Ahmad I al-Mansur - Polski Serwis Naukowy

Ahmad I al-Mansur (arab. أبو العباس أحمد المنصور السعدي = Abu al-Abbas Ahmad al-Mansur as-Sa'adi, zm. w 1603) - sułtan Maroka z dynastii Saadytów, syn sułtana Muhammada asz-Szajcha.

W 1578 roku Ahmad I al-Mansur - wówczas jeszcze jako zarządca Fezu - wziął udział w wielkiej bitwie pod Kasr al-Kabir, w której starły się wojska ówczesnego marokańskiego sułtana - Abu Marwana Abd al-Malika z koalicją wojsk portugalskiego króla Sebastiana i pragnącego odzyskać tron uprzednio obalonego sułtana Abu Abdullaha Muhammada II. W bitwie tej polegli wszyscy trzej głównodowodzący, a Ahmad I al-Mansur - jako brat Abu Marwana Abd al-Malika - wstąpił na sułtański tron.

Sebastian I, port. Sebastião (ur. 20 stycznia 1554 w Lizbonie, zm. 4 sierpnia 1578 w Alcácer-Quibir) - szesnasty król Portugalii (1557-1578). Pochodził z dynastii Aviz, był synem księcia Jana (ur. 3 czerwca 1537 - zm. 2 stycznia 1554) i Joanny Habsburg, wnukiem króla Jana III.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Rządy Ahmada I al-Mansura były okresem rozkwitu kultury i państwa marokańskiego. Sułtan zreorganizował też armię i rozpoczął lukratywny handel solą kamienną i trzciną cukrową z Europą (głównie z Anglią). Sól pochodziła z zagarniętych w tym czasie przez Maroko kopalni w Taghazie w głębi Sahary, zaś trzcina cukrowa z plantacji w prowincji Al-Hauz na południe od Marrakeszu. Na rynkach europejskich towary te nie musiały jeszcze wówczas konkurować z importem z Nowego Świata.

Mulaj Muhammad asz-Szajch asz-Szarif al-Hassani (arab. مولاي محمد الشيخ الشريف الحسني, zm. 1557) - szejk rodu Saadytów w latach 1544-1557 i sułtan Maroka w latach 1549-1557, syn szejka Abu Abdullaha Muhammada al-Kaima.

Songhaj - średniowieczne państwo istniejące w VII-XVI w. na terenie zachodniej Afryki. Od XII w. wpływy islamskie, następnie przejściowo uzależnione od Mali (XIV w.). Rozkwit i szczyt potęgi w drugiej połowie wieku XV oraz pierwszym ćwierćwieczu XVI, gdy Songhaj opanował ośrodki handlowe - Timbuktu i Dżenne, przejmując kontrolę nad szlakami handlowymi. W okresie tym państwem rządził Muhammad Ture. Po jego detronizacji kraj znalazł się w stanie kryzysu politycznego. Porządek w kraju przywrócił dopiero Daud (1549-1582), za którego rządów nastąpiło odrodzenie gospodarcze kraju. W roku 1590 sułtan Maroka Ahmad I al-Mansur rozpoczął wojnę z państwem Songhaj. Pretekstem stało się niedotrzymanie postanowień układów handlowych. Na czele armii sułtańskiej stanął Hiszpan Dżawdar. 4-tysięczna armia uzbrojona w broń palną i artylerię, rozbiła doszczętnie Songhajczyków w bitwie pod Tondibi.

Cierniem w oku sułtana była jednak stale bogacąca się Hiszpania, która prowadziła wówczas zwycięskie wojny z Aztekami i zagarniała ich złoto. Ahmad I al-Mansur zwrócił się więc ku drugiemu znanemu wówczas źródłu tego kruszcu - ku położonemu w dorzeczu Nigru państwu Songhaj. W 1591 roku marokańskie wojska doszczętnie rozbiły armię Songhajów, a złoto zostało wywiezione karawanami do Maroka. Afryka Zachodnia nigdy już w pełni nie podniosła się po tej klęsce.

Abu Marwan Abd al-Malik I (arab. أبو مروان عبد الملك الغازي = Abu Marwan Abd al-Malik al-Ghazi, zm. 4 sierpnia 1578 pod Al-Kasr al-Kabir) - sułtan Maroka z dynastii Saadytów, syn sułtana Muhammada asz-Szajcha.

Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny, metal przejściowy, o liczbie atomowej 79. Złoto występuje w skorupie ziemskiej w ilości 1,1·10-3 ppm. Występuje ono w przyrodzie w stanie rodzimym. Jest symbolem bogactwa.

Sułtan Ahmad I al-Mansur zmarł nagle w 1603 roku z powodu epidemii. Tron przejął po nim jego syn Abu Faris Abdullah, wkrótce rozgorzały jednak zacięte walki o władzę, a dynastia podzieliła się na dwie linie o zaledwie lokalnej władzy - linię z Fezu i Marrakeszu. Ostatecznie doprowadziło to do upadku Saadytów, a władzę w kraju przejęli Alawici.

Niger – trzecia pod względem długości i powierzchni dorzecza rzeka Afryki (po Nilu i Kongo). Od rzeki nazwę wzięło państwo Niger. Jest najważniejszą rzeką Afryki Zachodniej, jej długość wynosi 4184 km, a powierzchnia dorzecza ok. 2,3 mln km². Płynie na terytorium Gwinei, Mali, Nigru, Beninu i Nigerii.

Karawana (z perskiego kärwän - grupa podróżnych) - grupa kupców podróżujących razem ze względów bezpieczeństwa lub ekonomicznych przez odludne tereny, wiodąca ze sobą juczne zwierzęta, zmotoryzowana lub po prostu piesza.