzędowe były przedstawiane również w innych językach.  Mapa Afryki z 1508  Mapa Afryki z 1570  Mapa Afryki z 1595 (Mercator)  Mapa Afryki z 1648 (Blaeu)  Mapa Afryki z 1737  Mapa Afryki z 1808  Mapa Afryki z 1812  Mapa Afryki z 1861  Mapa Afryki z 1890  Mapa Afryki z 1898 Suazi (Ngwane, Swaziland, Królestwo Suazi - Umbuso we Swatini, Kingdom of Swaziland) – niewielkie państwo w południowej Afryce (jedno z najmniejszych na kontynencie), usytuowane na wschodnich stokach Gór Smoczych. Graniczy z Mozambikiem i Republiką Południowej Afryki. Nazwa kraju pochodzi od plemienia Suazi z grupy Bantu, które zamieszkuje te tereny.
Kruszyna (Frangula Mill.) – rodzaj krzewu należący do rodziny szakłakowatych (Rhamnaceae). W Polsce, pospolicie na całym niżu i w niższych położeniach górskich, występuje jeden gatunek: kruszyna pospolita. Gatunkiem typowym jest Frangula alnus L..  Mapa Afryki z 1932 Afryka w przeciwieństwie do bezludnych terenów Antarktydy, wysokich gór czy dziewiczych wysp, była stale zamieszkana przez ludzi. Obszar Sahary powodował jednak, że wąski pas wybrzeża Morza Śródziemnego i nabrzeża Nilu był znany kulturze śródziemnomorskiej. Na południu rozwijały się osobne cywilizacje, z którymi ludy północy nie utrzymywały kontaktu. Sahrawi (lub Saharawi) - terminem tym określa się rdzenną ludność Sahary Zachodniej. Liczbę obecnie żyjących Sahrawi szacuje się na około 500 000, z czego 200 000-250 000 wywodzi się z terenów Sahary Zachodniej (około 165 000 znajduje się obecnie w obozach dla uchodźców w pobliżu algierskiego miasta Tinduf). Są oni spotykani również w południowym Maroku i północnej Mauretanii.
Szakal – nazwa kilku gatunków średniej wielkości drapieżników z rodziny psów. Szakale są mniejsze od wilków, mają krótkie kończyny i bardziej wysmukły pysk. Żywią się drobnymi zwierzętami, padliną i roślinami. Najpospolitszym gatunkiem jest szakal złocisty, zamieszkujący północną Afrykę, Azję i Półwysep Bałkański. Odkrycia arabskieWe wczesnym średniowieczu arabscy kupcy przemierzali Saharę w celu zdobycia dóbr, które mogli sprzedać z zyskiem na północy. Oprócz realizacji celów handlowych wyprawy te rozszerzyły horyzont geograficzny Arabów, gdyż relacje kupców były bogate w szczegóły topograficzne. Odkrycia włoskieEksploracja Afryki została jednak wstrzymana do schyłku średniowiecza, gdyż ważniejszy okazał się handel z Azją (Indie, Chiny). Jedynie kupcy genueńscy w XIII odkryli Wyspy Kanaryjskie. W 1281 lub 1291 Ugodino i Vadino Vivaldi oraz Teodosio d'Ori podjęli wyprawę w celu opłynięcia Afryki jednakże wyprawa nie powróciła. Akacja (Acacia Mill.) – rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny mimozowatych. Liczbę gatunków ocenia się na ok. 1300. Występują w strefie tropikalnej i subtropikalnej całego świata, głównie w międzyzwrotnikowej Afryce, szczególnie Etiopii, Somalii, Kongo i RPA oraz Australii i Tasmanii (tu największe bogactwo – ok. 950 gatunków). W Azji najliczniejsze w Indiach i na Półwyspie Indochińskim. Na półkuli zachodniej północna granica zasięgu przebiega przez Teksas i Nowy Meksyk. Według innej klasyfikacji mimozowate stanowią osobną rodzinę, a rodzaj obejmuje około 600 (wówczas w Australii i na Tasmanii 300 gatunków). Akacje stanowią często składnik flory stepów i sawann.
Kuszyci – grupa ludów we wschodniej Afryce, zamieszkująca w południowej części Egiptu, w Sudanie, Etiopii, Erytrei, Dżibuti, Somalii, północno-wschodniej Kenii i w skupiskach w północnej Tanzanii oraz Ugandzie. Liczą ok. 30 mln osób, posługują się językami kuszyckimi z rodziny chamito-semickiej. Kuszyci są uważani za rdzenną ludność afrykańską. Odkrycia portugalskieW XV wieku ze względu na opanowanie bliskowschodnich obszarów przez Turków i problemy z tranzytem postanowiono poszukać alternatywnej drogi do Indii. Zakładano dwie możliwości opłynięcie Afryki albo podróż na zachód i wpłynięcie od strony wschodniej. Łatwiejsza ze względu na możliwość pływania wzdłuż wybrzeża była droga wokoło Afryki. W 1415 Portugalczycy opanowali Ceutę i stworzyli w niej bazę wojenno-handlową. W pierwszej połowie XV wieku portugalski książę Henryk Żeglarz finansował wyprawy na południe. Głównymi celami Henryka Żeglarza było: szerzenie chrześcijaństwa, wraz z odnalezieniem półlegendarnych chrześcijan afrykańskich (Etiopczyków) oddzielonych od Europy Arabami. Dotarcie do legendarnych ziem Ofir, które miały obfitować w bogactwo a następnie podporządkować je Portugalii. W 1434 Gil Eannes po raz pierwszy spotkał się z czarnoskórą ludnością tubylczą. W 1436 odkryto zatokę Rio de Oro. W 1444 po raz pierwszy Europejczycy przywieźli z Afryki niewolników (29 jeńców wojennych). Spowodowało to zwiększenie zapału eksploracyjnego Afryki. Mauritius, Republika Mauritiusa, Republika Mauritiusu – państwo wyspiarskie położone w południowo-zachodniej części Oceanu Indyjskiego, około 900 km od Madagaskaru. Wyspa jest częścią archipelagu Maskarenów. Poza wyspą do Mauritiusa należą wyspy: Rodrigues (w odległości 563 km na wschód od wyspy głównej), archipelag Cargados Carajos (402 km na północ) i Wyspy Agalega (933 km na północ). Na południowy zachód od Mauritiusa położony jest Reunion.
Zatoka Perska (per. خليج فارس – Chalidż-e Fars, arab. الخليج الفارسي – Al-Chalidż al-farsi) – zatoka Morza Arabskiego, wcinająca się między Półwysep Arabski a wybrzeże Iranu. Tradycyjnie nazywana jest zatoką, ale ze względu na jej powierzchnię (233 000 km²) można by ją uznać także za morze śródlądowe. Z Morzem Arabskim połączona jest poprzez Cieśninę Ormuz i Zatokę Omańską. W 1448 João Fernandez wyruszył w pierwszą wyprawę w głąb Afryki, z której nie powrócił. W 1457 wyprawa Diego Gomesa wpłynęła w górę rzeki Gambii i przywiozła wiele informacji o wnętrzu kontynentu między innymi o masywie Futa Dżalon i Górach Lwich. W 1461 Europejczycy po raz pierwszy zetknęli się z laterytami oraz dotarli do przylądka Mesurad, gdzie linia brzegowa skręcała na wschód. Imperium Mali (1235-1645) było średniowiecznym państwem ludu Mande w Afryce Zachodniej. Imperium zostało założone przez Sundiatę Keitę, późniejszego króla (mansę), i słynęło z bogactwa i hojności jego władców. Obejmowało ono większą część zachodniej części regionu Sudan, a na jego terytorium koncentrowały się szlaki handlowe łączące Afrykę północną z krajami subsaharyjskimi. Szczytowy okres potęgi Mali przypada na okres rządów mansy Kankana Musy I w 1. połowie XIV w. – znany ze swej wyprawy do Mekki i Kairu, przeprowadził podbój szeregu sąsiednich kraju (m.in. Songhaju) a także doprowadził swój kraj do rozkwitu gospodarczego (głównie dzięki handlowi), naukowego i kulturalnego (centrum piśmiennictwa stało się Timbuktu). Imperium Mali miało olbrzymi wpływ na kulturę zachodniej Afryki pozwalając na rozpowszechnienie jego języka, praw i obyczajów wzdłuż rzeki Niger. Z połowy XIV w. pochodzi opis Mali, sporządzony przez arabskiego podróżnika Ibn Battutę. Od tego momentu także datuje się upadek potęgi Mali, którego kluczowymi momentami były porażki w starciach z Songhajem w 2. połowie XV w. i Marokiem pod koniec XVI w.
Zimna wojna – stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej i politycznej pomiędzy Związkiem Radzieckim i autorytarnymi państwami socjalistycznymi uzależnionymi od ZSRR, a demokratycznymi państwami kapitalistycznymi pod przywództwem Stanów Zjednoczonych. Zimnej wojnie towarzyszył intensywny wyścig zbrojeń spowodowany permanentnym stanem wzajemnej nieufności oraz ideologicznymi założeniami komunizmu dążącego do rozszerzania zasięgu światowej rewolucji proletariackiej z jednej strony, z drugiej zaś, dążeniami krajów zachodnich do powstrzymywania rozszerzania się wpływów ZSRR na świecie. W latach 70. XV wieku portugalscy żeglarze dotarli do Wybrzeża Kości Słoniowej, Złotego Wybrzeża (Ghany) oraz do Wybrzeża Niewolniczego (Nigeria) W 1472 Europejczycy po raz pierwszy przekroczyli równik docierając do Przylądka Świętej Katarzyny (1°51'S). Odkrycie to spowodowało iż europejscy żeglarze odkryli, że Afryka nie kończy się na równi z wybrzeżem Zatoki Gwinejskiej a linia brzegowa odbija znowu na południe. Języki nilo-saharyskie – grupa języków używanych przez około 11 milionów ludzi w Afryce, głównie na terytorium Czadu i w górnym dorzeczu Nilu, a także w Sudanie na terenach historycznej Nubii.
Jeleń – zwyczajowa nazwa kilku rodzajów zwierząt z rodziny jeleniowatych. Mianem tym określa się gatunki należące do rodzajów: Cervus, Blastocerus, Ozotoceros, Odocoileus i inne. W Polsce mianem tym określa się jelenia szlachetnego. W latach 80. Portugalia dzięki rozwojowi handlu oraz taniemu złotu i sile roboczej niewolników stała się potęgą gospodarczą. Spowodowało to dalszą eksploracje wybrzeży kontynentu. W 1482 wyprawa Diego Cão dotarła do rzeki Rio da Padrão. A w 1486 do wybrzeża obecnej Angoli (ok. 22°S). W 1487 Bartolomeo Diaz dotarł do Półwyspu Igielnego (najbardziej na południe wysuniętej części Afryki 34°51'S). Bunt załogi spowodował jednak, że musiał zawrócić do Portugalii. 8 lipca 1497 wyprawa Vasco da Gama dotarła do Indii opływając Afrykę. Dodatkowo opływając Zatokę Gwinejską nie wzdłuż wybrzeża ale prosto co spowodowało utratę lądu z pola widzenia. Imperium Ghany istniało w latach 750-1036 i zlokalizowane było w rejonie dzisiejszej południowo-wschodniej Mauretanii i części Mali. Chociaż znane swoim własnym obywatelom Soninke jako Wagadou, w Europie i Arabii oficjalną nazwą imperium było Imperium Ghany. Nazwa pochodziła od tytułu władcy - Ghana, znaczącego Żołnierz Króla. Pierwszy człon w nazwie waga w przybliżeniu tłumaczy się jako stado, tłum, z kolei drugi człon dou jest terminem Mande tłumaczonym jako ląd, kraina i jest najbardziej rozpowszechnioną nazwą od Afryki Centralnej do Zachodniej. Tak więc Wagadou można przetłumaczyć jako Kraj ludzi.
Klimat Afryki – Afryka znajduje się w strefach klimatów gorących, bardzo gorących oraz lokalnie umiarkowanych. Na kontynencie występuje znaczne zróżnicowanie warunków klimatycznych. Położenie po obu stronach równika powoduje, iż teoretycznie północ oraz południe mają identyczny klimat. Jednakże rozciągłość południkowa na północy sprawia, że wewnątrz Sahary tworzy się klimat kontynentalny. Dzięki zwartej linii brzegowej duże znaczenie mają prądy morskie. Eksploracja interioruMimo iż pierwsze próby eksploracji wybrzeża nastąpiły w XV to proces poznania wnętrza Afryki nastąpił dopiero w XVI wieku. Początkowa faza odkryć następowała niezależnie z dwóch stron. Od Atlantyku (Rzeka Niger, Kongo i Angola) i od strony Etiopii. W 1511 Leon opisał rzekę Niger oraz jezioro Czad. W 1513 jezuicki misjonarz Pedro Paéz, jako pierwszy Europejczyk dotarł do świętego źródła Etiopczyków w górach Czokie. W 1541 wyprawa Cristovão da Gama odkrył jezioro Tana. Kolonizacja Angoli i Kotliny Konga przebiegała pokojowo co spowodowało iż misjonarzom pomagała ludność tubylcza. Portugalscy misjonarze zdawali relację, że na terenie obecnego Zimbabwe znajduje się złotonośny kraj Makalangia. Wtedy to głównie jezuici opisali geomorfologię oraz faunę i florę Afryki Południowej. W XVII wieku w głąb Afryki zapuszczali się tylko łowcy niewolników. Komadugu Yobe – rzeka w Nigerii i Nigrze w dolnym biegu wyznacza granicę między tymi państwami, źródła na Wyżynie Dżos, długość 325 km, uchodzi do jeziora Czad.
Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa. Odkrycie i eksploracja wysp afrykańskichWprawdzie część wysp w tym Madagaskar, odkryty w 1500, zostało odkryte wcześniej to w większości nie były one użyteczne gospodarczo. Kolonizacji Madagaskaru dokonali dopiero Francuzi w 1643 Przyczyną zaniechania kolonizacji Afryki były odkrycia innych, bogatszych, kontynentów szczególnie Ameryki Południowej. Półwysep Somalijski, zwany także Rogiem Afryki, to półwysep o powierzchni wynoszącej ok. 750 000 km² (piąty pod względem powierzchni półwysep na świecie), położony we wschodniej Afryce, między Zatoką Adeńską a Oceanem Indyjskim. Na półwyspie położone jest terytorium Somalii oraz częściowo Etiopii.
Gleby bielicowe – ubogie gleby z klasy gleb bielicoziemnych, wytworzone na piaskach, zawierające w profilu poziomy diagnostyczne albic i spodic, o budowie profilu Ol-Of-Oh-AEes-Bh-Bfe-C. Podboje holenderskiePortugalia i Hiszpania w XVII wieku skupiły się na podboju Ameryki Południowej. Z tego powodu do Afryki zaczęli przypływać osadnicy holenderscy i angielscy. W 1652 Jan van Riebeck założył Kapsztad. W 1663 mieszkańcy kolonii przylądkowej zetknęli się z Buszmenami. W 1685 Simon van der Stell przeszedł Góry Przylądkowe i odkrył pustynię Karru Wielkie i wyżynę Nama. Tereny te były mało przydatne osadniczo stąd dalszej eksploatacji zaniechano. 1. Roślinność - w ścisłym znaczeniu jest to ogół zbiorowisk roślinnych na określonym obszarze, np. roślinność Pojezierza Lubuskiego. Badaniem roślinności zajmuje się fitosocjologia.
Języki khoisan (języki buszmeńsko-hotentockie) - rodzina językowa obejmująca ponad 100 języków występujących w Afryce, głównie krajach Afryki południowej (RPA, Namibia, Angola, Botswana i Tanzania). Języki tej rodziny reprezentują typ języków mlaskowych, których cechą charakterystyczną jest występowanie tzw. mlasków, mających status fonemów. Niekiedy uznawane są za najstarszą z rodzin językowych i przeciwstawiane pozostałym językom ludzkości, które zatraciły mlaski. XVIII wiekW XVIII wieku coraz większe znaczenie miał charakter poznawczy wypraw, jednakże dokonywanych nadal niemal wyłącznie przez zakonników misjonarzy. Następowały wyprawy w górę dużych rzek oraz przez Saharę. W opisach z tego okresu znajduje się znacznie więcej informacji o etnografii. Problemem opisów jest jednak brak rzetelności niektórych fragmentów i traktowanie mieszkających tam ludów z wielką pogardą. Bajkał (ros. Озеро Байкал) – jezioro tektoniczne w Azji, zwane "Błękitnym okiem Syberii" lub "Syberyjskim morzem", położone na terytorium Rosji (Syberia) w Republice Buriacji w Obwodzie irkuckim. Jest ono najstarszym i najgłębszym jeziorem na świecie, a ponadto - pod względem powierzchni - drugim jeziorem w Azji i siódmym na świecie.
OPEC (Organization of the Petroleum Exporting Countries) – Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową z siedzibą w Wiedniu. Celem organizacji jest kontrolowanie światowego wydobycia ropy, poziomu cen i opłat eksploatacyjnych. XIX wiekW XIX wieku rozpoczęła się kolonizacja Afryki. Z drugiej strony nastąpiło zintensyfikowanie badań naukowych prowadzonych przez geografów naukowców. Badania te były areligijne ich jedynym celem było poznanie świata oraz rekonesans korzyści planowanych kolonizacji. Wyprawy były finansowane przez rządy przyszłych imperiów kolonialnych, szczególnie Wielkiej Brytanii. Uwagi: dane o długości rzek i powierzchni dorzecza pochodzą z Encyklopedii PWN - inne źródła, w tym artykuły Wikipedii oparte na takich źródłach, mogą podawać różne wartości; rzeki ułożone są w kolejności według ich długości oraz dorzeczami; symbol "." oznacza brak danych
Języki kuszyckie - rodzina języków afroazjatyckich, używanych na terenach Rogu Afryki oraz wzdłuż sudańskich i południowoegipskich wybrzeży Morza Czerwonego (w historycznej krainie Kusz). Najważniejszym jej przedstawicielem jest język oromo (ok. 25 mln. mówiących). Dużą rolę odgrywają też język afar i język somalijski ze względu na swój status języka urzędowego odpowiednio w Dżibuti oraz Somalii i Somalilandzie. Niektórzy badacze zaliczają do języków kuszyckich również języki omockie. Czysto geograficzne badania Afryki skończyły się na początku XX wieku, kiedy to topografia, hydrologia, klimatologia Afryki zostały dokładnie przebadane. KulturaSztukaSztuka afrykańska dzieli się na dwa zasadnicze nurty: sztukę Czarnej Afryki oraz sztukę Muzułmańską. Nie zależnie od tych dwóch głównych nurtów w Etiopii wykształciła się niezależna sztuka etiopska, zbliżona do sztuki bizantyjskiej. Sztuka Czarnej Afryki jest niejednorodna ze względu na skupiskowość oraz częsty brak kontaktów (handlowych oraz wojennych) pomiędzy plemionami żyjącymi w najbliższym sąsiedztwie. Antymon (Sb, łac. stibium) - pierwiastek chemiczny z grupy metaloidów. Występuje w czterech odmianach alotropowych: antymon żółty, srebrzystobiały antymon metaliczny, antymon czarny i antymon wybuchowy. Znany jest od starożytności.
Afryka Wschodnia – umowny region geograficzny w Afryce obejmujący tereny na wschód od Nilu i Wielkiego Rowu Afrykańskiego, w tym wyspy na Oceanie Indyjskim, tradycyjnie zaliczane do Afryki. Sztuka muzułmańskaSztuka Czarnej AfrykiSztuka etiopskaLiteratura
 Literackie nagrody NoblaMuzykaKinoZwyczaje ludoweWeseleZwyczaje weselne w Afryce są różne w zależności od plemienia. Wspólną cechą jest jednak biesiada weselna. Z reguły większość małżeństw jest planowanych przez rodziców. Często wraz z zawarciem następują płatności małżeńskie w formie posagu lub zapłaty za żonę. W większości kultur panna młoda ma specjalny strój, makijaż oraz biżuterię wkładaną tylko na tą okazję. Tutsi (Watussi) – to nazwa jednej z trzech grup ludności zamieszkujących Rwandę i Burundi, stanowiąca około 14% ludności tych krajów. Pozostałe dwie grupy to Twa i Hutu. Blisko milion osób tej grupy zamordowano podczas ludobójstwa w Rwandzie w 1994 roku.
Dagomba - lud murzyński w Afryce Zachodniej, zamieszkujący głównie dorzecze Białej Wolty i Oti w północnej Ghanie. Liczą około 300 tysięcy osób (1985). Posługują się językiem dagbani. Wyznają islam z zachowanymi elementami animizmu. Podstawą organizacji społecznej Dagomba są rody patriarchalne i wielkie rodziny. Zajmują się głównie uprawą roślin, hodowlą i rzemiosłem. Dziedzictwo UNESCO
SportIgrzyska olimpijskieLetnie igrzyska olimpijskiePierwszą reprezentacją afrykańskiego kraju na Letnich Igrzyskach Olimpijskich była Kolonia Przylądkowa (obecnie Republika Południowej Afryki), która w 1904 wystawiła reprezentację będąc jeszcze kolonią brytyjską. W 1906 na Olimpiadzie Letniej zadebiutowała reprezentacja Egiptu zawody te jednak nie są uznawane za Letnie Igrzyska Olimpijskie. Powoduje to, że oficjalnie Egipt zadebiutował dopiero w 1920. W 1928 na Igrzyskach zadebiutowała reprezentacja Rodezji Południowej (obecnie Zimbabwe), która jednak regularnie zaczęła startować dopiero po II wojnie światowej. Najwięcej debiutów reprezentacji państw afrykańskich nastąpiło w latach 1956-1972, kiedy poszczególne państwa uzyskiwały niepodległość. Wrzosiec (Erica L.) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych. Według niektórych ujęć taksonomicznych należy do niego ok. 800 gatunków. Występują one przede wszystkim w południowej Afryce, ale niewielka ilość gatunków także w Azji i Europie. W Europie występuje kilka gatunków wrzośców i wraz z blisko spokrewnionym wrzosem są one gatunkami dominującymi na wrzosowiskach. Gatunkiem typowym jest Erica cinerea L..
Zanzibar – wyspa na Oceanie Indyjskim. Należy do Tanzanii (podmiot federacji). Powierzchnia 1658 km². Liczne plantacje goździkowca i palmy kokosowej. Stolica wyspy, a zarazem największy port: Zanzibar. Klasyfikacja medalowa państw afrykańskich: Zimowe igrzyska olimpijskieZ racji klimatu (brak śniegu na terenie większości kontynentu) państwa afrykańskie z reguły nie uczestniczą w zimowych igrzyskach olimpijskich. Pierwszym krajem, który wystawił reprezentacje w zimowych igrzyskach olimpijskich był Związek Afryki Południowej (obecnie Republika Południowej Afryki). Reprezentanci ZAP wystąpili na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 1960. Drugimi afrykańskimi reprezentacjami był Senegal i Egipt, ich debiut nastąpił na igrzyskach w 1984. Dla Egiptu były to jedyne zimowe igrzyska. Oprócz nich w zimowych igrzyskach wzięły udział Algieria (debiut w 1992), Suazi (1992), Kenia (1998), Kamerun (2002), Madagaskar (2006), Etiopia (2006), Ghana (2010). Wszystkie reprezentacje oprócz ZAP/RPA, Senegalu i Algierii wystawiły po jednym zawodniku. Żadna reprezentacja nie zdobyła jeszcze medalu olimpijskiego. Mała Syrta albo Zatoka Kabiska (arab. خليج قابس, Chalidż Kabis) – zatoka Morza Śródziemnego, położona u wybrzeży Tunezji, oddzielona od pełnego morza przez wyspy Karkanna i Dżerba.
Języki kordofańskie - grupa języków używanych przez mieszkańców Gór Nubijskich w Sudanie, pierwotnie klasyfikowana jako część wielkiej grupy nigero-kordofańskiej, obecnie zaliczana do języków nigero-kongijskich. Podział polityczny AfrykiPaństwa
Na terenie Afryki znajduje się najwięcej suwerennych państw na świecie. Cechą charakterystyczną podziału geopolitycznego Afryki jest brak występujących na innych kontynentach państw kontynentalnych, z drugiej strony w Afryce znajduje się prawie połowa 12 z 23 wielkich (tj. o powierzchni 1-7,5 mln km²) oraz połowa państw dużych (0,5-1 mln km²). Najliczniejszą grupę stanowią państwa średnie. Fulanie (zwani także: Fula, Foulah, Peulh, Peul i Fulbe) - lud zamieszkujący kraje Afryki Zachodniej. Są to m.in. Burkina Faso, Kamerun, Nigeria, Mali, Mauretania, Gwinea, Gwinea Bissau, Senegal, Gambia, Liberia. Są spokrewnieni z ludem Tukulerów żyjącym współcześnie nad rzeką Senegal.
Skorpiony (Scorpiones) - rząd pajęczaków (Arachnida) o wielkości od 13 do nawet ponad 180 mm (skorpion cesarski), zamieszkujących zarówno obszary tropikalne (od lasów deszczowych po tereny pustynne), jak i wysokogórskie tereny okresowo przykrywane śniegiem. Skorpiony charakteryzują się obecnością kolca jadowego na ostatnim segmencie odwłoku. W przypadku klasyfikacji pod względem ludności w Afryce tylko jedno państwo jest zaliczane do wielkich (mających od 100 do 500 mln mieszkańców). 3 państwa należą do grupy państw dużych (50-100 mln). Natomiast najliczniejszą grupą są państwa małe. Według klasyfikacji ekonomicznej państwa afrykańskie należą głównie do grupy państw małych, przy czym biorąc pod uwagę czyste PKB na mieszkańca sytuacja przedstawia się gorzej niż po uwzględnieniu PKB według siły nabywczej. Granice państw są w większości przypadków granicami dawnych kolonii lub stref okupacyjnych z tego względu granice nie uwzględniają granic ludów lub barier naturalnych. Zuid-Afrikaansche Republiek, ZAR (nl. Republika Południowoafrykańska), potocznie nazywana Transvaal Republiek (af. dosłownie Republika poza rzeką Vaal) - historyczne państwo burskie na terenie obecnej Republiki Południowej Afryki istniejące z przerwami w latach 1852-1902.
Sudan – to kraina geograficzna i historyczna w Afryce. Rozciąga się między Sahelem a obszarem wilgotnych lasów równikowych i biegnie od Wyżyny Abisyńskiej aż po Ocean Atlantycki. Jej powierzchnia wynosi ok. 5 mln km². W tej krainie rozciągają się bezkresne tereny trawiaste zwane sawannami i zamieszkują tu zwierzęta charakterystyczne dla tego środowiska przyrodniczego.
Liczba ludności z dnia 1 stycznia 2011 oraz powierzchnia za:. Terytoria zależne i o nieustalonym statusie międzynarodowym: Regiony polityczne
Schemat regionów świata ONZONZ w celach statystycznych podzielił Świat na regiony. Na terenie Afryki znajduje się 5 takich regionów Afryka Północna, Afryka Środkowa, Afryka Południowa, Afryka Wschodnia, Afryka Zachodnia. Podział ten ma głównie charakter kulturowo-polityczny a nie ekonomiczny. Matatu – pojazd prywatnej komunikacji miejskiej w Nairobi, rodzaj taksówki zbiorowej, minibusa np. (Toyota Hiace) mieszczącego zazwyczaj 14 pasażerów, wraz z kierowcą i konduktorem 16 osób.
Wielka Syrta (arab. Chalidż Surt) – zatoka Morza Śródziemnego, u wybrzeży Libii. Wcina się ona 115 km w głąb lądu. Szerokość u wejścia wynosi 465 km, a maksymalna głębokość 1374 m. Główne porty nad zatoką to Marsa al-Burajka, As-Sidr (oba naftowe) i Bengazi. Afryka PółnocnaAfryka Północna podobnie jak reszta regionów nie ma ściśle określonych granic według klasyfikacji ONZ do regionu zalicza się: Algierię, Egipt, Libię, Maroko z Saharą Zachodnią, Tunezję i Sudan. Państwa te leżą według podziału fizycznogeograficznego w Afryce Północnej, w której znajdują się jeszcze fragmenty takich państw jak Mauretania, Mali, Niger, Czad. Państwa Afryki północnej ze względu na bliskość kulturowo-religijną są łączone z państwami Azji Południowo-Zachodniej. Region (wraz z Azją Południowo-Zachodnią) bywa określany jako "Świat Arabski" jednakże w Maroku i Algierii, większość stanowią nie ludy arabskie ale berberyjskie. Z drugiej strony podział ONZ nie wlicza do Afryki Północnej Mauretanii, gdzie 80% mieszkańców stanowią potomkowie Maurów (ludu arabsko-berberyjskiego). Znaczne mniejszości arabskie znajdują się w Czadzie, Kamerunie, Mali i Tanzanii. Sahara – strefa pustynna położona w północnej Afryce. Jest ona największą gorącą pustynią na Ziemi (ma 9 064 300 km²), rozciągająca się na długości 5700 km od Oceanu Atlantyckiego na zachodzie po Morze Czerwone na wschodzie; od północy ograniczona jest górami Atlas i wybrzeżem Morza Śródziemnego. Znajduje się na terytoriach 11 państw: Maroka, Algierii, Tunezji, Libii, Egiptu, Sahary Zachodniej, Mauretanii, Mali, Nigru, Czadu i Sudanu.
Diament – minerał z gromady pierwiastków rodzimych. Nazwa pochodzi od gr. ἀδάμας adamas (dopełniacz ἀδάμαντος adamantos, łac. diamentum) = "niepokonany, niezniszczalny" i nawiązuje do wyjątkowej twardości tego minerału. Jest najtwardszą znaną substancją z występujących w przyrodzie. Afryka ZachodniaAfryka Zachodnia podobnie jak reszta regionów nie ma ściśle określonych granic według klasyfikacji ONZ do regionu zalicza się: Benin, Burkinę Faso, Gambię, Ghanę, Gwineę, Gwineę Bissau, Liberię, Mali, Mureatanię, Niger, Nigerię, Republikę Zielonego Przylądka, Senegal, Sierrę Leone, Togo i Wybrzeże Kości Słoniowej. Rewolucja goździków - wojskowy zamach stanu w Portugalii przeprowadzony 25 kwietnia 1974 przez zakonspirowaną grupę oficerów o poglądach lewicowych i demokratycznych zorganizowanych w Ruchu Sił Zbrojnych w celu obalenia dyktatury następcy Antonio Salazara - Marcelo Caetano. Rewolucja oprócz obalenia Caetano przyniosła dekolonizację portugalskich posiadłości w Afryce i Azji. Na czele Junty Ocalenia Narodowego stanął gen. António de Spínola, a premierem został Vasco Gonçalves. Wydarzenia te zapoczątkowały proces demokratyzacji systemu politycznego w tym kraju.
Wojna domowa – konflikt zbrojny, w którym stronami są obywatele jednego państwa, plemienia, grupy etnicznej. Wojna domowa jest częstą przyczyną osłabienia państwa czy plemienia. Jest rodzajem wojny. Afryka ŚrodkowaAfryka Zachodnia podobnie jak reszta regionów nie ma ściśle określonych granic według klasyfikacji ONZ do regionu zalicza się: Angolę, Czad, Demokratyczną Republikę Konga Gabon, Gwineę Równikową, Kamerun, Kongo Republikę Środkowo Afrykańską, Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, Kolonializm - polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Początki kolonializmu wiążą się z okresem wielkich odkryć geograficznych przełomu XV i XVI wieku.
Kakao (nah. cacauatl – ziarno kakaowe) – nasiona z owoców kakaowca, z których proszek stosowany jest jako składnik wielu wyrobów cukierniczych: tabliczek czekolady, napojów, polew, wiórków czekoladowych, mas czekoladowych, cukierków. Afryka WschodniaAfryka Wschodnia podobnie jak reszta regionów nie ma ściśle określonych granic według klasyfikacji ONZ do regionu zalicza się: Burundi, Dżibuti, Erytreę, Etiopię, Kenię, Madagaskar, Malawi, Mauritius,Mozambik, Rwandę, Seszele, Somalię, Sudan Południowy, Tanzanię, Ugandę, Zambię i Zimbabwe
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Fangowie (także: Fang, Fan, Pahuin, Pangwe) – grupa etniczna z grupy językowej Bantu rozpowszechniona w trzech krajach Afryki Centralnej: Gwinei Równikowej (80% ludności), Gabonie (32%) i w Kamerunie (15% mieszkańców). Fangowie porozumiewają się w językach okak, ntoumou, mvai, nzaman, betsi, zaliczanych do grupy języków bantu. Grupą pokrewną do Fangów są Beti, porouzumiewający się w językach ewondo, eton, bulu, manguissa, bene, fong. Róg AfrykiRóg Afryki jest regionem składającym się z państw leżących na Półwyspie Somalijskim. Region ten nie jest wydzielony w podziale ONZ (obszar należy do Afryki Wschodniej). Na tym terenie znajdują się Dżibuti, Erytrea Etiopia, oraz Somalia. Kraje te są najbiedniejszym regionem świata. Erytrea i Etiopia należą do grupy państwo o najniższym zużyciu energii na mieszkańca Herero – grupa etniczna należąca do grupy ludów Bantu zamieszkująca południową część Afryki (głównie Namibię oraz w niewielkiej liczbie Botswanę i Angolę). Jej liczebność szacowana jest na około 100tys. Są blisko powiązani z Himba, posiadają m.in. wspólny język. Herero to bardzo dumny naród farmerski. Miarą ich zamożności jest liczba posiadanych krów. W ich kulturze człowiek bez zwierząt jest niczym. To, jak ważne jest dla nich posiadanie stada uwidacznia się w tradycyjnym stroju kobiet.
Delta Okawango – największa w świecie delta śródlądowa rzeki Okawango, uchodzącej niegdyś do znajdującego się w północnej części obecnej Botswany jeziora Makgadikgadi. Jezioro to wyschło około 10 tysięcy lat temu i obecnie na jego miejscu znajduje się kotlina Kalahari, której ok 15 000 km² nawadniane jest za pośrednictwem delty Okawango. Uchodząca do niej rzeka obecnie w końcowym swoim odcinku coraz bardziej zwalnia bieg, tworząc rozlewiska i podmokłe wyspy zarośnięte trawą i trzciną. W dalszej części bagniska stają się coraz mniej grząskie, aż przechodzą w stepowo-pustynny obszar Kalahari. Część wód z delty Okawango zasila jezioro Ngami. Somalia jest najbardziej upadłym państwem na świecie. Kajem rządzą terroryści, piraci. Rząd kontroluje tylko część kraju. W defacto niepodległym, ale nie uznawanym przez społeczność międzynarodową i ONZ, Somalilandzie panuje względny spokój. Afryka PołudniowaAfryka Południowa podobnie jak reszta regionów nie ma ściśle określonych granic według klasyfikacji ONZ do regionu zalicza się: Botswanę, Lesotho, Namibie, Republikę Południowej Afryki i Suazi. Kraje te są lub były pod silnym wpływem politycznym lub ekonomicznym Republiki Południowej Afryki. Botswana miała być w latach 50 połączona z RPA natomiast Namibia była do 1990 terytorium zaanektowanym przez RPA. Dodatkowo Namibia pozostaje w unii walutowej ze swoim sąsiadem. W przypadku dwóch pozostałych państw występuje jedynie zależność gospodarcza. Charakterystyczną cechą regionu jest spory odsetek chrześcijan zwłaszcza protestantów. Tahat - szczyt w Afryce, w środkowej części Sahary. Jest to najwyższe wzniesienie południowej Algierii, kulminacja masywu Ahaggar. Wznosi się do 3003 m n.p.m. (według innych danych 2918 m n.p.m.). Tahat zbudowany jest głównie z bazaltów i tufów, jego twardzielcowy wierzchołek wznosi się ponad płaskowyż górski. Klimat i roślinność tam są pustynne.
Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός). W Republice Południowej Afryki, w której do 1994 był apartheid nadal występują znaczne dysproporcje społeczne. Mimo iż kraj ten jest najbogatszy na kontynencie to musi się zmagać z wieloma problemami takimi jak: wojny gangów, znaczna przestępczość, plaga HIV/AIDS. Mimo tego poziom życia stale wzrasta nawet wśród ludności najuboższej. Sahara Zachodnia – dawna kolonia hiszpańska (jako Sahara Hiszpańska) w północnej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, obecnie okupowana przez Maroko, które nazywa ją Prowincją Południową. Sahara Zachodnia graniczy z Marokiem, Algierią i Mauretanią. Do dzisiaj nie zostały rozstrzygnięte spory o przynależności lub samodzielności tego terytorium.
Prąd Gwinejski – ciepły prąd morski, który płynie z zachodu na wschód wzdłuż wybrzeża Zatoki Gwinejskiej. Latem stanowi przedłużenie ciepłego Równikowego Prądu Wstecznego. Temperatura wody wynosi w ciągu roku od 23 do 28 °C. W geografii turystycznej występuje inna delimitacja regionu, oprócz wyżej wymienionych państw zalicza się również: Angolę, Malawi, Mozambik, Zambię, Zimbabwe, ze względu na znaczą część ruchu turystycznego pomiędzy tymi krajami a Republiką Południowej Afryki. Dodatkowo zalicza się państwa wyspiarskie: Madagaskar, Mauritius, Komory, Seszele a także posiadłości zamorskie Francji na Oceanie Indyjskim. Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów. Zobacz też Portal:
Afryka   Zobacz hasło Afryka w Wikisłowniku
Przypisy
Wełniakowe (Bombacoideae Burnett) – podrodzina roślin w obrębie ślazowatych w jednych systemach klasyfikacyjnych lub samodzielna rodzina wełniakowate (Bombacaceae) w innych. Zalicza się tu 16 do 28 rodzajów (w zależności od ujęcia systematycznego) obejmujących 90–200 gatunków. Rośliny tu zaliczane preferują suche lasy w strefie międzyzwrotnikowej. Mają okazałe kwiaty. Wolne działki kielicha i płatki korony osadzone są na rozszerzonym dnie kwiatowym tworzącym szeroki kubek. Charakterystycznymi przedstawicielami rodziny są tzw. drzewa butelkowe o napęczniałych pniach z miękiszem wodnym (np. baobab afrykański Adansonia digitata). Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu. przejdź do podstrony: [1][2] 3
Czy wiesz że...? beta Antyle (hiszp. Antillas, ang. i franc. Antilles, niderl. Antillen) – grupa wysp położona w basenie Morza Karaibskiego, rozciągająca się łukowato na długości 4,5 tys. km od Cieśniny Jukatańskiej aż do wybrzeży Wenezueli. Większość wysp górzysta, klimat wilgotny, równikowy i podrównikowy. Plantacje trzciny cukrowej, kakao, kawy, bawełny.
Nikiel (Ni, łac. niccolum) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Został odkryty w roku 1751 przez Cronstedta. W 1804 otrzymano go po raz pierwszy w stanie czystym. Przed naszą erą był używany w stopach z miedzią i cynkiem.
Bank Światowy (ang.: World Bank) rozpoczął działalność jako efekt postanowień konferencji w Bretton Woods z lipca 1944 roku. Główną przesłanką dla jego stworzenia była przede wszystkim chęć odbudowy zniszczonych II wojną światową krajów Europy i Japonii. Istotnym celem statutowym było również wsparcie dla rozwijających się krajów Azji, Ameryki Łacińskiej i Afryki. Obecnie zrzesza on 186 krajów członkowskich. Siedzibą Banku Światowego jest Waszyngton.
Żuawi – formacja lekkiej piechoty nosząca pierwotnie mundury pochodzenia arabskiego: krótki niebieski kaftan, bufiaste czerwone spodnie i fez (męska orientalna czapka w formie ściętego stożka) z czerwonej wełny.
Ahaggar (Al-Hadżdżar, Dżibal al-Hukkar, Hoggar) - masyw górski w środkowej Saharze (południowa Algieria), stanowiący tarczę w północnej części platformy afrykańskiej.
Burundi (rundi Uburundi, fr. Burundi) Republika Burundi (rundi Republika y’Uburundi, fr. République du Burundi) – państwo w środkowej Afryce, bez dostępu do morza. Graniczy z Rwandą, Tanzanią i Demokratyczną Republiką Konga.
Ewe (także: Ehwe, Eibe, Kpere lub Adża) - lud afrykański, zajmujący tereny na wschód od dolnego biegu Wolty, gdzie graniczy z ludami Akan, po dolny bieg Ueme, gdzie spotykają się z Jorubami (tereny dzisiejszej Ghany, Togo i Beninu). Jest ich około 3-4 mln, porozumiewają się językiem ewe, należącym do grupy języków kwa. Jest to język tonalny. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
Osobny artykuł: 
