Ahmose - Polski Serwis Naukowy

Ahmose (lub Ahmosis I) – faraon, władca starożytnego Egiptu, z XVIII dynastii, z początków Nowego Państwa. Syn Sekenenre Tao II i królowej Ahhotep I, brat Kamose. Panował prawdopodobnie w latach od 1550 p.n.e. do 1525 p.n.e. Odziedziczył władzę w wieku około 10 lat, po śmieci swego brata.

Kanaan, Chanaan (hebr. כְּנַעַן Kənáʻan lub כְּנָעַן Kənāʻan, gr. Χαναάν Chanaan, arab. کنعان Kanʻān) – starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego (teren późniejszej Palestyny, Syrii i Fenicji). Południowa część tych obszarów (Palestyna) wymieniana jest w Biblii jako ziemia obiecana Izraelitom przez Boga.

Amon (egip. Imn - ukryty; również Amon-Ra/Re, Amoun, Amun, Amen; rzadziej Imen, Ammon, Hammon) - egipski bóg, sprawca niewidzialnego wiatru, urodzaju, płodności. Był uosobieniem niewidzialnych życiodajnych elementów natury: powietrza i wiatru. Powodował, że plony były obfite, zwierzęta się mnożyły, a kobiety rodziły dzieci. Wraz ze swoją małżonką Mut oraz synem Chonsu - bogiem-księżycem - stanowili w Karnaku tebańską triadę. Jego żeńskim odpowiednikiem była Amaunet. Natomiast jako Amon-Kematef wchodził w skład Ogdoady, której kult trwał w Hermopolis Magna. Grecy identyfikowali go ze swoim władcą bogów - Zeusem. Kult Zeusa Amona najpierw rozpowszechnił się w Grecji, a stąd jako Jupiter Amon dotarł do Rzymu.

Po wstąpieniu na tron przyjął imię koronacyjne – prenomen – 'Neb-pehty-Re. Całe jego panowanie przebiegało pod znakiem zmagań o zjednoczenie Egiptu i wyzwolenie obszaru Delty spod władzy Hyksosów oraz przywrócenie wpływów Egiptu w Nubii i Kanaan. W ciągu dwudziestu pięciu lat panowania dokończył dzieło zapoczątkowane przez swego ojca i brata. Dokonał zjednoczenia Egiptu i przywrócił jego znaczenie w stosunkach międzynarodowych do stanu, co najmniej z czasów końca Średniego Państwa, stając się założycielem nowej, XVIII dynastii i dając początek epoce, w której później Egipt osiągnął szczyt swej potęgi za czasów Imperium – epoki Tutmozydów i Ramessydów. Prawdopodobnie w 11 roku swego panowania (według analiz matematycznego papirusu Rhinda) zdobył Heliopolis i Sile, a wkrótce później Awaris – stolicę Hyksosów. Po wyparciu ich z Delty podjął wysiłek zjednoczenia i reorganizacji państwa, opierając się głównie, a w zasadzie jedynie, na wsparciu swych rdzennych środowisk tebańskich, nie przywracając do władzy starych rodów, odsuniętych od niej za czasów XII dynastii.

Termin ten pojawił się w XVI wieku p.n.e., gdy Egipt wkroczył w okres silnej ekspansji terytorialnej pod rządami XVIII dynastii. Po zjednoczeniu kraju przez Narmera egipski władca nosił tytuł nesut-biti – Ten-który-należy-do-pszczoły-i-trzciny, bowiem w tym okresie godłem Górnego Egiptu była pszczoła, a Dolnego – trzcina. Z biegiem czasu zaczęto używać tytułu Król Górnego i Dolnego Egiptu oraz Król Południa i Król Północy.

Awaris starożytne miasto w północno-wschodniej części delty Nilu, stolica Hyksosów, władców starożytnego Egiptu z XV i XVI dynastii. Obecnie na miejscu tego miasta leży miasto Tell el-Dabaa

Jego działalność budowlana objawiała się głównie w obrębie świątyni Amona w Karnaku i świątyni Montu w Armant. W Abydos rozkazał wznieść dwa cenotafy – jeden dla siebie (prawdopodobnie w formie piramidy, którego pozostałości przebadała 1993 roku ekspedycja sponsorowana przez Pennsylvania-Yale Institute of Fine Arts), a drugi dla swej babki – Tetiszeri, która dożyła panowania swego wnuka i otaczana była czcią i kultem, uważana za jedną z założycielek XVIII dynastii. W 22 roku panowania dokonał inauguracji kamieniołomów w Tura, skąd czerpano surowiec do budów świątyni Ptaha w Memfis oraz świątyni w Luksorze.

Montu (egip. mntw) – w panteonie starożytnego Egiptu lokalne bóstwo Hermonthis i główny bóg Teb, popularny w czasach Średniego i Nowego Państwa, później zastąpiony przez Amona. Był opiekunem rzemiosła wojennego, a jako jego atrybuty służyły topór i łuk. Początkowo przedstawiany pod postacią sokoła (i przez to porównywany z Horusem), później wyobrażany jako człowiek o głowie sokoła ozdobionej tarczą słoneczną i dwoma piórami.

Nubia - kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie. Zajmuje środkowy bieg Nilu pomiędzy Asuanem a Chartumem (między VI a I kataraktą). W starożytności zwana Kusz, zamieszkana była przez lud spokrewniony z Egipcjanami, który w połowie II tysiąclecia p.n.e. uległ wymieszaniu z napływającymi od południa plemionami.

W życiu Ahmose ważną rolę odegrały trzy kobiety: wspomniana już babka – Tetiszeri, matka – Ahhotep, zmarła między 16 a 22 rokiem panowania, prawdopodobna regentka w czasach nieletniego syna oraz żona (jednocześnie siostra) – Ahmes-Nefertari, z którą miał kilkanaścioro dzieci.

Ahmes-Nefertari, Ahmose-Nefertari - królowa egipska. Była córką Sekenenre Tao II i królowej Ahhotep I. Wielka Małżonka Królewska (egip. Hemet Nesu Ueret) - siostra-żona Ahmose. Jako pierwsza nosiła tytuły:Córki Króla i Siostry Króla. Uważana za jedną z najważniejszych postaci rodziny królewskiej początków XVIII dynastii, która odegrała znaczącą rolę w procesie zjednoczenia Obu Krajów oraz wypędzenia z Egiptu Hyksosów. Po śmierci swego męża objęła regencję w imieniu swego małoletniego syna Amenhotepa I. Była matką Ahmes-Sipaira - następcy tronu, zmarłego w młodości, Amenhotepa I, Ahhotep II - siostry-żony Amenhotepa I, Ahmes - żony Totmesa I, matki Hatszepsut, Ahmes-Sitkamose, Sitamon oraz Meritamon. Uważana za pierwszą Boską małżonkę Amona, której tytuł jest w pełni poświadczony - stela donacyjna, zawierająca akt darowizny posiadłości ziemskich. Jej matka, królowa Ahhotep I prawdopodobnie również otrzymała ten tytuł, jednakże dopiero pośmiertnie, na co może wskazywać jedyna inskrypcja, tego dotycząca, znajdująca się na jej trumnie.

Heliopolis (z gr. Ἡλιούπολις lub Ἡλίουπόλις – "miasto słońca"; egip. Iunu lub Junu – "słupy", "miasto słupów"; hebr. On; arab. مصر الجديدة = Misr al-Dżadida) – prastare miasto w starożytnym Egipcie, stolica XIII nomu Dolnego Egiptu, ważny ośrodek religijny, centrum kultu Re, później Atuma-Re-Chepri i Re-Horachte, oraz miejsce ukształtowania się tzw. kosmogonii heliopolitańskiej, będącej podstawą wiary starożytnych Egipcjan.

Na uwagę zasługują:

Meritamon – najstarsza córka, przyszła żona Amenhotepa I.

Satamon – druga córka.

Amenhotep I – następca, przyszły faraon.

Ahhotep II – trzecia córka – przyszła żona Amenhotepa I.

Ahmes Sipair – syn, następca tronu, zmarły nie osiągnąwszy sukcesji.

jak również:

Tair – córka drugiej żony, Kasmut.

Ahmes-Nefertari przeżyła Ahmose, jak również jego następcę, swego syna – Amenhotepa I. Zmarła prawdopodobnie w pierwszym roku panowania Totmesa I. Otaczana była kultem aż do czasów Herhora – czyli końca XX dynastii. Po śmierci Ahmose sprawowała regencję w imieniu nieletniego syna – Amenhotepa I. Ahmose pochowany został w królewskiej nekropoli w Dra Abu al Naga, a miejscem jego kultu stał się cenotaf w Abydos. Mumię króla odnaleziono w skrytce DB-320 w Deir el-Bahari.

Amenhotep I – faraon, władca starożytnego Egiptu XVIII dynastii, z okresu Nowego Państwa, trzeci syn Ahmose i królowej Ahmes-Nefertari, drugi władca XVIII dynastii.

Cenotaf albo kenotaf (gr. kenotaphion – pusty grób) – symboliczny grobowiec wznoszony w starożytnym Egipcie, Grecji i Rzymie, a w epoce nowożytnej w Indiach.

Bibliografia

Grimal N. – Dzieje starożytnego Egiptu, PIW, Warszawa 2004, ISBN 83-06-02917-8.

Kwiatkowski B. – Poczet faraonów, Iskry, Warszawa 2002, ISBN 83-207-1677-2.

Schneider Th. – Leksykon faraonów,PWN, Kraków Warszawa 2001, ISBN 83-01-13479-8.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Ahmose

XVIII dynastia tebańska – dynastia władców starożytnego Egiptu panujących w Dolnym i Górnym Egipcie, w latach 1550-1292 p.n.e., rezydujących w Tebach.

Meritamon - królowa egipska. Była córką Ahmose i królowej Ahmes-Nefertari. Wielka Małżonka Królewska (egip. Hemet Nesu Ueret) - siostra-żona Amenhotepa I. Nosiła tytuły:Córki Króla, Siostry Króla, Wielkiej Małżonki Królewskiej i Boskiej Małżonki Amona. Prawdopodobnie nie miała żadnego potomstwa, a jedynym dzieckiem Amenhotepa I był książę Amenemhat urodzony przez Ahhotep II.