Głowa Agamemnona, detal z attyckiej oinochoe czarnowfigurowej, VI w. p.n.e.

Agamemnon (gr. Ἀγαμέμνων Agamémnōn, łac. Agamemnon) – w mitologii greckiej syn Atreusza i Aerope, w niektórych mitach ojcostwo przypisywane jest Plejstenesowi, starszy brat Menelaosa, pochodził z rodu Atrydów. Król Argolidy, krainy, w której najważniejszymi miastami były Argos, Mykeny, Tiryns, Midea.

Rodzina

Żoną jego była Klitajmestra, wcześniej żona Tantala, którego zabił Agamemmnon, za co był ścigany przez Dioskurów i musiał ożenić się z wdową po rywalu. Małżeństwo to od początku nie było udane. Z tego związku Agamemnon miał kilkoro dzieci: Chrysotemis, Elektrę (Laodikę), Ifigenię (Ifianassę) i Orestesa.

Mity

Po porwaniu Heleny, na prośbę Menelaosa został naczelnym wodzem wyprawy Greków na Troję. Gdy zebrały się wszystkie okręty płynące na wyprawę nie mogły opuścić portu, ponieważ Artemida postanowiła się zemścić na Agamemnonie za jego arogancję wobec niej. W końcu zażądała od niego, by poświęcił swoją córkę Ifigenię, na co się zgodził, co z kolei spowodowało gniew żony. W micie o oblężeniu Troi wg Jana Parandowskiego bogini lituje się nad niewinną dziewczyną i każe złożyć w ofierze łanię.

W czasie oblężenia Troi Agamemnon brał udział w napadach na pobliskie miasta. W czasie jednego z nich porwał jako brankę Chryzejdę – kapłankę Apollina. Gdy odmówił jej wydania, Apollo zesłał na wojska greckie zarazę. Od tego momentu rozpoczyna się opowieść Iliady. Przerażeni Achajowie próbują zmusić Agamemnona, żeby wydał Chryzejdę, ale ten żąda od Achillesa oddania mu swojej ukochanej – branki Bryzejdy. Spór ten powoduje wycofanie się Achillesa z udziału w wojnie trojańskiej. Jednak po jakimś czasie Agamemnon zdaje sobie sprawę, że bez udziału najlepszego wojownika nie będzie można wygrać wojny. Odsyła więc Bryzeidę do obozu Achillesa i prosi go o powrót na pole walki. Obiecuje mu także rękę jednej ze swoich córek.

Po zdobyciu Troi w udziale przypada mu córka Priama, Kasandra. Urodziła mu ona dwóch synów – Teledamosa i Pelopsa.

Śmierć

W czasie, gdy Agamemnon walczył w Troi, jego żona Klitajmestra miała kochanka Ajgistosa, który postanowił zabić prawowitego męża. Wersji śmierci Agamemnona jest kilka. Niektóre twierdzą, że Agamemnon zginął w czasie uczty powitalnej, inne, że w czasie kąpieli. Udział Klitajmestry w tej zbrodni jest też różnie opisywany. Jedni twierdzą, że żona podarowała mu koszulę z zaszytymi rękawami i nie mógł się przez to bronić. Inna wersja podaje, że Klitajmestra miała go osobiście zabić toporem, gdyż była zazdrosna o Kasandrę.

Kiedy Agamemnon wrócił z wojny w domu czekała już na niego żona Klitajmestra wraz ze swoim kochankiem Ajgistosem. Klitajmestra przywitała męża serdecznie nie dając po sobie poznać żadnych oznak nienawiści więc Agamemnon ani jego świta nic nie przeczuwali. Jedynie przywieziona jako wojenna branka przez Agamemnona i pozostawiona pod bramą Kasandra krzyczała, że czuje krew i że nad tym domem wisi klątwa. Klitajmestra zaprowadziła Agamemnona do kąpieli i kiedy ten wycierał się ręcznikiem ona zarzuciła na niego własnoręcznie utkaną sieć. Wtedy też za kolumny wyskoczył Ajgistos i zadał mu dwa ciosy mieczem a Klitajmestra odrąbała mu głowę toporem, tak samo zabiła też Kasandrę. Nie oszczędzono także nikogo ze świty wodza.

W literaturze pięknej

Agamemnon jest jednym z głównych bohaterów Iliady Homera oraz tragedii Agamemnon Ajschylosa. Do historii Agamemnona nawiązuje również wiersz Grób Agamemnona Juliusza Słowackiego.

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Agamemnon (mitologia)