Agrigento - Polski Serwis Naukowy

Agrigento (pol. Agrygent) – miasto na południowym wybrzeżu Sycylii, w prowincji Agrigento. Ośrodek handlowy i turystyczny, według danych ze stycznia 2010 zamieszkuje go 59,2 tys. mieszkańców.

W starożytności nosiło nazwę Akragas, później Agrigentum, następnie Girgenti i wreszcie od 1927 Agrigento.

Zabytki:

Empedokles z Akragas (gr. Ἐμπεδοκλῆς ὁ Ἀκραγαντῖνος Empedokles ho Akragantinos, ur. ok. 490, zm. ok. 430 p.n.e.) – starożytny poeta, filozof, uzdrowiciel, cudotwórca. Twórca koncepcji czterech żywiołów.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

dobrze zachowane świątynie greckie (VI i V w. p.n.e.)

rzymskie grobowce i ruiny domów (II-I w. p.n.e.)

kościoły (XII-XIV w.)

katedra (XIII-XV w.).

W mieście znajduje się stacja kolejowa Agrigento Centrale.

Historia

Akragas zostało założone w 582 p.n.e. przez mieszkańców Gelai oraz greckich kolonistów z Koryntu i Rodos. Swoją nazwę przyjęło od rzeki, nad którą powstało. Rozkwit miasta przypada na VI i V wieku p.n.e., kiedy miastem rządzili tyrani Falaris i Teron. W 480 p.n.e. Teron wraz z tyranem Syrakuz Gelonem pokonał w bitwie pod Himerą Kartagińczyków.

Kartagina Nowe Miasto (łac. Karthago, późn. Carthago, fenickie Kart Hadaszt – QRT HDŠT, arab. قرطاج = Kartadż lub hebr. קרת חדשת) – starożytne miasto-państwo w północnej Afryce na wybrzeżu Morza Śródziemnego w pobliżu dzisiejszego Tunisu, założone w IX w. p.n.e. przez Fenicjan z Tyru. Bardzo ważny ośrodek handlowy.
Diodor – imię męskie pochodzenia greckiego, od Διοδωρος (Diodoros), co oznacza "dar Zeusa" ("dar Boga"). Imię to jest złożone z członów Διος (Dios) ("Zeusa") i δωρον (doron) ("dar") - por. Teodor. Imię to nosił grecki historyk z I wieku p.n.e., a także wielu świętych katolickich.

W okresie największego rozkwitu Akragas opanowało jedną trzecią Sycylii. Był to obszar położony między Etną a Himerą nad Morzem Tyrreńskim, aż do Selinunte i Gela.

Akragas słynęło z eksportu zboż, oliwy, wina i wyrobów ze skóry. Zajmowało obszar około 18 ha i otoczone było murami obronnymi o długości 10 km z dziewięcioma bramami. Główną z nich była brama IV w południowym odcinku murów, zwana Złotą Bramą. Do najsłynniejszych klasycznych budowli należały świątynia Hery, Zeusa Olimpijskiego i świątynia Concordia zamieniona w 597 na katolicki kościół.

Luigi Pirandello (28 czerwca 1867 – 10 grudnia 1936, Rzym) – dramaturg, powieściopisarz i nowelista włoski. W swej twórczości zajmuje się człowiekiem i społeczeństwem – hipokryzją i stereotypami funkcjonującymi w stosunkach międzyludzkich.
Belice (scn. Bèlici) – rzeka o długości 107 km, w zachodniej Sycylii we Włoszech. Od swojego głównego źródła niedaleko Piana degli Albanesi, płynie na południowy zachód przez ok. 45,5 km jako Belice Destra (Prawa Belice) aż do momentu kiedy łączy się ze swoją drugą odnogą o długości 42 km Belice Sinistro (Lewa Belice), która swoje źródła bierze z rozlewiska Rocca Busambra. Właściwa Belice płynie przez następne 30 km aż do ujścia do Morza Śródziemnego na wschód od miejsca gdzie znajdowała się starożytna greckiej osada Selinus. W czasach klasycznych rzeka zwana była Hypsas.

Po śmierci Terona w 473 p.n.e. władzę objął jego syn Trazydeos, ale w 471 p.n.e. został wygnany przez mieszkańców miasta, którzy wprowadzili następnie w mieście demokrację. Reforma kierowana przez filozofa Empedoklesa doprowadziła do utworzenia rady, której członkowie byli wybierani przez obywateli miasta. Według historyka Diodora w 415 p.n.e. liczba mieszkańców miasta osiągnęła 200 tysięcy.

Arabowie (arab.: عرب `Arab, w pierwotnym znaczeniu: "koczownicy") – grupa ludów pochodzenia semickiego zamieszkująca od czasów starożytnych Półwysep Arabski. Większość Arabów to ludzie biali, choć w Afryce spotkać też można Arabów o negroidalnym wyglądzie.
Barbarzyńca (gr. bárbaros, łac. barbarus - cudzoziemiec) – człowiek dziki, pierwotny, niecywilizowany, okrutny, o prymitywnych odruchach, nieznający kultury europejskiej. W starożytnej Grecji każdy cudzoziemiec, w Rzymie ten, kto nie był Rzymianinem lub Grekiem.

W 406 p.n.e., po 8-miesięcznym oblężeniu, Akragas zostało zdobyte i zniszczone przez Kartagińczyków. Po odbudowie przez Timoleona około 350 p.n.e. było niszczone jeszcze dwukrotnie w trakcie wojen punickich przez Kartagińczyków i Rzymian. Timoleon pokonał Kartagińczyków w 340 p.n.e. pod Crimiso (obecnie Belice), ale po kilku latach Kartagińczycy powrócili i panowali nad miastem aż do 210 p.n.e., kiedy Rzymianie zdobyli miasto podczas II wojny punickiej. Rzymianie, którzy rządzili miastem ponad pięć wieków, zmienili jego nazwę na Agrigentum.

Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin , podczas gdy dla jego mieszkańców było to po prostu Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum, gr. Βασίλειον Ῥωμαίων), a jego cesarze kontynuowali nieprzerwaną sukcesję cesarzy rzymskich. Świat islamu znał Bizancjum pod nazwą Rûm (ar. روم, "ziemia Rzymian").
Teron (zm. 473 p.n.e.), tyran Akragas, greckiej kolonii na Sycylii. Razem z tyranem Syrakuz Gelonem pokonał w bitwie pod Himerą wojska kartagińskie. Pod jego rządami miał miejsce największy rozwój artystyczny i gospodarczy Akragas. Po jego śmierci władzę przejął jego syn Trazydeos.

Po upadku Cesarstwa rzymskiego Agrigentum ulegało najazdom barbarzyńców. Między 429 a 440 kilkakrotnie najeżdżali go Wandalowie. W 490 pojawili się Goci Teodoryka. Wypędziła ich armia cesarstwa Bizancjum w 535 pod Belisariusem. Goci wrócili jeszcze raz w 538 pod wodzą Totili, ale ostatecznie miasto zostało podporządkowane Bizancjum.

Teodoryk, zwany Wielkim (got. Þiuda-reiks "Król ludów") (451/455 - 30 sierpnia 526), król Ostrogotów z dynastii Amalów. Wychowywał się, jako zakładnik, na dworze cesarza w Bizancjum. Król od 471, otrzymał od Ostrogotów Mezję Górną, po wojnie z Odoakrem (489-493) założył w Italii państwo ostrogockie, uznając nad sobą zwierzchnictwo Bizancjum, w 498 ogłosił się niezależnym władcą. Teodoryk Wielki należy do najpotężniejszych, a zarazem do najbardziej światłych władców wczesnego średniowiecza, dzięki popieraniu rozwoju nauki i sztuki oraz wybitnym zdolnościom organizacyjnym.
Gelon (ur. ?, zm. 478 p.n.e.) – tyran miasta Gela w latach 491 p.n.e.-485 p.n.e. i Syrakuz w latach 485 p.n.e.-478 p.n.e. Jego ojciec nosił imię Dejnomenes, a jego braćmi byli Hieron I Starszy i Trazybul, jego następcy w roli tyranów Syrakuz.

W 828 miasto zajęli Arabowie. Po klęsce pod Katanią wycofali się, ale powrócili w 840. Miasto nazwane przez nich Kerkent (lub Gergent) zostało zajęte przez plemię berberyjskie, które je ufortyfikowało, zamieniając w swój najważniejszy ośrodek. W 1087 Normanowie Rogera I opanowali Sycylię, przy czym Agrigento było jednym z ostatnich miast, które się im poddało. Nadano mu przy tym nową nazwę: Girgenti.

Tyran (gr. τύραννος tyrannos) – osoba sprawująca nieograniczoną władzę, zdobytą niezgodnie z prawem. Rządy tyrana (lub tyranów) noszą nazwę tyranii.
Wojny punickie – nazwa ogólna dla konfliktów zbrojnych między Republiką rzymską, a Kartaginą, państwem powstałym z fenickiej (łac. Poeni – Fenicjanie, punicus – fenicki, bella punica – wojny fenickie) kolonii w Afryce północnej (obecnie Tunezja), jakie rozegrały się z przerwami w okresie od 264 do 146 r. p.n.e.

Nazwa Girgenti przetrwała aż do 1927, kiedy Mussolini zdecydował się przywrócić włoskim miastom nazwy, pod którymi były znane w cesarstwie rzymskim. Wtedy miastu Girgenti nadano nazwę Agrigento.

Z Akragas pochodził starożytny filozof Empedokles; z Girgenti – Luigi Pirandello.

Benito Amilcare Andrea Mussolini (ur. 29 lipca 1883 w Dovia di Predappio, zm. 28 kwietnia 1945 w Giulino di Mezzegra) – włoski polityk i dziennikarz początkowo socjalistyczny, główny założyciel i przywódca ruchu faszystowskiego; premier Włoch w latach 1922–1943, później do 1945 przywódca Włoskiej Republiki Socjalnej.
Cesarstwo rzymskie – starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego, powstałe z przekształcenia republiki rzymskiej w system monarchiczny. Przyjmuje się, że początkiem cesarstwa był rok 27 p.n.e., kiedy Gajusz Oktawiusz otrzymał od senatu tytuł augusta (wywyższony przez bogów). Potwierdzało to pozycję Oktawiana jako najważniejszej osoby w państwie i przyniosło definitywny koniec republice rzymskiej.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)