Agutiowate - Polski Serwis Naukowy

Agutiowate (Dasyproctidae) – rodzina ssaków z rzędu gryzoni. Obejmuje 2 rodzaje z 13 gatunkami znanych pod nazwami aguti i akuczi. Żyją w Ameryce Środkowej i Południowej, w lasach, na sawannach i polach. Niektóre introdukowano w Indiach Zachodnich. Kopalne formy znalezione i znane od okresu oligocenu.

Aguti złocisty (Dasyprocta leporina) – gatunek gryzonia z rodziny agutiowatych, żyjący w gęstych i wilgotnych lasach Brazylii, Gujany Francuskiej, Gujany, Surinamu, Trynidadu i Tobago i Wenezueli. Introdukowany na Dominice, Grenadzie i Wyspach Dziewiczych.

Gatunek (łac. species) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

Mają wydłużone ciało, krótkie okrągłe uszy, torby policzkowe, długie kończyny zakończone pazurami w kształcie kopyt. Żyją w lasach tropikalnych oraz na sawannach gdzie kopią dla schronienia nory. Często wyrządzają szkody na polach uprawnych, bywają szkodnikami plantacji trzciny cukrowej i bananów.

Kopyto (łac. ungula) – osłona końcowych członów palca ssaków kopytnych, składa się z trzech głównych części: odżywa, tworzywa i puszki rogowej kopyta. U parzystokopytnych kopyta noszą nazwę racic. Kopyto ma budowę podobną do budowy paznokcia i pazura, jest do nich homologiczne. W budowie kopyta wyróżnia się te same elementy: blaszkę grzbietową i blaszkę podeszwową, która przylega do opuszki palcowej. W kopycie opuszka palcowa przekształcona jest w tzw. strzałkę i zagłębiona w puszkę kopyta.

Ssaki (Mammalia) – zwierzęta należące do kręgowców, charakteryzujące się głównie występowaniem gruczołów mlekowych u samic, obecnością owłosienia (włosy lub futro) oraz stałocieplnością (potocznie "ciepłokrwistość"). Większość ssaków utrzymuje temperaturę w granicach 36-39 °C. Stałocieplność umożliwia aktywny tryb życia w różnych środowiskach – od mroźnych obszarów podbiegunowych do gorących tropików. Futro i tłuszcz pomagają uchronić się przed zimnem, a wydzielanie potu i szybki oddech pomagają pozbyć się nadmiernego ciepła.

Głównie są gryzoniami roślinożernymi. Dietę w postaci traw, ziół i owoców uzupełniają drobnymi bezkręgowcami (mięczakami, skorupiakami). Ciąża trwa około 3 miesięcy rodzi się od 2 do 4 młodych. Młode rodzą się z otwartymi oczami, bardzo zaawansowane w rozwoju.

Najbardziej znane gatunki: aguti oliwkowy, aguti złocisty.

Cukrowiec lekarski (Saccharum officinarum L.) – gatunek byliny należący do rodziny wiechlinowatych (Poaceae). Zwyczajowo nazywana jest trzciną cukrową, mimo że z biologicznego punktu widzenia jest to nazwa nieprawidłowa, roślina nie należy bowiem do rodzaju trzcina, lecz rodzaju cukrowiec. Prawdopodobnie pochodzi z Nowej Gwinei. Uprawiana jest wszędzie w strefie tropikalnej.

Introdukcja (łac. introductio – wprowadzenie, wstęp) – wprowadzenie nierodzimego gatunku lub niższego taksonu pochodzącego z innego geograficznie regionu, jako nowego elementu danej biocenozy. W rolnictwie jest to celowe wprowadzenie przez człowieka na teren uprawy chronionej organizmów pożytecznych.

Systematyka

Nazwą aguti określane są gryzonie z rodzajów Dasyprocta i Agouti. Jednak klasyfikacja tych rodzajów jest dyskutowana. Większość systematyków zalicza do agutiowatych rodzaje:

Dasyprocta Illiger, 1811

Myoprocta Thomas, 1903

natomiast rodzaj Agouti jest czasami wyodrębniany jako rodzina Agoutidae lub rodzina Cuniculidae (z rodzajem Cuniculus jako synonim Agouti), podrodzina Agoutinae lub Cuniculinae.

Przypisy

Dasyproctidae w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Dasyproctidae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 19 listopada 2009]
Husson, 1978 i Cabrera, 1961
Ellerman, 1940
Hall, 1981
Starrett, 1967

Bibliografia

K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Mały słownik zoologiczny: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991. ISBN 83-214-0637-8.

Encyklopedia Audiowizualna Britannica - Zoologia I - ISBN 978-83-60563-05-2