Agnozja - Polski Serwis Naukowy

Agnozja (gr. αγνωσια - nieświadomość, nieznajomość) - to stan zaburzonej zdolności rozpoznania znanych elementów otoczenia, przy braku zaburzenia części odbiorczej na skutek uszkodzenia płatów ciemieniowych w mózgu. Termin wprowadzony przez Sigmunda Freuda w 1891 roku.

Zygmunt Freud, Sigmund Freud, właściwie Sigismund Schlomo Freud (ur. 6 maja 1856 we Freibergu na Morawach, obecnie Příbor w Republice Czeskiej; zm. 23 września 1939 w Londynie) – austriacki neurolog i psychiatra. Twórca psychoanalizy.

Simultanagnozja – rodzaj agnozji będący jednym z symptomów zespołu Bálinta, w konsekwencji którego chory nie jest w stanie rozpoznać więcej niż jeden obiekt lub element obiektu jednocześnie. Chory jest w stanie rozpoznać sam obiekt i go opisać, jednak nie jest w stanie opisać tła, sceny lub środowiska w którym on się znajduje. Zaburzone jest postrzeganie zbiorów, kolekcji i układów elementów. Simultanagnozja może być konsekwencją zawału lub mechanicznego uszkodzenia mózgu.

Z uwagi na różne rodzaje modalności wyróżnia się:

agnozję wzrokową

agnozja wzrokowa jednoczesna

prozopagnozja

agnozję słuchową (zobacz też afazja)

agnozję czuciową

Objawy

Reakcje elektrodermalne ale brak świadomych wrażeń. Agnozja rozpoznawania przedmiotów, agnozja kolorów, simultanagnozja, metamorfozja.

agnozja wzrokowa (zwana również ślepotą korową bądź psychiczną) - trudności w rozpoznawaniu znanych obiektów przy zachowanych możliwościach rozpoznawania ich za pomocą innych zmysłów. Pojawia się po uszkodzeniach okolic dolnej, skroniowej (kory mózgowej), w miejscach odpowiedzialnych za scalanie pojedynczych wrażeń. Częściej występują po uszkodzeniach prawej półkuli. Niektórzy pacjenci potrafią kopiować to co widzą, inni nie.

słuchowa (zwana głuchotą duchową) - trudności z rozpoznawaniem dźwięków (szczególnie dźwięków otoczenia), w wyniku niewielkiego uszkodzenia okolic skroniowych prawej półkuli. Gdy jest bardziej rozległe, doprowadza do amuzji czyli nie rozpoznawania dźwięków muzycznych (pacjenci nie potrafią zaśpiewać, powtórzyć melodii)

dotykowa – trudności w rozpoznawaniu obiektów za pomocą dotyku.

astereognozja – trudności w rozpoznawaniu obiektów za pomocą dotyku, ruchu, położenia, drżenia i wibracji ale bez kontroli wzroku (mogą powiedzieć jakie cechy ma obiekt ale nie potrafią scalić wszystkich wrażeń). Są wynikiem uszkodzeń płata ciemieniowego (okolic wtórnych odpowiedzialnych za syntezę wrażeń). Lokalizację można rozpoznać po ręce, w której występuje astereognozja - występowanie zaburzenia w prawej ręce oznacza uszkodzenie w lewej półkuli mózgu i odwrotnie.

czysta agnozja dotykowa – pacjenci w ogóle nie potrafią rozpoznać cech przedmiotu. Lokalizacja – okolice kory czuciowej płata ciemieniowego odpowiedzialnych za proste wrażenia czuciowe.

autotopagnozja, czyli somatotopagnozja (zaburzenia schematu ciała) - agnozja części ciała polegająca na zaburzeniu zdolności rozpoznawania części własnego ciała.

anozognozja, czyli brak świadomości zaburzeń chorobowych, a nawet zaprzeczanie ich istnieniu. Szczególną postacią anozognozji jest zaprzeczanie istnieniu ślepoty przez chorego niewidomego.

Przypisy

Claus-W. Wallesch. History of Aphasia. Freud as an aphasiologist. Aphasiology 18 (4), ss. 389-399, 2004 DOI:10.1080/02687030344000599

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Prozopagnozja (agnozja twarzy, z gr. πρόσωπον = "twarz" + αγνωσία = "niewiedza") – zaburzenie powstałe na skutek uszkodzenia mózgu, polegające na braku rozpoznawania twarzy znajomych lub widzianych już osób.