Agra - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w Indiach. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Na mapach: 27°18′N 78°02′E / 27.3, 78.033

Agra (hindi: आगरा) – miasto w Indiach w stanie Uttar Pradesh nad Jamuną.

Populacja miasta w 2001 roku wynosiła 1 259 979 mieszkańców.

W mieście rozwinięty jest przemysł obuwniczy i włókienniczy oraz rzemiosło. Ośrodek turystyczny. Agra jest ważnym węzłem komunikacyjnym, znajduje się tam również uniwersytet.

Klimat zwrotnikowy - w klasyfikacji klimatów Okołowicza, jedna z 5 głównych stref klimatycznych, obejmująca obszary kuli ziemskiej w okolicach obu zwrotników. Średnie roczne temperatury w tej strefie przekraczają 20 °C, ale średnie miesięczne są bardziej zróżnicowane w ciągu roku niż w klimacie równikowym: temperatura najchłodniejszego miesiąca może wynosić od 10 do 20 °C natomiast temperatury najcieplejszego miesiąca są wyższe niż we wszystkich pozostałych strefach (często przekraczają 30 do 35 °C). Cechą charakterystyczną klimatów zwrotnikowych są duże amplitudy dobowe temperatur. Opady występują najczęściej lub wyłącznie w półroczu letnim. W klimatach suchych są one sporadyczne lub całkowicie ich brak.
Waranasi (hindi: वाराणसी, trl. Vārāṇasī, trb. Waranasi; ang. Varanasi; dawniej Benares, Kashi) – miasto indyjskie w stanie Uttar Pradesh, ponad 3 mln mieszkańców. Stanowi ono ważny ośrodek kultu wyznawców hinduizmu i buddyzmu. Miejsce znane z rytualnych kąpieli w świętej rzece Ganges i palenia zwłok zmarłych na ghatach. Na obrzeżach Waranasi (ok. 13 kilometrów na wschód) mieści się Park Jeleni – miejsce pierwszego kazania Buddy skierowanego do pięciu ascetów.

W mieście znajduje się również najstarszy w Indiach angielski zabytek - nagrobek Johna Mildenhalla z 1614.

Geografia i klimat

Agra znajduje się w stanie Uttar Pradesh. Miasto położone jest na południowym brzegu Jamuny, w miejscu przecięcia się historycznych szlaków handlowych, z których pierwszy prowadzi z Delhi wzdłuż Jamuny i Gangesu do Benares, a następnie do Bengalu, a drugi łączy Dekan na południu z przedpolem Himalajów i Kaszmirem. Od południa ogranicza je kanał przekopany wzdłuż Jamuny. Miasto leży w południowo-zachodniej części Niziny Hindustańskiej, na terenie płaskiej równiny aluwialnej, urozmaiconej niewielkimi pagórkami. Miasto ma klimat zwrotnikowy pośredni, monsunowy. Na okres zimy i wiosny przypada pora sucha, natomiast monsun letni przynosi opady, szczególnie intensywne w okresie od lipca do września (70-90% sumy rocznej opadów). Najwyższe średnie temperatury dobowe dochodzące do 30 °C przypadają na schyłek pory suchej (od maja do początku czerwca).

Język hindi – język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się jako pierwszym językiem 180 milionów osób, natomiast przy zaklasyfikowaniu jako dialekty hindi języków radźasthani, bihari oraz pahari (bez nepalskiego) aż 422 mln osób, czyli 41% mieszkańców Indii. Używany jest także w Nepalu (500 tys.), na Fidżi (300 tys.), na Mauritiusie i w Surinamie (po 100 tys.). Posługują się nim również hinduscy imigranci w Europie Zachodniej. Język hindi jest językiem urzędowym, od 1950 roku ogólnopaństwowym (angielski jest językiem pomocniczym) Republiki Indii, oraz jednym z 23 języków konstytucyjnych. W kilku indyjskich stanach i terytoriach: Uttar Pradesh, Uttarakhand, Himachal Pradesh, Harijanie, Madhya Pradesh, Biharze, Radżastanie oraz na terytorium stołecznym Delhi hindi (w wersji standardowej) jest oficjalnym językiem administracji stanowej oraz podstawowym językiem wykładowym w szkołach.
Mogołowie lub Wielcy Mogołowie - islamscy (pochodzenia turecko-mongolskiego) władcy północnych Indii w okresie od XVI do XIX wieku, pochodzący od Timurydów, jako linia odgałęziona.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska (ang. British East India Company, czasami potocznie nazywana John Company) – kompania handlowa angielskich inwestorów, z siedzibą w Londynie, działająca od 1600 roku do 1858 roku, głównie na terenie dzisiejszych Indii, także w Azji Południowo-Wschodniej i na Dalekim Wschodzie.

Uttar Pradesh (hindi उत्तर प्रदेश, urdu: اتر پردیش, trb.: Uttar Pradeś, trl.: Uttar Pradeś; ang. Uttar Pradesh, co znaczy: "północna prowincja", często w skrócie: UP) - jeden ze stanów Indii, położony w ich północnej części, na żyznych terenach Niziny Gangesu. Stan został utworzony 2 lutego 1950 roku. Jego stolicą jest Lucknow, a największym miastem, centrum przemysłowym i finansowym - Kanpur. Najwyższy sąd stanowy znajduje się w Allahabadzie. To największy stan Indii pod względem ilości ludności (190 mln, z 2008 r), piąty ze względu na obszar (243 286 km²).

Kazimierz Dziewanowski (pseud. Karol Jeż, Karol Grodkowski, Jan Kasprzyk [wspólnie z Wiesławem Nowakowskim]; ur. 7 listopada 1930 r. w Warszawie, zm. 20 sierpnia 1998 r. w Piszu), polski pisarz, dziennikarz, reportażysta, podróżnik, dyplomata.

John Mildenhall (zm. 1614 w Agrze) - podróżnik, awanturnik, agent Kompanii Lewantyńskiej. Pracował dla faktorii handlowej w Aleppo. Próbował na własną rękę uzyskać od Wielkiego Mogoła przywileje handlowe dla Anglików. W tym celu przedsięwziął samodzielną wyprawę mającą ubiec zamiary Kompanii Wschodnioindyjskiej. Udało mu się dostać na dwór cesarski, jednak relacje na temat rezultatów rozmów z władcą nie są zbieżne. Mildenhall pragnął zarobić na pośrednictwie między cesarzem a Kompanią. Wiadomo natomiast, że zarówno Thomas Smythe, jak i inni udziałowcy Kompanii, nie podjęli współpracy. W 1611 Mildenhall znów trafił do Indii, gdzie zajmował się handlem rozmaitymi przedmiotami, prawdopodobnie pochodzącymi z kradzieży. Zmarł w 1614 w Agrze - jego grobowiec jest najstarszym angielskim zabytkiem istniejącym w Indiach.

Jamuna (dewanagari यमुना नदी, trl. yamunā nadī, ang. Jamuna, Jamna) – rzeka w północnej części Indii, główny dopływ Gangesu. Źródła w Himalajach w stanie Uttaranchal, ujście w mieście Allahabad.

Nizina Hindustańska (hindi Bhārat ke maidān) – nizina aluwialna na terytorium Indii, Pakistanu, Bangladeszu i Nepalu w kształcie wielkiego półksiężyca o powierzchni około 1,2 mln km². Jej długość to 3000 km, szerokość od 250 do 300 km, a wysokość do 200 m. Jest to trzeciorzędowe zapadlisko tektoniczne między Himalajami a Dekanem. Obejmuje niziny: Indusu, Gangesu, Brahmaputry i Bengalską i Pendżabską, łącznie z deltą Gangesu i Brahmaputry.

Bengal – kraina historyczna w Azji Południowej, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską. Zachodnia część Bengalu leży w Indiach (stan Bengal Zachodni), a wschodnią stanowi Bangladesz.