Agri Decumates - Polski Serwis Naukowy

Agri Decumates (łac. Ziemie Dziesięcinne) to rzymska nazwa terytorium w Germanii, położonego między Górnym Renem a Dunajem, obejmującego znaczną część dzisiejszego Schwarzwaldu.

Walerian, łac. Publius Licinius Valerianus, Imperator Caesar Publius Licinius Valerianus Augustus (ur. ok. 193/200, zm. po 262) - cesarz rzymski w latach 253-260, zwany też Walerianem Starszym. Pochodził z senatorskiego rodu z Etrurii. W roku 230 został konsulem Aleksandra Sewera. W 238 roku stanął po stronie Gordiana podczas rebelii przeciwko Maksyminowi Trakowi i został wpływowym senatorem. Cesarz Decjusz powierzył Walerianowi zarządzanie imperium, podczas cesarskich kampanii wojennych nad Dunajem. W czasie jednej z kampanii Decjusza przeciw Gotom, Walerian stłumił antycesarską rebelię Juliusza Walensa Licjanusza. Podczas rebelii Emiliana przeciwko Trebonianowi Gallusowi opowiedział się za prawowitym cesarzem, któremu szedł na pomoc. Na wieść o zamachu na Treboniana w sierpniu 253 wrócił do nadreńskiej Recji. W 253 roku legioniści obwołali 58-letniego Waleriana cesarzem. Do starcia Waleriana z Emilianem nie doszło, ponieważ ten drugi zginął z rąk swoich żołnierzy, którzy przeszli na stronę Waleriana. Pod koniec 253 roku senat potwierdził wybór Waleriana na imperatora. Walerian wyznaczył swojego syna Galiena na współcesarza odpowiadającego za zachodnią część imperium. W 257 i 258 r. Walerian rozpoczął prześladowania chrześcijan, których działalność uważał za zbrodniczą i występną wobec rzymskiej religii. Walerian i Galien prowadzili liczne wojny z Frankami, Gotami, Alamanami i Persami.

Germanie, inaczej Germanowie - odłam Indoeuropejczyków żyjący w północnej i środkowo-północnej Europie, na północ od ludów celtyckich, posługujący się językami germańskimi. W epoce brązu zamieszkiwali tereny Skandynawii, Jutlandii i części Niemiec. Wg Tacyta (I w. n.e.) Germanie dzielili się na Ingewonów, Hermionów i Istewonów, wymienia też Swebów (Swewów), Wandalów, Chattów, Fryzów, Chauków i Cherusków, Semnonów (prawdopodobnie należących do Swebów) i Longobardów (również należących do Swebów), Anglów, Hermundurów, Markomanów, Kwadów, Bastarnów, Gotów, Gepidów, Swinonów i Sytonów.

Terytorium to zostało opanowane przez Rzymian w latach 69-85, z zamiarem skrócenia granicy. Dla ochrony opanowanych terenów zbudowano limes (tzw. limes retogermański) o długości 485 km, który tworzyły: droga, ziemny wał wzmacniany drewnem oraz liczne forty i bastiony. W roku 263 podczas zamętu wywołanego pojmaniem cesarza Waleriana I przez Sasanidów rzymskie wojska opuściły limes i Agri Decumates zostały opanowane przez ludy germańskie.

Dunaj (łac. Danubius, ang. Danube, niem. Donau, słow. Dunaj, węg. Duna, chorw. Dunav, serb. i buł. Дунав, rum. Dunărea, ukr. Дунай gr. Ίστρος Istros) – po Wołdze druga co do długości rzeka w Europie.

Limes (łac. droga, droga graniczna, w późniejszym okresie także granica) – w literaturze współczesnej oznacza systemy rzymskich umocnień granicznych wznoszonych na krańcach imperium szczególnie narażonych na najazdy. Limes – termin pochodzi od nazwy drogi rozdzielającej działki ziemi, winnice, pola wyznaczane przez miedzę lub inne oddzielające struktury; oznaczał także drogę w znaczeniu abstrakcyjnym (ang. way), Drogę Mleczną (łac. limes candidus)